Δημήτρης Καβατζικλής
Είναι απόγευμα Πέμπτης στο City Life Community Center στη Missoula των ΗΠΑ και ο Wolf Heffelfinger παίζει laser tag με έναν φίλο του. Φορώντας τα ειδικά γυαλιά, τρέχει γύρω γύρω πυροβολώντας με ψεύτικα όπλα λέιζερ και με τα δύο του χέρια. Δεν διαφέρει από οποιοδήποτε άλλο παιχνίδι laser tag εκτός από το γεγονός ότι είναι εικονική πραγματικότητα, διαβάζουμε στο usmail24.
Ενώ τρέχει μέσα στο γυμναστήριο, ο ίδιος βλέπει τον εαυτό του να τρέχει στους διάδρομους ενός διαστημόπλοιου. Το ίδιο και ο φίλος του. Με τα γυαλιά στα μάτια τους δεν μπορούν να δουν ο ένας τον άλλον. Κυνηγιούνται σε έναν φανταστικό κόσμο.
Για τον 48χρονο Heffelfinger, το παιχνίδι ήταν ένα ακόμη βήμα στην εμμονή του με την εικονική πραγματικότητα. Με την άφιξη του Oculus το 2013, έπαιξε παιχνίδια, παρακολούθησε ταινίες και επισκέφτηκε μακρινές περιοχές του πλανήτη. Βλέπει τις εικονικές περιπέτειές του ως μια συνεχή αναζήτηση ντοπαμίνης. Όταν φτάσει στο όριο, η αναζήτηση σταματά. Ακουμπά τα ακουστικά του στο ράφι και τα ξαναπιάνει όταν εμφανίζεται κάτι καινούργιο.
Η ενασχόληση του με την εικονική πραγματικότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σχέση των εταιρειών τεχνολογίας με αυτήν. Οι εταιρείες επενδύουν δισεκατομμύρια σε μια νέα ιδέα και λίγο πριν γίνει mainstream, την παρατάνε. Τον τελευταίο καιρό, η τεχνολογία κάνει ένα ακόμη βήμα προς την μαζικοποίηση της εικονικής πραγματικότητας. Ο Mark Zuckerberg και άλλα γνωστά στελέχη εταιρειών τεχνολογίας ανακοίνωσαν την άφιξη του «metaverse», ενός ψηφιακού κόσμου όπου οι άνθρωποι θα αλληλεπιδρούν μέσω της εικονικής πραγματικότητας και άλλων νέων τεχνολογιών. Οι φήμες θέλουν και την Apple να μπαίνει στο παιχνίδι.
Ωστόσο, το ερώτημα είναι αν η εικονική πραγματικότητα είναι πραγματικά έτοιμη για τον απλό καταναλωτή μιας και οι βελτιώσεις που έγιναν τα τελευταία χρόνια δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες. «Θέλω να είναι μέρος της ζωής μου και πάντα πιστεύω ότι θα είναι», λέει ο Heffelfinger. «Αλλά όλα τα όνειρα τελειώνουν κάποτε».
Ενώ ετοιμαζόταν για το παιχνίδι, στον κάτω όροφο μια ομάδα εφήβων έπαιζε paintball. Ήταν πάνω- κάτω το ίδιο παιχνίδι: γυαλιά, ψεύτικα όπλα και κυνηγητό στο γυμναστήριο. Αλλά οι έφηβοι έπαιζαν στον πραγματικό κόσμο. Στην ερώτηση γιατί δεν παίζει paintball, ο Heffelfinger λέει ότι είναι η επιστημονική φαντασία που τον ενδιαφέρει περισσότερο. Του άρεσε να ξεφεύγει. «Μπορώ να πάω και σινεμά», λέει.
Για το Space Pirate Arena ο κος Heffelfinger επέλεξε ένα επιβλητικό, μυώδες άβαταρ με στολή καμουφλάζ. Ο φίλος του επέλεξε ένα που έμοιαζε πολύ με την Angelina Jolie. Ο κος Heffelfinger φαντάζεται τον εαυτό του σε έναν δυστοπικό κόσμο: «Θυμήθηκα ένα επεισόδιο του Black Mirror όπου δύο παιδιά ερωτεύονται μέσω των άβαταρ τους», λέει. «Ήταν κάτι που με επηρέασε».
Ο κος Heffelfinger αναζητά αυτό που ονομάζουμε «διαυγές όνειρο», το φαινόμενο δηλαδή να ονειρεύεσαι έχοντας τις αισθήσεις σου. Στο παρελθόν γύρισε μια ταινία μικρού μήκους για το φαινόμενο και όταν ανακάλυψε την εικονική πραγματικότητα, συνειδητοποίησε ότι του έδινε την ίδια ακριβώς αίσθηση. «Μετά από λίγο, ο εγκέφαλός σου σε κάνει να πιστεύεις ότι είσαι πραγματικά εκεί», λέει.
