Δημήτρης Καβατζικλής
Για πολλούς πλήρως εμβολιασμένους Αμερικανούς, η μετάλλαξη Δέλτα χάλασε το καλοκαίρι που περίμεναν με τόση ανυπομονησία. Όσοι είχαν αφήσει τις μάσκες τους στην άκρη, κλήθηκαν να τις ξεσκονίσουν. Πολλοί εξακολουθούν να μην ρισκάρουν. Μερικοί μάλιστα ακολουθούν τις ίδιες προφυλάξεις που έπαιρναν και πριν από τον εμβολιασμό τους, όπως το να αποφεύγουν τις προσωπικές επαφές με άλλα πλήρως εμβολιασμένα άτομα, γράφει ο Craig Spencer στο Atlantic.
Ένα κοινό μότο που δικαιολογεί τη συμπεριφορά αυτή είναι ότι «τα εμβολιασμένα άτομα είναι εξίσου πιθανό να μεταδώσουν τον κορωνοϊό με τα ανεμβολίαστα».
Αυτή η παρεξήγηση, που προήλθε από συγκεχυμένες δηλώσεις των αρχών δημόσιας υγείας και παραπλανητικούς τίτλους των ΜΜΕ, προκαλεί περιττό φόβο μεταξύ των εμβολιασμένων υπονομεύοντας ταυτόχρονα την κατανόηση του κοινού για τη σημασία και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου.
Οι εμβολιασμένοι δεν μεταδίδουν τον κορωνοϊό όσο οι μη εμβολιασμένοι. Ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου πάνω από το 50% του πληθυσμού είναι πλήρως εμβολιασμένο, οι μη εμβολιασμένοι είναι υπεύθυνοι για τη συντριπτική πλειοψηφία των μολύνσεων.
Υπάρχει ωστόσο λόγος που τόσοι άνθρωποι μπερδεύονται. Τον Απρίλιο, κι ενώ οι εμπειρογνώμονες δημόσιας υγείας μιλούσαν για τα πλεονεκτήματα του εμβολιασμού, η διευθύντρια του CDC, Rochelle Walensky, παρέθεσε νέα δεδομένα για την αποτελεσματικότητα των εμβολίων ανακοινώνοντας με χαρά ότι «οι εμβολιασμένοι δεν φέρουν τον ιό». Το CDC διέψευσε το σχόλιό της, αλλά τίτλοι ειδήσεων όπως «Είναι επίσημο: Οι εμβολιασμένοι δεν μεταδίδουν τον COVID-19» είχαν ήδη δώσει σε πολλούς την εντύπωση ότι εκτός από την προστασία από τον κορωνοϊό το εμβόλιο προφύλασσε και από τη μετάδοση της ασθένειας.
Επιστήμονες και ερευνητές προειδοποίησαν ότι δεν υπήρχαν αρκετά δεδομένα που να υποστηρίζουν μια τέτοια δήλωση. Οι ανησυχίες τους ήταν προφητικές καθώς η μετάλλαξη Δέλτα εξαπλωνόταν όλο και περισσότερο κατά τη διάρκεια του το καλοκαιριού.
Η ανακούφιση μετατράπηκε σε απογοήτευση. Ένα ξέσπασμα κρουσμάτων κορωνοϊού στο Provincetown της Μασαχουσέτης στο οποίο το 74% των 469 κρουσμάτων ήταν πλήρως εμβολιασμένοι ανάγκασε το CDC να επαναφέρει τη χρήση μάσκας και να εκδώσει προειδοποίηση ότι οι εμβολιασμένοι που φέρουν τη μετάλλαξη Δέλτα είναι εξίσου μεταδοτικοί με τους μη εμβολιασμένους.
Μετά την ανακοίνωση, πολλοί εμβολιασμένοι μπερδεύτηκαν με το τι σήμαινε η είδηση για αυτούς, επειδή πολλά άρθρα υπονοούσαν ότι τα εμβολιασμένα άτομα είναι το ίδιο πιθανό να κολλήσουν και να μεταδώσουν τον ιό όσο και τα μη εμβολιασμένα. Ωστόσο κάτι τέτοιο παρέλειπε τον πιο σημαντικό παράγοντα για τη διάδοση του κορωνοϊού: Για να μεταδώσεις τον ιό πρέπει να έχεις μολυνθεί από αυτόν. Και τα εμβολιασμένα άτομα είναι πολύ λιγότερο πιθανό να έχουν μολυνθεί.
Παρά την ανησυχία για εξασθένηση της ανοσίας, τα εμβόλια παρέχουν την καλύτερη προστασία κατά της μόλυνσης από τον ιό και φυσικά αν κάποιος δεν έχει μολυνθεί, δεν μπορεί και να μεταδώσει τον ιό. Τόσο απλά. Στις περιπτώσεις όπου ένα εμβολιασμένο άτομο φέρει μια νέα μετάλλαξη, τότε ναι, μπορεί να είναι το ίδιο μολυσματικό με ένα μη εμβολιασμένο άτομο. Αλλά είναι μεταδοτικό για μικρότερο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με τους μη εμβολιασμένους και ενδέχεται να φιλοξενεί λιγότερο μολυσματικό ιικό φορτίο.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο εμβολιασμός μεγάλου μέρους τους πληθυσμού είναι ζωτικής σημασίας για τον έλεγχο της εξάπλωσης του κορωνοϊού: Κάθε εμβολιασμένο άτομο βοηθά στον περιορισμό της ικανότητας του ιού να κρύβεται, να αναπαράγεται και να διαδίδεται.
