Γιώργος Τσαγκόζης
Σύμφωνα με μια νέα έρευνα τα πράγματα για το ελληνικό iq δεν είναι και τόσο καλά. Μπορεί να λέμε στους ξένους ότι είμαστε οι απόγονοι του Σωκράτη, του Αριστοτέλη και του Γιάννη Φουράκη, αλλά όταν πάμε να εξεταστούμε στα τεστ ευφυΐας, οι πρόγονοι μας δεν βοηθούν πολύ.
Η Ελλάδα κατατάσσεται περίπου στην 54η θέση παγκοσμίως σε εκτιμήσεις εθνικού IQ, με μέσο όρο 90,77, σύμφωνα με ένα συχνά αναφερόμενο dataset των ερευνητών Richard Lynn και David Becker. Άλλες μελέτες όμως δίνουν διαφορετική εικόνα, τοποθετώντας τη χώρα πιο κοντά στον παγκόσμιο μέσο όρο (100), με εκτίμηση περίπου 99,55, που αντιστοιχεί περίπου στην 39η θέση διεθνώς.
Πολλοί ειδικοί τονίζουν ότι τέτοιες κατατάξεις λειτουργούν περισσότερο ως κοινωνικός δείκτης παρά ως απόλυτη μέτρηση των ικανοτήτων ενός πληθυσμού. Ο αριθμός δεν μπορεί από μόνος του να εξηγήσει τους παράγοντες που επηρεάζουν τη γνωστική επίδοση μιας κοινωνίας. Στην περίπτωση της Ελλάδας, η θέση αυτή συνδέεται με ένα σύνολο παραγόντων όπως η ποιότητα της εκπαίδευσης, η δημόσια υγεία, το βιοτικό επίπεδο, οι περιφερειακές ανισότητες και οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης.
Οι ερευνητές δεν βασίζονται σε ένα ενιαίο παγκόσμιο τεστ για να υπολογίσουν το λεγόμενο «εθνικό IQ». Αντίθετα, χρησιμοποιούν διάφορες πηγές δεδομένων, όπως τεστ νοημοσύνης, αξιολογήσεις μαθητών σε μαθηματικά, επιστήμες και ανάγνωση, καθώς και αντιπροσωπευτικές μελέτες σε μαθητές ή ενήλικες. Όταν τα στοιχεία είναι περιορισμένα, λαμβάνονται υπόψη και δείκτες όπως το ποσοστό αλφαβητισμού, τα χρόνια εκπαίδευσης, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και η οικονομική ανάπτυξη. Για τον λόγο αυτό οι κατατάξεις αυτές θεωρούνται στατιστικές προσεγγίσεις και όχι ακριβείς μετρήσεις.
Στην Ελλάδα, η εικόνα επηρεάζεται και από την οικονομική κρίση μετά το 2010, η οποία πίεσε τα νοικοκυριά, επηρέασε τις δημόσιες υπηρεσίες και διεύρυνε τις ανισότητες μεταξύ περιοχών. Παράλληλα, η φυγή πολλών νέων και μορφωμένων ανθρώπων στο εξωτερικό, το λεγόμενο brain drain, μείωσε τη δυνατότητα της χώρας να αξιοποιήσει πλήρως το ανθρώπινο δυναμικό της.
Αλλά, παιδιά μη σκάτε. Σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσίευσε το 2009 το Yale School of Management, η βαθμολογία IQ δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρης μέτρηση της ανθρώπινης ευφυΐας. Το κείμενο επισημαίνει ότι τα τεστ IQ είναι αρκετά καλά στο να αξιολογούν ορισμένες γνωστικές λειτουργίες, όπως η λογική σκέψη, η αφηρημένη συλλογιστική και η ικανότητα μάθησης ή μνήμης εργασίας. Ωστόσο, δεν μπορούν να αποτυπώσουν δεξιότητες που είναι κρίσιμες για την καθημερινή λήψη αποφάσεων, όπως η ικανότητα κριτικής αξιολόγησης πληροφοριών ή η αποφυγή γνωστικών προκαταλήψεων που συχνά οδηγούν σε λάθος συμπεράσματα.
