Όχι ο νεκρός δεν δικαιώνεται. Πρόκειται για παρανόηση των λόγων του Απόστολου Παύλου

Κατά πόσο μπορείς να αναφέρεις και κάποιες αρνητικές πτυχές κάποιου που μόλις πέθανε, σε ένα άρθρο-νεκρολογία;

Με αφορμή κάποιες αντιδράσεις σχετικά με το πώς παρουσίασε η LIFO την είδηση του θανάτου του Γιώργου Κουρή (κάνοντας μια αναδρομή στην καριέρα του, χωρίς να κρύψει τα εξαιρετικά μελανά της σημεία και χωρίς να χρησιμοποιήσει ευφημισμούς), θα ήθελα να διευκρινίσω τα εξής:

“Ο νεκρός δεδικαίωται;”

Λέμε συχνά ότι “ο νεκρός δεδικαίωται” οπότε θεωρούμε πως είναι κακό να πούμε την αλήθεια.

Κι όμως, υπάρχει μια παρεξήγηση: Η φράση είναι «ο αποθανών δεδικαίωται από της αμαρτίας» (Ρω μ. 6,7) και σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει αυτό που νομίζουμε.

Ο Απόστολος Παύλος μιλά για τη βάφτιση και το πώς η βάπτιση νεκρώνει την αμαρτία, καθιστώντας τον βαπτισθέντα “νεκρό” για αυτήν. Και προσθέτει πως τελικά ο “νεκρός” δεν μπορεί να αμαρτάνει άλλο.

Περισσότερα και χριστιανικότερα εδώ, απ’ τον Στέργιο Ν. Σάκκο, ομότιμο καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Να ένα απόσπασμα απ’ το κείμενό του:

“Ἕνα ἀπό τά χωρία τῆς ἁγ. Γραφῆς πού παρανοοῦν οἱ πολλοί, εἶναι τό Ρω 6,7 («ὁ ἀποθανών δεδικαίωται ἀπό τῆς ἁμαρτίας»). Ὅταν οἱ πολλοί λένε ὁ ἀποθανών δεδικαίωται ἐννοοῦν ὅτι ὁ ἄνθρωπος πού πέθανε ὁποιοσδήποτε κι ἄν ἦταν εἴτε καλός εἴτε κακός ἐφόσον πέθανε ἔχει δικαιωθεῖ καί ἔχει σωθεῖ στήν μετά θάνατον ζωή. Καί κανείς δέν ἐπιτρέπεται νά τόν κρίνει καί νά τόν κατηγορήσει, αλλά πρέπει νά εἶναι σεβαστός πλέον μεταξύ τῶν ζώντων καί ἀπρόσβλητος.

Ὑπ’ αὐτήν τήν ἔννοια χρησιμοποιοῦν τό χωρίο καί εὐλαβεῖς ἀκόμη χριστιανοί ἀπό ἀμάθεια βεβαίως καί ἁπλότητα καρδίας. Τό χρησιμοποιοῦν δέ καί ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δέν πιστεύουν στήν ἀθανασία τῆς ψυχῆς· αὐτοί ὅμως τό χρησιμοποιοῦν μέ τήν ἔννοια ὅτι ὁ νεκρός εἶναι σεβαστός καί ἀπρόσβλητος μεταξύ τῶν ζώντων. Ἀρκετοί χρησιμοποιοῦν τό χωρίο καί σέ ἐπικήδειους ἤ ἐπιμνημόσυνους λόγους ἐννοώντας ὅτι ὁ ἀποθανών ἅπαξ καί πέθανε δικαιώθηκε, δηλαδή τοῦ συγχωρήθηκαν τά πάντα.

Ἔτσι δημιουργεῖται ἡ ἀντίληψη ὅτι ὁ θάνατος ἐξιλεώνει τόν ἄνθρωπο ἀπό τίς ἁμαρτίες, ὅλες τίς ἁμαρτίες, καί τόν εἰσάγει καθαρό στήν μέλλουσα ζωή. Μία τέτοια ἀντίληψη ὑπῆρχε καί στόν ἀρχαῖο εἰδωλολατρικό κόσμο καί σέ πολλούς ραββίνους τῶν Ἑβραίων.

Ἀλλά ἡ ἀνωτέρω ἀντίληψη εἶναι προφανῶς ἐσφαλμένη, διότι καταργεῖ τήν κόλαση. Ἐφόσον ὅλοι οἱ ἄνθρωποι πεθαίνουν, ὅλοι δικαιώνονται καί σώζονται. Ἡ ἀντίληψη αὐτή καταργεῖ ἀκόμη τό μυστήριο τῆς μετανοίας, διότι ἄν ὁ θάνατος ἐξιλεώνει τόν ἄνθρωπο ἀπό τίς ἁμαρτίες, τί χρειάζεται τό μυστήριο τῆς μετανοίας;

Ἡ διδασκαλία τῆς ἁγίας Γραφῆς εἶναι σαφής. Οὔτε ὁ θάνατος οὔτε τίποτε ἄλλο δέν μπορεῖ νά ἐξιλεώσει τόν ἀμετανόητο. Ἀλλά ἡ ἁμαρτία του ὅταν αὐτός πεθάνει, ἀκολουθεῖ τήν ψυχή του καί στήν ἄλλη ζωή ( ). Τό χωρίο «ὁ ἀποθανών δεδικαίωται ἀπό τῆς ἁμαρτίας» ἔχει ἔννοια ἐντελῶς διαφορετική ἀπό ἐκείνη πού δίνουν οἱ ἀμαθεῖς καί ἐπιπόλαιοι.