Μεταξύ των μη εμβολιασμένων, ο ιός ταξιδεύει ανεμπόδιστα σαν να κινείται σε έναν αυτοκινητόδρομο με πολλούς σταθμούς ανεφοδιασμού. Στους εμβολιασμένους, χάνεται σε έναν λαβύρινθο με αδιέξοδα και λακκούβες. Κάθε τόσο, βρίσκει μια έξοδο αλλά τις περισσότερες φορές καταλήγει σε αδιέξοδο και το ταξίδι του τελειώνει.
Αυτό επιβεβαιώνεται και από πρόσφατα στοιχεία από τη Νέα Υόρκη που δείχνουν ότι πάνω από το 96% των κρουσμάτων αφορούν μη εμβολιασμένους. Μόνο το 0,33% των πλήρως εμβολιασμένων Νεοϋορκέζων έχουν διαγνωστεί με COVID-19.
Για να καταλάβετε τη σημασία αυτού, φανταστείτε δύο γάμους με 100 καλεσμένους, έναν όπου κανείς δεν είναι εμβολιασμένος και έναν όπου όλοι οι καλεσμένοι είναι εμβολιασμένοι. Στο γάμο με τους μη εμβολιασμένους, η πιθανότητα τουλάχιστον ένας από τους καλεσμένους να έχει COVID-19 είναι μεγάλη. Όλοι οι καλεσμένοι είναι πιο ευαίσθητοι και ο ιός πιθανότατα θα μολύνει πολλούς από αυτούς. Στο γάμο με αποκλειστικά εμβολιασμένους, η πιθανότητα κάποιος καλεσμένος να έχει COVID-19 είναι ελάχιστος. Ακόμα κι αν κάποιος καλεσμένος φέρει τον ιό, η πιθανότητα να προσβληθούν οι άλλοι καλεσμένοι είναι χαμηλή, δεδομένης της προστασίας που παρέχουν τα εμβόλια.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η υποχρεωτικότητα είναι τόσο σημαντική και γιατί οι εκδηλώσεις που αποκλείουν τους μη εμβολιασμένους είναι πολύ πιο ασφαλείς. Όλοι γνωρίζουν ότι τα εμβόλια προστατεύουν αυτόν που τα κάνει. Αλλά όταν εμβολιάζονται περισσότεροι άνθρωποι, αυτό βοηθά να διατηρούνται ασφαλείς και όλοι οι άλλοι (συμπεριλαμβανομένων των παιδιών που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για τον εμβολιασμό).
Αξίζει να ειπωθεί ωστόσο, ότι παρόλο που τα εμβόλια είναι η καλύτερη προστασία που διαθέτουμε και εξακολουθούν να κάνουν αυτό για το οποίο σχεδιάστηκαν να κάνουν, δεν είναι τέλεια. Τα εμβολιασμένα άτομα μπορεί να μολυνθούν από νέες μεταλλάξεις και επομένως να μολύνουν και άλλους. Ορισμένοι μπορεί επίσης να αναπτύξουν μακροχρόνιο COVID, αν και τα εμβόλια μειώνουν δραματικά και αυτόν τον κίνδυνο. Αυτοί είναι οι λόγοι που σε πολλές περιπτώσεις, μέτρα προφύλαξης όπως η μάσκα εξακολουθούν να συμβάλουν στον περιορισμό της εξάπλωσης ακόμη και για τους εμβολιασμένους.
Ως ιατρός, είδα από πρώτο χέρι τον ρόλο των εμβολίων στη μείωση των σοβαρών περιστατικών. Και ως μέλος μιας από τις πρώτες ομάδες που εμβολιάστηκαν παρέμεινα υγιής ενώ φρόντιζα τους ασθενείς και δεν μετέφερα τον ιό στην οικογένειά μου.
Αλλά τελικά, η διάγνωση ενός κοντινό μου προσώπου με COVID-19 μου έδειξε γιατί ο ισχυρισμός ότι οι εμβολιασμένοι μεταδίδουν τον κορωνοϊό όσο και οι μη εμβολιασμένοι είναι τόσο λανθασμένος.
Πρόσφατα η κόρη της ξαδέλφη μου βρέθηκε θετική στον κορωνοϊό. Αρρώστησε λίγες εβδομάδες πριν από τα 12α γενέθλιά της. Η πλήρως εμβολιασμένη ξαδέλφη μου πέρασε σχεδόν κάθε στιγμή στο πλευρό της – πάντα σε εσωτερικούς χώρους και συνήθως χωρίς μάσκα – αλλά ποτέ δεν αρρώστησε η ίδια.
«Το εμβόλιο φαίνεται να λειτουργεί. Είναι μαγικό!» μου έγραψε σε μήνυμα. Πριν κάνει το εμβόλιο ήταν σχεδόν βέβαιο ότι θα είχε μολυνθεί και πιθανότατα θα το μετέφερε σε άλλους. Αλλά το εμβόλιο έσπασε την αλυσίδα μετάδοσης. Η ξαδέρφη μου δεν διέδωσε ποτέ το COVID-19 στην κόρης της – και σε κανέναν άλλο – επειδή ποτέ δεν κόλλησε.