Γιώτα Κωνσταντινίδου
Ο Χρήστος Νικολέρης ένας από τους σημαντικούς σκηνοθέτες της γενιάς του, συμμετείχε στο 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με την ταινία, ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΙΙ: ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΟΥ ΠΑΓΟΥ /REFUGE II: THE ICE PATH, σε σενάριο Παναγιώτη Ιωσηφέλη.
«Οι δημιουργοί της ταινίας είναι τρείς: ο Χρήστος Γούσιος, ο Παναγιώτης Ιωσηφέλης και ο Χρήστος Νικολέρης», διευκρινίζει ο ίδιος, τονίζοντας πως παρόλο που ο καθένας τους είχε την συμβολή του στον τομέα του (ήχος, σενάριο, σκηνοθεσία), οι τρείς μαζί λειτούργησαν και σαν παραγωγοί.
Το φιλμ κατάφερε να αποσπάσει το βραβείο Κοινού FISCHER για ταινία του ελληνικού τμήματος. Χαμηλών τόνων, ο Νικολέρης έρχεται σε αμηχανία στις συνεντεύξεις, βαριέται οικτρά τους χαρακτηρισμούς που του αποδίδουν όπως, «άξιο παιδί της πόλης», αναζητά γκρίζα και «βρώμικα» σκηνικά της πόλης και πιστεύει σ’ ένα θεσμό του Φεστιβάλ που συνεχώς θα εξελίσσεται.
-Ο θεσμός του Φεστιβάλ: υπέρ και κατά;
Δεν έχεις τη δυνατότητα να δεις τις ταινίες που θες γιατί είναι όλες sold-out, ιδίως αν έχεις διαπίστευση και πρέπει να πας μια μέρα πριν και όχι από την αρχή του Φεστιβάλ. Δεν είναι τόσο ένα Φεστιβάλ για τη βιομηχανία του κινηματογράφου για να δουν ταινίες οι παραγωγοί του εξωτερικού, όσο ένα Φεστιβάλ για το κοινό της πόλης. Δεν νιώθω ότι εκτός από τους σινεφίλ και το κοινό της Θεσσαλονίκης, είδαν κάποιοι άλλοι τις ταινίες μας. Ήρθα σε επαφή με συντελεστές από εξωτερικό αλλά δεν είχαν δει την ταινία. Είναι τόσες πολλές οι συμμετοχές που είναι δύσκολο για ανθρώπους της διανομής και της βιομηχανίας του κινηματογράφου να παρακολουθήσουν τις ταινίες και στη συνέχεια να τις ξεχωρίσουν.
-ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΙΙ: ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΟΥ ΠΑΓΟΥ /REFUGE II: THE ICE PATH, η νέα ταινία σας χαρακτηρίζεται ως «πείραμα» γιατί;
Πέρασε λίγος χρόνος από τη στιγμή που γεννήθηκε η ιδέα της παράστασης μέχρι την υλοποίηση των γυρισμάτων. Ο χαρακτηρισμός «πείραμα» σχετίζεται και με το γεγονός ότι οι συντελεστές συμμετείχαν αφιλοκερδώς και μπήκαν ως συμπαραγωγοί στην ταινία.
-Αυτό είναι και αποτέλεσμα της εποχής;
Σαφώς. Ούτε κι εμείς θα ξεκινούσαμε να κάνουμε κάτι τέτοιο σε μια εποχή που το χρήμα θα έρεε άφθονο, ούτε ο κόσμος θα συμμετείχε μ’ αυτό τον τρόπο, αν βιώναμε μια άλλη εποχή. Γενικά υπάρχει διάθεση από τον κόσμο του κινηματογράφου να συμμετέχει σε projects χωρίς αμοιβή, πάντα με τις κατάλληλες προϋποθέσεις, συνθήκες και συνεργασίες.
-Επενδύετε στις γνώριμες συνεργασίες, όπως αυτή με τον Παναγιώτη Ιωσηφέλη. Νιώθετε πιο ασφαλής;
Νιώθω εμπιστοσύνη, σιγουριά και είναι ο μόνος σεναριογράφος με τον οποίο έχω μια στενή σχέση και κουβεντιάζουμε, συζητάμε και με ξέρει καλά. Όταν γράφει κάτι ξέρει από την αρχή ότι απευθύνεται σε μένα, τι κάνω, τι δεν κάνω, οπότε γράφει πιο στοχευμένα.