[…] Στήν περικοπή λοιπόν ὅπου περιέχεται τό ἐν λόγῳ χωρίο ὁ ἀπόστολος Παῦλος μιλᾶ γιά τό Βάπτισμα. Λέγει δέ ὅτι τό Βάπτισμα ἔχει τό ἑξῆς βαθύ νόημα. Εἶναι τό «ὁμοίωμα» τοῦ θανάτου τοῦ Χριστοῦ. Τό Βάπτισμα δηλαδή μοιάζει μέ τόν θάνατο τοῦ Χριστοῦ. Ὅπως ὁ Χριστός σταυρώθηκε καί τάφηκε, ἔτσι καί ἐμεῖς κατά τό μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος σταυρωνόμαστε καί ἐνταφιαζόμαστε ἤ μᾶλλον συσταυρώνομαστε καί συνενταφιαζόμαστε μέ τόν Χριστό. Καί ὅπως κατά τόν θάνατο τοῦ Χριστοῦ νεκρώθηκε ἡ ἁμαρτία, τήν ὁποία ἐκεῖνος ἀνέλαβε γιά χάρη μας ὡς ἐξιλαστήριο θῦμα, ἔτσι κατά τήν Βάπτιση ὁ παλαιός ἡμῶν ἄνθρωπος τῆς πονηρίας καί τῆς παραβάσεως τόν ὁποῖο ἕκαστος φέρει μέσα του ἐρχόμενος στόν κόσμο, συνεσταυρώθη γιά νά καταργηθεῖ τό σῶμα τῆς ἁμαρτίας «τοῦ μηκέτι δουλεύειν ἡμᾶς τῇ ἁμαρτίᾳ».

Ἡ διεφθαρμένη δηλαδή φύση μας σταυρώθηκε μαζί μέ τόν Χριστό, γιά νά καταστεῖ ἀνενέργητη πρός τήν ἁμαρτία ὡς νεκρή, ὥστε τοῦ λοιποῦ νά μή δουλεύουμε πλέον στήν ἁμαρτία. Εἶναι σάν νά φώναζε ὁ θεῖος ἀπόστολος Ἄνθρωπε! Πρόσεχε ἀπό τήν ἁμαρτία. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς βαπτίσθηκες πέθανες γιά τήν ἁμαρτία. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατῆλθες στήν ἱερά κολυμβήθρα ἐτάφης ἐκεῖ καί μένεις νεκρός γιά τήν ἁμαρτία. Αὐτό τό νόημα τονίζει ὁ ἀπόστολος. Καί εὐθύς προσθέτει· «ὁ γάρ ἀποθανών δεδικαίωται ἀπό τῆς ἁμαρτίας». Ὁ σύνδεσμος γάρ συνδέει μέ τό προηγηθέν χωρίο.

***

Άσχετα αν πιστεύει κανείς ή όχι στα της θρησκείας, και με αφορμή τον Γιώργο Κουρή, ας ξαναλύσουμε την παρεξήγηση:

Δεν δικαιώνεται ο νεκρός, ούτε καθαγιάζεται. Και εμείς δεν είμαστε υποχρεωμένοι να υποκριθούμε πως κάθε νεκρός ήταν υπέροχος ούτε να δαγκώσουμε τη γλώσσα μας, ούτε να περιμένουμε μερικές εβδομάδες πριν μιλήσουμε.

Mια φράση που αποδίδεται στον Βολταίρο: «Στους ζωντανούς χρωστάμε σεβασμό, αλλά στους νεκρούς χρωστάμε μόνο την αλήθεια.»

Από την άλλη όμως το πώς μιλάμε για τους νεκρούς (ο Χίτλερ και μερικοί ακόμα εξαιρούνται) λέει πολλά για τον πολιτισμό του καθενός μας.

Η ακριβής αναφορά γεγονότων -θετικών κι αρνητικών- είναι θεμιτή. Το να πεις πως ο Γιώργος Κουρής ήταν ο θεμελιωτής του αυριανισμού είναι απόλυτα ακριβές. Το να απαριθμήσεις τα μέσα τα οποία δημιούργησε, να περιγράψεις το είδος των εντύπων του ως ένα λούμπεν είδος δημοσιογραφίας που συνδύαζε fake news, συκοφαντίες και αγοραία γλώσσα – και δεν δίστασε να σπιλώσει μερικά από τα ευγενέστερα πρόσωπα της μεταπολεμικής Ελλάδας, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Γιάννης Τσαρούχης, και να μιλήσεις για μερικές απ’ τις πιο αξέχαστες στιγμές του (φωτομοντάζ Λιάνη, φωτογραφία «ναζί» Μητσοτάκη) είναι σχεδόν επιβεβλημένο.

Όμως το μίσος και η βωμολοχία και οι «ψόφοι» δεν έχουν κανένα νόημα.

Εξάλλου δεν πρόκειται να φτάσουν ποτέ στα αυτιά του νεκρού, που, απ’ αυτή την άποψη, τελικά, κατά κάποιο τρόπο δικαιώνεται…

*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: 

15 απ’ τα χειρότερα πρωτοσέλιδα του Κουρή, μαζεμένα σ’ ένα ποστ

Αντέχετε να διαβάσετε τι έγραφε ο Κουρής εναντίον του Μάνου Χατζιδάκι;