Γιώργος Τσαγκόζης
Το Halloween, που γιορτάζεται κάθε 31 Οκτωβρίου κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει τις ρίζες του στις αρχαίες κελτικές γιορτές των Σαμαΐν, όταν οι άνθρωποι πίστευαν ότι τα πνεύματα των νεκρών επιστρέφουν στη Γη. Με το πέρασμα των αιώνων, το έθιμο συνδέθηκε με τη χριστιανική Ημέρα των Αγίων Πάντων, διατηρώντας όμως τα αποκριάτικα στοιχεία του φόβου, των μασκών και της μεταμφίεσης. Οι κολοκύθες, τα φαντάσματα και τα «trick or treat» είναι η σύγχρονη εκδοχή μιας παλιάς ανάγκης: να ξορκίσουμε το σκοτάδι και να γιορτάσουμε τη ζωή με μεταμφίεση, ήχο και φως.
Κι αν νομίζουμε ότι το Halloween είναι κάτι «ξενόφερτο», αρκεί να θυμηθούμε ότι κι εμείς στην Ελλάδα είχαμε —και έχουμε— τις δικές μας τελετουργίες του τρόμου και της αναγέννησης. Στη Δράμα, οι Μπαμπούγεροι ντύνονται με προβιές, φορούν μάσκες και κουδούνια και γεμίζουν τους δρόμους με θόρυβο για να διώξουν τα κακά πνεύματα. Ένα ελληνικό Halloween, πιο brutal και πολύ παλιότερο.
Τα Μπαμπούγερα της Καλής Βρύσης Δράμας είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά και αρχαία λαϊκά δρώμενα της Μακεδονίας, με ρίζες που χάνονται στα διονυσιακά τελετουργικά. Κάθε χρόνο, στις 6, 7 και 8 Ιανουαρίου, οι κάτοικοι του χωριού, κυρίως άντρες αλλά και γυναίκες, ντύνονται με προβιές, φορούν μάσκες από δέρμα ζώου, ζώνες με κουδούνια και βγαίνουν στους δρόμους χορεύοντας, φωνάζοντας και «πειράζοντας» τους περαστικούς. Το θορυβώδες αυτό έθιμο θεωρείται πως ξυπνά τη γη από τη χειμερία νάρκη και διώχνει τα κακά πνεύματα του χειμώνα.
Η γιορτή κορυφώνεται την τρίτη μέρα με την παρωδία ενός γάμου, όπου άντρας υποδύεται τη νύφη, ενώ όλο το χωριό συμμετέχει στο γλέντι με γκάιντες, νταχαρέδες και χορούς ως τα μεσάνυχτα. Πίσω από το κωμικό και το διονυσιακό στοιχείο κρύβεται μια πανάρχαια τελετή γονιμότητας, αφιερωμένη στον Διόνυσο. Το δρώμενο, που διοργανώνεται σήμερα από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καλής Βρύσης, αποτελεί μια ζωντανή γέφυρα ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη λαϊκή παράδοση, μια γιορτή που κρατά την ψυχή του χωριού ζωντανή.
Για αυτό αν σας ρωτήσουν «είχατε και στο χωριό σας Halloween» δείχτε τους τις φοβερές φωτογραφίες των Μπαμπούγερων!
Και στην Κρήτη υπήρχε το αντίστοιχο έθιμο των μπαμπόγερων. Στα ορεινά χωριά Κισάμου και Σελίνου, έβγαιναν το βράδυ ντυμένοι με προβιές ζώων, αυτοσχέδια μουσικά όργανα και κουδούνια και “επισκέπτονταν” τα σπίτια , απαιτώντας κεράσματα κλπ