Βάνα Κράβαρη
Ο Elliott Erwitt, ένδοξος φωτορεπόρτερ και φωτογράφος, απαθανάτιζε τετριμμένες στιγμές της καθημερινότητας, εκείνες που πιάνει η περιφερειακή μας όραση όσο περπατάμε βιαστικά, ένας Θεός ξέρει γιατί, και τις μετέτρεπε σε χιουμοριστικές ή κάπως ενοχλητικές φωτογραφίες. Κάποιες από αυτές πλέον είναι εμβληματικές. Πέθανε στις 29 Νοεμβρίου στο σπίτι του στο Μανχάταν. Ήταν 95 ετών.
Ο Erwitt πιθανότατα έκανε τον μέντορά του, Henri Cartier-Bresson περήφανο, δράττοντας την «αποφασιστική στιγμή» και έχοντας εκπαιδεύσει τον εαυτό του εξαιρετικά καλά στο να μπορεί να εντοπίζει το αξιοσημείωτο στο εντελώς συνηθισμένο και τετριμμένο και να το μετατρέπει σε τέχνη.
O Erwitt, ο παρέμεινε υπέρμαχος του ασπρόμαυρου φιλμ μέχρι και την εποχή της ψηφιακής φωτογραφίας. Άλλωστε, με δικά του λόγια: “Όποιο κι αν είναι το φιλμ ή το ψηφιακό, το τετράγωνο σχήμα ή το κάθετο ή το οριζόντιο, στο τέλος το μόνο που μετράει είναι η φωτογραφία”. Είχε διπλή καριέρα: δημοσιογράφος και φωτογράφος. Άρχισε να συνεισφέρει τη δεκαετία του ’50 στο Magnum, το πρακτορείο φωτορεπορτάζ που ίδρυσε ο Cartier-Bresson και ο Robert Capa. Παράλληλα, συνεργαζόταν με δημοφιλή περιοδικά της εποχής, όπως Life, Collier’s και Look.
Nicola Davison Reed on X (formerly Twitter): “Elliott Erwitt one of the best. 1928 – Nov 30 th 2023 📷 👉🏾🖤 pic.twitter.com/Yw2jY7ZH04 / X”
Elliott Erwitt one of the best. 1928 – Nov 30 th 2023 📷 👉🏾🖤 pic.twitter.com/Yw2jY7ZH04
Στις φωτογραφήσεις τους, ο Erwitt κουβαλούσε δυο φωτογραφικές μηχανές. Μια για business μια για pleasure. Επέμενε ότι η αμειβόμενη επαγγελματική του εργασία -για την οποία είχε εφεύρει νέο όρο: «δημιουργική υπακοή»- ήταν απλώς ένα μέσο για να στηρίξει το επάγγελμά του. Ανάμεσα σε οτιδήποτε φωτογραφικό αποτέλεσε μανία για εκείνον ήταν και η γοητεία που ασκούσαν τα σκυλιά, τα οποία φωτογράφιζε σε σχεδόν σουρεαλιστικές στιγμές. Εμβληματικό πλέον το κλικ ενός σκυλιού, να κάθεται στη θέση του οδηγού ενός Renault, σε έναν δρόμο του Παρισιού, κοιτάζοντας αδιάφορα, σχεδόν με μπλαζέ τρόπο, τον φωτογράφο.
Μιλώντας για εκείνον στoν Guardian, ο μέντοράς του, Cartier-Bresson, είπε: «Ο Elliott κατά τη γνώμη μου έχει πετύχει ένα θαύμα, δουλεύοντας σε μια αλυσίδα εμπορικών καμπανιών και εξακολουθώντας να προσφέρει ένα μπουκέτο κλεμμένων φωτογραφιών, με μια γεύση, ένα χαμόγελο από τον βαθύτερο εαυτό του».
Jean-Pascal Strüwer on X (formerly Twitter): “Rest in peace Elliott Erwitt pic.twitter.com/9b4oKCfAEl / X”
Rest in peace Elliott Erwitt pic.twitter.com/9b4oKCfAEl
Το πάθος με το οποίο προσέγγιζε τη φωτογραφία ως concept, ως «κόσμο» τον οδήγησε σε περιπλανήσεις στους δρόμους των πρωτευουσών αλλά και των πιο ταλαιπωρημένων κοινοτήτων στον κόσμο. Σταματούσε να τραβήξει μερικές εικόνες από οτιδήποτε «έπιανε» το μάτι του. Σχεδόν από ένστικτο. Ίσως εντελώς. Ένα μικρό αγόρι στη Γαλλία, καθισμένο σε ένα ποδήλατο ανάμεσα στον πατέρα του και δυο μπαγκέτες, χαμογελώντας στον Elliott. Μια νεαρή, με γυρισμένη πλάτη στον φακό του, να κοιτάζει το Empire State Building καθώς ξεπροβάλλει από την ομίχλη ένας μικρούλης Αφροαμερικανός που χαμογελάει και κρατάει ένα ψεύτικο, παιδικό όπλο στο κεφάλι του, στο Πίτσμπουργκ των 50s.
