Μικροπράγματα
ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΩΤΗΡΗ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Θα ήθελα να σας γυρίσω τέσσερεις δεκαετίες πίσω και να σας πω για μια τηλεοπτική σειρά που την παρακολουθούσα εκείνη την εποχή. Το όνομά της: «Ο Συμβολαιογράφος». Επειδή νομίζω πως αυτή η τηλεοπτική παραγωγή έχει κάτι να μας διδάξει για τη ζωή, κρίνω σκόπιμο να την σχολιάσω. Μου φαίνεται ότι έτσι θα βοηθήσω όλους μας να μην πέφτουμε τόσο εύκολα σε απόγνωση όταν βρεθούμε θύματα σε άσχημα παιχνίδια κάποιων, που θέλουν να μας κάνουν μεγάλο κακό και έτσι να μας καταστρέψουν την ζωή. Πολλές φορές στο τέλος ο αθώος δικαιώνεται, παρόλο που για πολύ καιρό αδικείται, διασύρεται και περνά μεγάλη αγωνία.
Η σειρά είναι η τηλεοπτική απόδοση του ομώνυμου μυθιστορήματος του Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή, βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και, όπως λέγεται, είναι από τα πρώτα αστυνομικά μυθιστορήματα στον κόσμο. Η υπόθεση του έργου εξελίσσεται στην Κεφαλονιά τον 19ο αιώνα γύρω από μια κληρονομιά που άφησε με διαθήκη ένας πλούσιος κόμης σε έναν έντιμο άνθρωπο που δεν ήταν συγγενής του αλλά γραμματικός του. Ο απόκληρος ανεψιός του πλούσιου, που κανονικά ήταν ο μοναδικός κληρονόμος του, φτιάχνει μια άλλη διαθήκη που του την συντάσσει ο συμβολαιογράφος της πόλης και συνεργός στην απάτη, ο οποίος αποβλέπει στο να παντρευτεί ο ανεψιός του κόμη τη θυγατέρα του. Με τη δεύτερη αυτή διαθήκη ορίζεται ως αποκλειστικός κληρονόμος ο ανεψιός. Ο ίδιος την παρουσιάζει στον θείο του, αλλά εκείνος αρνείται να την υπογράψει εξ αιτίας της άσωτης ζωής και των παρανομιών του ανεψιού. Έξαλλος ο ανεψιός, τον στραγγαλίζει. Οι αρχές του τόπου παραπλανούνται και καταδικάζουν σε θάνατο τον αθώο γραμματικό και πραγματικό κληρονόμο του κόμη. Στο τέλος αποκαλύπτεται ο δολοφόνος, αφού πρώτα τον είχε δηλητηριάσει και πυροβολήσει ο ίδιος ο συνεργός του, ο συμβολαιογράφος.
Βέβαια υπάρχει πολύ έντονο και το ερωτικό στοιχείο στην ιστορία αυτή. Δηλαδή, ο ανεψιός του δολοφονημένου θείου, που ήταν ο ίδιος του ο θύτης, είναι αρραβωνιασμένος αρχικά με την μονάκριβη κόρη του συμβολαιογράφου, αλλά συγχρόνως έχει δεσμό με μιαν άλλη νέα γυναίκα. Όταν το ανακαλύπτει η κόρη του συμβολαιογράφου, απελπίζεται και αυτοκτονεί. Αυτός είναι και ο λόγος που ο συμβολαιογράφος δολοφονεί τον παραλίγο γαμβρό του.
Στην ιστορία υπάρχει και ο λαδωμένος πληροφοριοδότης. Είναι ο γραμματέας του ανακριτή, τον οποίον ο συμβολαιογράφος δωροδοκεί για να πληροφορείται σχετικά με την πορεία της ανάκρισης.
Ένα άλλο στοιχείο που είναι πολύ σημαντικό σ’ αυτό το μυθιστορηματικό έργο είναι ο περιπετειώδης τρόπος με τον οποίο αποκαλύπτεται στο τέλος η αλήθεια. Ο βοηθός του συμβολαιογράφου, ένας πολύ φτωχός μεροκαματιάρης, θυμήθηκε κάποια στιγμή κάτι που είχε δει τη νύχτα του φόνου του κόμη και κατάλαβε πως ο δολοφόνος ήταν ο ανεψιός του κόμη. Αυτό το φανέρωσε στον ανακριτή, ο οποίος όμως το αποσιώπησε διότι ήθελε να υποστηρίξει τον δολοφόνο. Όταν, όμως, αυτοκτονεί η κόρη του συμβολαιογράφου και ο ίδιος σκοτώνει τον ανεψιό του κόμη, ο συμβολαιογράφος δεν ενδιαφέρεται πλέον για την κληρονομιά ούτε για να θανατωθεί ο αθώος γραμματικός του κόμη. Στέλνει μήνυμα στον εισαγγελέα και αποκαλύπτει την αλήθεια. Έτσι την τελευταία στιγμή, ενώ οδηγούν τον αθώο στην κρεμάλα, φτάνει εκεί ο εισαγγελέας, τους σταματάει και ανακηρύσσει αθώο τον γραμματικό του κόμη. Ο συμβολαιογράφος σκοτώνεται πέφτοντας από ένα γκρεμό, αφού πρώτα βλέπει σε οπτασία την πεθαμένη κόρη του.
