Γιώργος Τσαγκόζης
Το άβατο του Αγίου Όρους μετρά σχεδόν μία χιλιετία, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι στα μοναστήρια και τα μονοπάτια του Άθω δεν πάτησαν ποτέ γυναίκες. Άλλες βρέθηκαν εκεί εξαιτίας πολέμων και έκτακτων συνθηκών και άλλες φαίνεται πως μπήκαν επίτηδες, ακόμη και μεταμφιεσμένες σε άνδρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, έναν αιώνα αργότερα είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς πού τελειώνει το τεκμηριωμένο γεγονός και πού αρχίζει ο θρύλος.
Μία από τις διασημότερες ιστορίες είναι εκείνη της Γαλλίδας συγγραφέα και δημοσιογράφου Μαρίς Σουαζί. Το 1929 κυκλοφόρησε το βιβλίο Un mois chez les hommes, υποστηρίζοντας ότι είχε καταφέρει να παραμείνει incognito στο Άγιο Όρος μεταμφιεσμένη σε άνδρα. Στο βιβλίο υπάρχουν μάλιστα φωτογραφίες της με τη μεταμφίεση που χρησιμοποίησε. Η αφήγησή της, πάντως, αμφισβητήθηκε ήδη από μοναχούς της εποχής, επομένως δεν μπορούν να θεωρηθούν όλα όσα περιέγραψε εξακριβωμένα.
Λίγο αργότερα ήρθε η περίπτωση της Αλίκης Διπλαράκου, της πρώτης Ελληνίδας Μις Ευρώπη. Η Διπλαράκου προκάλεσε τεράστια αίσθηση όταν παραβίασε το άβατο στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Η ιστορία της έφτασε χρόνια αργότερα μέχρι το Time, ενώ αναφέρεται ότι στη συνέχεια έστειλε επιστολή μετανοίας στους μοναχούς.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η υπόθεση της Μαρίας Ποιμενίδου. Το 1953, σε ηλικία 22 ετών, ντύθηκε άνδρας και φέρεται να πέρασε τρεις νύχτες σε μοναστήρια. Το περιστατικό πήρε μεγάλη δημοσιότητα και την ίδια χρονιά θεσπίστηκε ποινή φυλάκισης έως ενός έτους για την παραβίαση του αβάτου.
Υπήρξαν όμως και γυναίκες που δεν μπήκαν για περιπέτεια. Στα χρόνια του Εμφυλίου, γυναίκες και κορίτσια βρέθηκαν στον Άθω μαζί με ομάδες χωρικών που αναζητούσαν καταφύγιο.
Στη νεότερη εποχή, με το άβατο συνδέθηκε και η Μαλβίνα Κάραλη. Η ασφαλέστερη εκδοχή, όμως, δεν είναι ότι έζησε κρυφά μέσα στο Άγιο Όρος, όπως συχνά αναπαράγεται, αλλά ότι είχε ταχθεί εναντίον της απαγόρευσης και είχε επιχειρήσει να εισέλθει.
Και αυτές είναι μόνο οι περιπτώσεις για τις οποίες υπάρχουν σχετικά νεότερες καταγραφές. Για παλαιότερες εποχές κυκλοφορούν ακόμη περισσότερες ιστορίες γυναικών που πέρασαν το άβατο — μόνο που εκεί η ιστορία και ο μύθος αρχίζουν να μπλέκονται για τα καλά.
Όσους ρωτάω για ποιό λόγο απαγορεύονται οι γυναίκες η απάντηση είναι “γιατί είναι το περιβόλι της Παναγίας”. Ωραία αφού είναι το περιβόλι της Παναγίας γιατί τότε επιτρέπονται οι άντρες; Ας επιτρέπεται μόνο η Παναγία.