Η ενασχόληση με τη δημοσιογραφία, αλλά και την εμπορική φωτογραφία, τον οδήγησε σε συναντήσεις με διάσημα πρόσωπα, όπως ο Φρανκ Σινάτρα, ο Μοχάμεντ Άλι και η Σιμόν ντε Μποβουάρ. Ο κ.Erwitt κράτησε την οικειότητα και την αμεσότητα που βρήκε στις ζωές του, τα λεπτά στα οποία ήταν μάρτυράς τους. Μια φωτογραφία του το 1956 με τη Marilyn Monroe τη δείχνει όχι ως σχεδόν καρτουνίστικο σύμβολο του σεξ ή καταδικασμένο θύμα, αλλά ως μια σκεπτόμενη ηθοποιό που μελετά ένα σενάριο χαμογελώντας αινιγματικά.
RIP Elliott Erwitt (1928-2023)
An icon of photography 🤍 pic.twitter.com/H0p1pNxvnq
— VikkiBardot.eth (@VikkiBardot) November 30, 2023
Μιλώντας για τα πορτραίτα του Φιντέλ Κάστρο και του Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα να περιφέρονται στους δρόμους της Αβάνας το 1964, δήλωσε ο ίδιος ο Erwitt: «Ο Φιντέλ Κάστρο ήταν πολύ φωτογενής, κάτι σαν καουμπόι. Ένα ενδιαφέρον άτομο, προφανώς, και πολύ ομιλητικός. Ήταν εξαιρετικό να τους βάλουμε στο ίδιο δωμάτιο. Ο Τσε εκείνη την εποχή ήταν απασχολημένος προσπαθώντας να κάνει άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Κούβας. Ήταν αρκετά πρόθυμοι να φωτογραφηθούν, ήταν αρκετά εύκολο. Είναι πολύ πιο εύκολο να φωτογραφίζεις αστέρια από το να μην το κάνεις».
Μερικές καθοριστικές στιγμές της καριέρας του
Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μα πάντα με μια κάμερα στο χέρι, ο Erwitt ήταν παρόν σε καθοριστικές ιστορικές στιγμές. Τράβηξε αξιοσημείωτες φωτογραφίες της pro-civil-rights Αμερικής, μεταξύ των οποίων και μια με έναν νεαρό μαύρο άνδρα στη Βόρεια Καρολίνα να πίνει από ένα βρώμικο σιντριβάνι, δίπλα σε ένα αστραφτερό σιντριβάνι για τους λευκούς. Το 1957 βρέθηκε στη Σοβιετική Ένωση για να φωτογραφίσει την εκτόξευση του Σπούτνικ και ήταν ο μοναδικός Δυτικός φωτογράφος που απαθανάτισε την 40η επέτειο της ρωσικής επανάστασης στη Μόσχα. Υπήρξε διαπιστευμένος φωτογράφος του Τζ. Φ. Κένεντι.
Λίγα χρόνια νωρίτερα είχε φωτογραφίσει τον αντιπρόεδρο Ρίτσαρντ Μ. Νίξον να καρφώνει το δάχτυλό του στο στήθος το Νικήτα Χρουστσόφ σε μια αμερικανική βιομηχανική έκθεση στη Μόσχα το 1959. Η συνάντηση αυτή έμεινε γνωστή ως η «Συζήτηση στην Κουζίνα» και την επόμενη χρονιά -προς μεγάλη απογοήτευση του Erwitt- ο Νίξον χρησιμοποίησε τη φωτογραφία στην αποτυχημένη προεδρική του εκστρατεία, για να καταδείξει τη σκληρή του στάση απέναντι στον κομμουνισμό.
Στο έργο του, συχνά αψηφούσε τις επικρατούσες ιδέες για την φωτογραφία. Δεν έδινε δεκάρα για την ευκρινή εστίαση, τη σύνθεση και όλα τα εφέ για τη βελτίωση της εικόνας. Για μερικούς οι φωτογραφίες του μοιάζουν βιαστικές. Χωρίς την απαραίτητη επεξεργασία. «Υπάρχει μια απίστευτη ζωτικότητα στις φωτογραφίες του», δήλωσε η Alison Nordstrom, ιστορικός και επιμελήτρια φωτογραφίας. «Ορισμένες από αυτές τις ατέλειες -το να μην είναι εστιασμένες, το να κόβουν το κεφάλι κάποιου- συμβάλλουν πραγματικά σε αυτή την αίσθηση ότι είναι ζωντανός και μέσα στη στιγμή».
Ο Erwitt δημοσίευσε το τελευταίο του βιβλίο, “Found, Not Lost” το 2021, σε ηλικία 93 ετών. Έφυγε από τη ζωή δυο χρόνια αργότερα και το X τον αποχαιρετά τιμώντας τις φωτογραφίες του.
JavaScript is not available.