Το έργο μας μεταφέρει στην ατμόσφαιρα της εποχής στα Επτάνησα και νομίζω ότι οι ηθοποιοί είναι πολύ ταιριαστοί με τους ρόλους τους και τους αποδίδουν σε απόλυτη αρμονία με τους χαρακτήρες που υποδύονται. Έτσι, και τα πάθη και οι αρετές των ανθρώπων φανερώνονται ξεκάθαρα.
Αυτή ήταν εν ολίγοις η υπόθεση του έργου. Τώρα θα προσπαθήσω να σχολιάσω δυο σημεία που νομίζω ότι μπορούμε να διδαχτούμε από αυτήν την πολύ θλιβερή υπόθεση.
Το ένα δίδαγμα είναι ότι ορισμένοι άνθρωποι κινούνται υπόγεια και με την πανουργία καταφέρνουν να καταστρώνουν αδικίες εις βάρος άλλων. Το μυαλό τους λειτουργεί έτσι ώστε να βάζουν πάνω απ’ όλα το συμφέρον τους και μόνον αυτό. Αυτοί οι τύποι των ανθρώπων ενεργούν με ύπουλους τρόπους, αλλά δεν πετυχαίνουν πάντα τα κακά σχέδιά τους.
Το δεύτερο συμπέρασμα που θέλω να προσέξουμε είναι ότι κάποιοι επειδή έχουν μανία να ελέγξουν καταστάσεις με ανέντιμο τρόπο, αναζητούν πληροφοριοδότες και σπιούνους. Νομίζουν πως αν λαδώσουν, θα καταφέρουν αυτά που σχεδιάζουν. Όμως έτσι αποκαλύπτουν στους γύρω τους ότι δεν μπορούν να αντιπαλέψουν στα ίσα τους αντιπάλους τους. Όσοι πραγματοποιούν τέτοιες πράξεις, στο τέλος φανερώνουν αυτή την αδυναμία τους και έτσι γίνονται πολύ αντιπαθητικοί στα μάτια των ανθρώπων. Επειδή ό,τι και να κάνουν, θα έρθει η ώρα της αποκάλυψης των πανουργιών τους. Όταν φανερωθεί η δολοπλοκία τους, τότε πια τους αποφεύγουν οι υπόλοιποι και έτσι στιγματίζονται.
Αυτή η τηλεοπτική σειρά μου αρέσει, παρόλο που η πλοκή της είναι πολύ στενάχωρη και καταθλιπτική. Όσες φορές την είδα ξανά, κατάλαβα ότι υπάρχουν πάντα ορισμένοι τύποι ανθρώπων που παραμένουν οι ίδιοι και εκδηλώνουν τον χαρακτήρα τους με τις συμπεριφορές τους.
Επίσης παρατηρώ πολύ γενικά, ότι τα πάθη όλων μας είναι πολύ δυνατά, που δεν νικιούνται εύκολα και θέλει από εμάς σκληρή δουλειά για να τα ξεπεράσουμε. Αξίζει να προσπαθούμε να μην απελπιζόμαστε για αυτές τις αδυναμίες μας, επειδή ενδέχεται να απελπιστούμε και έπειτα δεν θα μπορούμε πια να αγωνιστούμε.
Νομίζω πως το τελικό καταστάλαγμα από τη σειρά «Ο Συμβολαιογράφος» είναι ότι πολλές φορές οι δίκαιοι θριαμβεύουν ενώ οι άδικοι καταστρέφονται.
Και ένα ακόμα συμπέρασμα. Από χριστιανική άποψη, από τη μια πλευρά παρουσιάζεται όλη η μιζέρια, η πονηριά και η κακομοιριά των ανθρώπων, από την άλλη όμως, το ευτύχημα είναι ότι συχνά τελικά με την πάροδο του χρόνου αποκαλύπτεται η πραγματική αλήθεια και έτσι φανερά πια αποκαθίσταται η δικαιοσύνη υπέρ του αδικούμενου.
Πάντως η αγωνία που υπάρχει σε όλη την πλοκή, που όπως φαίνεται έτσι το ήθελαν και ο συγγραφέας του μυθιστορήματος και ο σκηνοθέτης των επεισοδίων, κεντρίζει το ενδιαφέρον για το επόμενο επεισόδιο της σειράς και αυτό τελικά καθηλώνει τον θεατή. Ολόκληρη η τηλεοπτική μετάδοση είχε γίνει τότε σε είκοσι εβδομάδες.
Νοέμβριος 2024.
Σωτήρης Ι. Στυλιανού.
Συνταξιούχος Βιβλιοθηκονόμος.
Πτυχιούχος Νομικής και Θεολογικής.