Γιάννης Δημητρέλλος
Τα κρούσματα κορωνοϊού αυξάνονται με αλματώδη τρόπο και η ανάγκη για προστασία γίνεται ολοένα και μεγαλύτερη. Τι μάσκα να φορέσεις για να βγεις έξω; Όσο νοσηρό κι αν ακούγεται αυτό το ερώτημα, βρήκαμε την απάντηση του.
Απλή μάσκα προσώπου
Σύμφωνα με όσα γράφει εδώ η Deutsche Welle, κατά το μεγαλύτερο μέρος του περασμένου έτους, ο κανονισμός στη Γερμανία απαιτούσε τη χρήση απλής μάσκας προσώπου ως ελάχιστη απαίτηση στους περισσότερους δημόσιους χώρους. Η απλή μάσκα προσώπου όμως δεν είναι παρά ένα κομμάτι ύφασμα που καλύπτει πλήρως το στόμα και τη μύτη. Ακόμη και μια μπαντάνα ή ένα κασκόλ θα πληρούσε τις προϋποθέσεις. Είναι ουσιαστικά ένα «εμπόδιο» που αναστέλλει τη ροή του αέρα και επομένως την απόσταση που μπορούν να διανύσουν τα μικρόβια από το στόμα και τη μύτη ενός ατόμου που φέρει τον ιό. Και αυτό ήδη μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης για άλλους ανθρώπους.
Ο σκοπός τέτοιων μασκών δεν είναι να προστατεύουν τα άτομα που τις φοράνε από μόλυνση: Λειτουργούν ως ένα πρώτο επίπεδο προστασίας από τα μικρόβια των φορέων για όσους τους περιβάλλουν. Επειδή η μετάδοση προκαλείται συχνά από ασυμπτωματικά άτομα, όλοι είναι πιθανοί φορείς του ιού. Το «φόρα μάσκα, ποτέ δεν ξέρεις» είναι μια προτροπή που έχει επιβεβαιωθεί με τον πιο κυνικό τρόπο τις τελευταίες εβδομάδες.
Χειρουργικές μάσκες μιας χρήσης
Πρόκειται για το επαγγελματικό αντίστοιχο της υφασμάτινης μάσκας. Αποτελούνται από λεπτό ύφασμα μιας χρήσης σε συνδυασμό με δέρμα τύπου fleece και χρησιμοποιούνται από γιατρούς και βοηθούς για να αποτρέψουν κυρίως τη μόλυνση των ασθενών τους στα χειρουργικά τραπέζια με μικρόβια και παθογόνους μικροοργανισμούς. Εάν ο χρήστης της μάσκας βήχει ή φτερνίζεται, για παράδειγμα, τα περισσότερα από τα σταγονίδια από το στόμα και το λαιμό εγκλωβίζονται στη μάσκα.
Για είναι ουσιαστική και αποτελεσματική η λειτουργία της χειρουργικής μάσκας, πρέπει να αλλάζεται τακτικά και απορρίπτεται υγιεινά και με ασφάλεια. Αξίζει να τονίσουμε πως στα χειρουργεία, οι γιατροί πρέπει να αλλάζουν τη μάσκα τους τουλάχιστον κάθε δύο ώρες.
Πόση προστασία μας δίνει μια απλή χειρουργική μάσκα;
Αν και ο ιός μπαίνει στο σώμα συνήθως μέσω του στόματος, των ματιών ή της μύτης, τα χέρια παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο. Αν και οι χειρουργικές μάσκες δε μας χαρίζουν απόλυτα εγγυημένη προστασία από μόλυνση, καταφέρνουν και λειτουργούν ως κάτι που μας υπενθυμίζει διαρκώς να μην αγγίζουμε τη μύτη ή τα μάτια μας με τα δάκτυλα μας, όταν νιώθουμε κάποια φαγούρα ή κάτι παρεμφερές.
Μάσκες τύπου FFP
Εκτός από τις χειρουργικές μάσκες, που μοιάζουν περισσότερο με πολυστρωματικές πετσέτες κουζίνας μιας χρήσης, υπάρχουν και οι μάσκες με φίλτρο. Τις φορούν συνήθως όσοι εργάζονται σε περιβάλλοντα με σκόνη ή με αερολύματα. Διατίθενται είτε ως μάσκες μιας χρήσης, συνήθως κατασκευασμένες από ισχυρή συμπιεσμένη κυτταρίνη με στοιχείο φίλτρου και βαλβίδα εκπνοής, είτε ως πλαστικές μάσκες στις οποίες στη συνέχεια εισάγεται το κατάλληλο φίλτρο. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτές οι μάσκες κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες:
FFP1
Αν και οι μάσκες επιπέδου προστασίας FFP1 εξακολουθούν να είναι καλύτερες από τις χειρουργικές μάσκες, δεν προσφέρουν την επιθυμητή προστασία έναντι των ιών. Προορίζονται συνήθως για άτομα που κάνουν εργασίες με πρώτη ύλη το ξύλο ή με συστήματα εξαγωγής αέρα γύρω από συσκευασίες προϊόντων. Συχνά τις φορούν και οι οικοδόμοι για να απορροφήσουν από ένα χώρο τη χοντρή σκόνη που δεν μπορούν να πιάσουν οι ηλεκτρικές σκούπες. Οι πλινθοποιοί επίσης τις χρησιμοποιούν, πριν αναμείξουν τσιμέντο με μυστρί.