No Description
vasilis p on X (formerly Twitter): “friday spiritElliott Erwitt, 1928-2023(from album Between the Sexes, 1994) pic.twitter.com/IlRxVgkhPk / X”
friday spiritElliott Erwitt, 1928-2023(from album Between the Sexes, 1994) pic.twitter.com/IlRxVgkhPk
Jacky Fayolle on X (formerly Twitter): “C’était Elliott Erwitt https://t.co/w9Stc8PCYV / X”
C’était Elliott Erwitt https://t.co/w9Stc8PCYV
Mark Nevin on X (formerly Twitter): “RIP Elliott Erwitt: Thank you for your great photo. pic.twitter.com/FZKMdZgJj9 / X”
RIP Elliott Erwitt: Thank you for your great photo. pic.twitter.com/FZKMdZgJj9
Helena Tomé on X (formerly Twitter): “Elliott ErwittPhotographer1928-2023Público pic.twitter.com/kBBZkonAoV / X”
Elliott ErwittPhotographer1928-2023Público pic.twitter.com/kBBZkonAoV
L’hirond’aile on X (formerly Twitter): “Disparition du grand #ElliottErwitt, photographe au regard aiguisé et espiègle, prince de l’instantané qui a su immortaliser comme nul autre, les us improbables des chiens et de leur maître. pic.twitter.com/uRJIGPGTId / X”
Disparition du grand #ElliottErwitt, photographe au regard aiguisé et espiègle, prince de l’instantané qui a su immortaliser comme nul autre, les us improbables des chiens et de leur maître. pic.twitter.com/uRJIGPGTId
The ’60s at 60 on X (formerly Twitter): “RIP.Elliott Erwitt, acclaimed American photographer, dies at 95 https://t.co/qK5MXvqWwq pic.twitter.com/bg1AykWYPU / X”
RIP.Elliott Erwitt, acclaimed American photographer, dies at 95 https://t.co/qK5MXvqWwq pic.twitter.com/bg1AykWYPU
Julio Rey on X (formerly Twitter): “La icónica camara de Elliott Erwitt se queda sin carrete D.E.PChe Guevara en La Habana. 1964. Magnum Photos pic.twitter.com/FBAy4cQSTT / X”
La icónica camara de Elliott Erwitt se queda sin carrete D.E.PChe Guevara en La Habana. 1964. Magnum Photos pic.twitter.com/FBAy4cQSTT
Laurence Patrice on X (formerly Twitter): “Des flâneries parisiennes au fil des années du grand photographe américain #ElliottErwitt nous garderons des images insolites et iconiques de @Paris . Il vient de nous quitter à 97 ans. 🙏📷 Paris, 1966 © Elliott Erwitt / Magnum Photos pic.twitter.com/D5HOKQPoAI / X”
Des flâneries parisiennes au fil des années du grand photographe américain #ElliottErwitt nous garderons des images insolites et iconiques de @Paris . Il vient de nous quitter à 97 ans. 🙏📷 Paris, 1966 © Elliott Erwitt / Magnum Photos pic.twitter.com/D5HOKQPoAI
Roberto d’Cimbro on X (formerly Twitter): “© Elliott Erwitt. 💔 pic.twitter.com/76NIhiXEG9 / X”
© Elliott Erwitt. 💔 pic.twitter.com/76NIhiXEG9
monalisait on X (formerly Twitter): “Bye Elliott Erwitt 🖤(Valencia, Spain, 1952) pic.twitter.com/MZJFMpUbWv / X”
Bye Elliott Erwitt 🖤(Valencia, Spain, 1952) pic.twitter.com/MZJFMpUbWv
Panh Rithy on X (formerly Twitter): “Elliott Erwitt pic.twitter.com/ALPT1LBjGA / X”
Elliott Erwitt pic.twitter.com/ALPT1LBjGA
Lisandru 🫧 on X (formerly Twitter): “Elliott Erwitt 🖤Le kiosque à journaux (Paris, 1967) pic.twitter.com/dg3p6OqR4Y / X”
Elliott Erwitt 🖤Le kiosque à journaux (Paris, 1967) pic.twitter.com/dg3p6OqR4Y
Catherine Vollaire on X (formerly Twitter): “Bonjour (Elliott Erwitt) pic.twitter.com/WyTrJMeF0X / X”
Bonjour (Elliott Erwitt) pic.twitter.com/WyTrJMeF0X
The Spirit of Lorenzo the Cat on X (formerly Twitter): “Acclaimed photographer Elliott Erwitt has died at age 95. This is one of my favorite images of his: “Lucienne and cat,” 1953. pic.twitter.com/I8pAVdoB6T / X”
Acclaimed photographer Elliott Erwitt has died at age 95. This is one of my favorite images of his: “Lucienne and cat,” 1953. pic.twitter.com/I8pAVdoB6T
T. Talin d’Eyzac on X (formerly Twitter): “‘Jack Kerouac’,Elliott Erwitt, 1953 pic.twitter.com/3h1RG1R1tJ / X”
‘Jack Kerouac’,Elliott Erwitt, 1953 pic.twitter.com/3h1RG1R1tJ
Με πληροφορίες από Washington Post, Slate