-Συχνά παρατηρούμε στις ταινίες σας και γενικότερα στις δουλειές σας μια παρέα νέων παιδιών που κάτι ψάχνουν να βρουν, να πουν, να ξεχωρίσουν. Εμπνέεστε από τη νέα γενιά;
Μπορεί υποσυνείδητα, δεν το έχω σκεφτεί έτσι. Είναι αναζωογονητικό να συνεργάζεσαι με νέα παιδιά, μερικές φορές νιώθω σαν βρικόλακας που ρουφάει το νέο αίμα και ξαναζωντανεύει (γέλια). Και σ’ αυτήν την ταινία συνεργάζομαι με νέα παιδιά που είναι πρωταγωνιστές αλλά και παραγωγοί. Δούλεψαν και πάρα πολλά παιδιά από το Τμήμα Κινηματογράφου που με τη σειρά τους απέκτησαν εμπειρία, έμαθαν πράγματα κοντά μας αλλά και εμείς εισπράξαμε κάτι νέο από αυτούς.
-Έχετε ασχοληθεί με τη διδασκαλία σκηνοθεσίας…
Παλαιότερα είχα διδάξει δύο εξάμηνα στο Τμήμα Κινηματογράφου στο Αριστοτέλειο και σε κάποια ΙΕΚ, αλλά επειδή συνέπεσε η περίοδος αυτή με την τηλεοπτική σειρά «Άγρια Παιδιά» αναγκάστηκα να σταματήσω.
-Η πόλη είναι ένα συνεχές σκηνικό ταινίας. Πού έγκειται η δυναμική της και πού εντοπίζετε τα αρνητικά της σημεία;
Αν προσπαθούσα να φτιάξω άλλου είδους εικόνες, πιο καλογυαλισμένες και καθαρές, θα έβρισκα ελαττώματα γιατί αυτή η πόλη δεν σου προσφέρει τέτοιες εικόνες. Επειδή, αναμφισβήτητα, αναζητώ πιο πολύ το βρώμικο, το ταλαιπωρημένο, το γκρίζο, αυτό το βρίσκω εν αφθονία, οπότε τα ελαττώματα όπως τα εννοείται εσείς, εμένα μου προσφέρουν εικόνες.
-Να υποθέσω ότι βρίσκεστε στη διαδικασία νέων projects;
Τα διαφημιστικά projects τρέχουν συνέχεια, οπότε συνήθως δεν μιλάω γι’ αυτά. Η σκέψη είναι εστιασμένη στην πορεία της ταινίας. Η διανομή της, Φεστιβάλ στο εξωτερικό. Ο κόσμος ήταν ενθουσιώδης και την αγκάλιασε. Άκουσα πολύ όμορφα σχόλια και κάποιες φορές υπερβολικά. Ξέρετε, η αντιμετώπιση του κόσμου είναι πολύ διαφορετική από το να προβληθεί μια ταινία στο Φεστιβάλ απ’ ό,τι να παιχτεί στις αίθουσες. Είναι όμορφο να βρίσκεσαι στην πρώτη προβολή και να παρακολουθείς τις αντιδράσεις του κοινού, να το ζεις όπως ακριβώς το βιώνει το κοινό.
-Θυμάστε κάποιο σχόλιο που σας έκανε περισσότερο εντύπωση;
Στη συζήτηση με το κοινό αφουγκράζεσαι το κλίμα που κυριαρχεί και παίρνεις μια πρώτη γεύση. Ένα σχόλιο που θυμάμαι έντονα είναι ότι η ταινία έχει αντίστοιχη ατμόσφαιρα με το “Deliverance” του Μπούρμαν από έναν παθιασμένο σινεφίλ, κάτι που φυσικά δεν πήρα στα σοβαρά αλλά με χαροποίησε ιδιαίτερα.
-Ξέρετε, δεν μπορώ να μην αναφερθώ στη Χρύσα Νικολέρη, μια σπουδαία φωτογράφο και έναν υπέροχο άνθρωπο. Με είχε φωτογραφίσει όταν ήμουν παιδί και αργότερα όταν τη γνώρισα και ως ενήλικας θαύμασα έναν έξυπνο, ταλαντούχο άνθρωπο. Τι θυμάστε από αυτήν;
Με την επιχείρηση ασχολούνταν η αδερφή μου και η γυναίκα μου. Βοηθούσα στις αρχές, σαν παιδί και σαν φοιτητής. Μη με ρωτάτε όμως για εκείνη, με δυσκολεύει να μιλάω γι’ αυτήν, είναι ακόμα πολύ νωπό. Ήταν σίγουρα αυθόρμητη και ταλαντούχα και χαίρομαι που τη θυμάστε και την περιγράφετε έτσι.