FFP2/N95/KN95
Οι μάσκες FFP2 (αντίστοιχες με άλλα διεθνή πρότυπα γνωστές ως μάσκες N95, KN95 και P2) γίνονται ολοένα και πιο διαδεδομένες τους τελευταίους μήνες, ύστερα από την επέλαση των μεταλλάξεων Δέλτα και Όμικρον Η Γερμανία τις απαίτησε από τους πολίτες κατά την κίνηση τους σε λεωφορεία, τρένα και σούπερ μάρκετ.Στη χώρα μας είναι επίσης υποχρεωτικό να τις φοράμε τόσο σε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, όσο και σε επισκέψεις σε γηροκομεία, σουπερμάρκετ και όχι μόνο.
Γιατί όμως οι KN95 είναι τόσο διαδεδομένες;
Καταρχήν η ονομασία:
Όπως διαβάζουμε στο ρεπορτάζ της Νίκης Μπάκουλη στο News247, αυτό που παράγει η Κίνα και λέγεται ΚΝ95, στην Κορέα λέγεται KMOEL, στην Αυστραλία Ρ2, στην Ιαπωνία SS FFR, στις ΗΠΑ NIOSH N95 και στην Ευρώπη FFP2.
«Το Ν95 είναι οι προδιαγραφές των ΗΠΑ και το ΚΝ95 αυτές της Κίνας.
Και οι δύο σταματούν το 95% των μικροσκοπικών σωματιδίων 0.3 micron (σωματίδια σκόνης, ομίχλης, αναθυμιάσεων). Τι γίνεται με τα ακόμα πιο μικρά; Όσο τρελό και αν σου φανεί, κατά τους επιστήμονες που έχουν κάνει τις σχετικές έρευνες, τα μικρότερα σωματίδια ‘συλλαμβάνονται’ πιο εύκολα.
Για να πάρει η εταιρία που παράγει τις ΚΝ95 μάσκες πιστοποίηση, πρέπει να κάνει ένα ειδικό τεστ σε ανθρώπους, που λέγεται fit test. Αυτό το έχει φτιάξει και το έχει επιβάλει η κινεζική κυβέρνηση. Μετράει πόσο καλά ‘κάθεται’ η μάσκα στο πρόσωπο και πόσο καλά μπορείς να αναπνεύσεις -και να φιλτράρει- ενώ τη φοράς. Το τεστ αυτό περιλαμβάνει έλεγχο του αέρα μέσα στη μάσκα και έξω από αυτήν.
Η δεύτερη διαφορά μεταξύ των Ν95 και ΚΝ95 είναι το πόσο καλά αναπνέουμε, με τη μάσκα στο πρόσωπο. Σε μετρήσεις της πίεσης (οξυγόνου), η Ν95 έχει ελαφρώς πιο αυστηρές απαραίτητες προϋποθέσεις. Αυτό σημαίνει ότι είναι ελαφρώς πιο εύκολο να αναπνέουμε, όταν φοράμε το συγκεκριμένο τύπο».
Γιατί διπλή ιατρική μάσκα ή μονή KN95;
Σύμφωνα με πληροφορίες της American Medical Association, η διπλή ιατρική μάσκα σταματάει το 95% των επιβλαβών σωματιδίων, ποσοστό που ‘μπλοκάρει’ και η KN95. Η ιατρική μάσκα σε συνδυασμό με την υφασμάτινη ‘φρενάρει’ το 85.4% των σωματιδίων, εφόσον αυτός που έχουμε απέναντι μας φοράει την μάσκα στο πηγούνι, ή γενικότερα, προτιμά να ζει στο 2019.
FFP3/N99/EN149/P3
Οι μάσκες FFP3 (σχεδόν ισοδύναμες με τα διεθνή πρότυπα όπως N99, EN149 και P3) προστατεύουν αποτελεσματικά τον χρήστη από αερολύματα σταγονιδίων, μόρια πρωτεϊνών, ιούς, βακτήρια, μύκητες και σπόρια, ακόμη και από άκρως επικίνδυνες σκόνες, όπως ίνες αμιάντου. Σε αντίθεση με τις απλές χειρουργικές μάσκες, τέτοιες μάσκες φίλτρου υψηλής ποιότητας μπορούν να προστατεύσουν τον χρήστη — μεταξύ άλλων και από εξαιρετικά μολυσματικά παθογόνα, όπως η ιλαρά ή η φυματίωση.
Τελικά, πως μπορείς να είσαι πλήρως ασφαλής;
Οι συστάσεις των ειδικών για χρήση συγκεκριμένων τύπων μάσκας, είτε πρόκειται για ΚΝ95 είτε για χειρουργική, ή οτιδήποτε άλλο, πέφτουν στο κενό, όταν εμείς οι ίδιοι κάνουμε κακή χρήση τους (μάσκα με ακάλυπτη μύτη, μετά από δύο χρόνια κορωνοϊού; Αλήθεια;) ή όταν αγνοούμε το πλύσιμο χεριών στην καθημερινή μας υγιεινή. Η πλήρης ασφάλεια από τις μολύνσης απαιτεί και πλήρη προσοχή στις λεπτομέρειες.