Δοκίμασε για πρώτη φορά το Oculus σε ένα πάρτι και αμέσως το παρήγγειλε. Οι εμπειρίες ήταν σύντομες, απλές και αστείες: ένα ταξίδι στην κορυφή ενός ουρανοξύστη ή μια πτήση με διαστημική κάψουλα. Το Facebook αγόρασε τη νεοσύστατη τότε εταιρεία κάνοντας και άλλες εταιρείες να ακολουθήσουν το παράδειγμα. Ο κος Heffelfinger επισκέφθηκε τις αιγυπτιακές πυραμίδες, παρακολούθησε το «2001: A Space Odyssey» του Stanley Kubrick και έδειξε στον σερίφη της περιοχής πώς να χρησιμοποιεί το εικονικό μοντέλο της πόλης. Τις μέρες που είχε συννεφιά, έμπαινε στην εικονική πραγματικότητα μόνο και μόνο για να δει τον ήλιο.
«Η φύση του φανταστικού κόσμου είναι να στέλνει ντοπαμίνη στον εγκέφαλο μας», λέει η Anna Lembke, ψυχίατρος στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ και συγγραφέας του βιβλίου «Dopamine Nation». «Ωστόσο, η συνεχής ενασχόληση με το φανταστικό οδηγεί συχνά στον εθισμό».
Αλλά όπως και με άλλους εθισμούς, ο ανθρώπινος οργανισμός μαθαίνει να αναπτύσσει ανοχές. Με τον καιρό, η επίτευξη ενός «dopamine rush» γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Ο κος Heffelfinger άρχισε να κουράζεται. Οι εμπειρίες άρχισαν να γίνονται επαναλαμβανόμενες. Δεν μπορούσε να κινηθεί τόσο ελεύθερα όσο θα ήθελε. Δεν μπορούσε να συνδεθεί πραγματικά με άλλους ανθρώπους. Η εικονική πραγματικότητα δεν φτάνει τη ζωντάνια του πραγματικού κόσμου και αυτό μερικές φορές τον αρρωσταίνει.
Πάντα όμως αγόραζε γυαλιά. Ξόδευε εκατοντάδες δολάρια αγοράζοντας ακουστικά για τους φίλους του ελπίζοντας ότι θα τον ακολουθήσουν στην εικονική πραγματικότητα. Όταν ξεκίνησε η πανδημία του κορωνοϊού, είδε την τεχνολογία ως το ιδανικό αντίδοτο στην καραντίνα. Άρχισε να συναναστρέφεται με φίλους και αγνώστους σε ένα ψηφιακό στέκι που ονομάζεται AltspaceVR.
Μαζί με μια φίλη του επισκέφτηκαν την εικονική εκδοχή του Burning Man. Καθώς περιπλανιόντουσαν στους χώρους του φεστιβάλ, ανάμεσα στις καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις, τα γλυπτά και τα αυτοκίνητα, ένιωσε άβολα όταν συνειδητοποίησε ότι έβγαινε με κάποια άλλη γυναίκα εκτός της συζύγου του. Διηγήθηκε το περιστατικό στη σύζυγό του και για επανορθώσει της αγόρασε ένα ζευγάρι γυαλιά για να παίξουν μαζί. Καθώς μπήκαν σε ένα εικονικό μπαρ, άκουσε τη φωνή της γυναίκας με την οποία πήγε στο Burning Man. Ήταν ένα περίεργο και απροσδόκητο μείγμα πραγματικού και εικονικού. Οι τρεις τους ήταν φίλοι και στον πραγματικό κόσμο. Ήξερε ότι η φιλία τους είχε χαλάσει.
Ο κος Heffelfinger παράτησε τα ακουστικά του, όμως, λίγους μήνες αργότερα είδε ένα βίντεο για το Space Pirate Arena. «Το είχα βαρεθεί το VR», λέει. «Αλλά τώρα επέστρεψα».
Μάλλον θα βαρεθεί ξανά. Όπως πολλοί άνθρωποι που χρησιμοποιούν την τεχνολογία, πιστεύει ότι θα περάσουν πολλά χρόνια πριν γίνει ένα βασικό κομμάτι της καθημερινότητας μας, ενώ παραδέχεται ότι όσο καλή και αν είναι η τεχνολογία, προσπαθεί να μην περνάει πολύ χρόνο εκεί.
«Μου αρέσει να βρίσκομαι στην εικονική πραγματικότητα», είπε. «Αλλά κάθε φορά θέλω να βγω από αυτήν».