Δημήτρης Καβατζικλής
Ο Joseph ξεκίνησε τη μικροδοσολογία ψυχεδελικών φαρμάκων πριν από πέντε χρόνια για να βελτιώσει την ψυχική του υγεία. «Είχα κατάθλιψη», λέει. «Ήμουν δυστυχισμένος, θυμωμένος και ταραγμένος όλη την ώρα». Η κατάθλιψη και το άγχος κυριαρχούν στη ζωή του από τότε που του είχε του είχαν συνταγογραφήσει Prozac ως παιδί. Αλλά όταν τα συμπτώματα της κατάθλιψης επέστρεψαν στα 30 του, δεν ήθελε να επιστρέψει στα συνταγογραφούμενα φάρμακα, διαβάζουμε στους New York Times.
Ο Joseph, που εργάζεται ως σχεδιαστής στο Όστιν του Τέξας, βρήκε μια έρευνα του Πανεπιστημίου Johns Hopkins σχετικά με την ψιλοκυβίνη, το βασικό συστατικό των «μαγικών μανιταριών». Σύμφωνα με αυτήν, μικρές δόσεις του φαρμάκου βοήθησαν τους καρκινοπαθείς να αντιμετωπίσουν την κατάθλιψη και το άγχος. Έτσι, αποφάσισε να ξεκινήσει τη μικροδοσολογία μερικές φορές την εβδομάδα, για να δει αν θα βελτίωνε τη διάθεσή του. Σχεδόν αμέσως άρχισε να βλέπει οφέλη. «Μου ανέβασε το ηθικό», λέει. «Ήμουν σε λίγο καλύτερη διάθεση. Διασκέδαζα λίγο περισσότερο και ένιωθα λίγο πιο χαρούμενος».
Ως «μικροδοσολογία» ορίζεται συνήθως από τους ειδικούς η λήψη 5 ως 10% μιας πλήρους δόσης ενός ψυχεδελικού φαρμάκου, συνήθως LSD ή ψιλοκυβίνης, ως ένας τρόπος να λάβει ο χρήστης τα όποια οφέλη για την ψυχική του υγεία χωρίς όμως τις παραισθήσεις. Κάποιοι από τους χρήστες υποστηρίζουν ότι αυτή η μέθοδος βελτιώνει τη διάθεσή τους, ενισχύει τη δημιουργικότητά τους και τους κάνει να βλέπουν τον κόσμο πιο φωτεινό και πιο λαμπερό.
Στην πράξη όμως, μόνο το ένα τρίτο περίπου των ατόμων που ακολουθούν τη μέθοδο αυτή μετρούν με ακρίβεια την ποσότητα φαρμάκων που λαμβάνουν. Οι περισσότεροι καταναλώνουν τόση ποσότητα όση χρειάζονται για να αρχίσουν να βλέπουν κάποια αποτελέσματα, τα οποία συνήθως ξεκινούν μετά από μία ώρα και διαρκούν τέσσερις έως έξι ώρες. Αυτό απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η πιο συχνά αναφερόμενη αρνητική παρενέργεια της μικροδοσολογίας είναι η κατά λάθος λήψη υπερβολικής δόσης, κάτι που δεν είναι επικίνδυνο, αλλά μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην κοινωνική ζωή του χρήστη. Οι ερευνητές λένε επίσης ότι οι συχνές και επαναλαμβανόμενες δόσεις ενός ψυχεδελικού φαρμάκου θα μπορούσαν να στρεσάρουν την καρδιά.
Η έρευνα για τα οφέλη του microdosing είναι πολλά υποσχόμενη, και μάλιστα μια πρώτη μελέτη διαπίστωσε ότι η ψιλοκυβίνη, σε υψηλές δόσεις, μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με έναν αναστολέα επαναπρόσληψης σεροτονίνης, που χρησιμοποείται για τη θεραπεία της κατάθλιψης. Πλήρεις δόσεις ψυχεδελικών βοηθούν τον εγκέφαλο να αναπτύξει νέες κυτταρικές συνδέσεις, μια διαδικασία που ονομάζεται νευροπλαστικότητα, και υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι μικροδόσεις προκαλούν παρόμοιες αλλαγές.
Αλλά τα στοιχεία είναι περιορισμένα και οι ειδικοί διχάζονται σχετικά με το πώς η μικροδοσολογία βοηθά πραγματικά — αν βοηθά. Μεγάλο μέρος των ερευνών δεν έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά και αποτελούνταν αποκλειστικά από ενθουσιώδεις απαντήσεις χρηστών που παρουσίασαν βελτίωση της προσοχής, αισθήματα ευεξίας και ανακούφιση από το άγχος και την κατάθλιψη. Οι εργαστηριακές μελέτες τείνουν να υποστηρίζουν αυτούς τους ισχυρισμούς, δείχνοντας βελτίωση στη διάθεση, την προσοχή και τη δημιουργικότητα. Αλλά αυτές οι μελέτες ήταν γενικά μικρές και δεν συνέκριναν τις μικροδόσεις με φάρμακα placebo.
Δύο μεγαλύτερες έρευνες δημοσιεύτηκαν πέρυσι, και δείχνουν ότι τα οφέλη που βιώνουν οι χρήστες οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στο φαινόμενο placebo. Στις μελέτες, οι εθελοντές επέλεξαν μόνοι τους φάρμακα και έλαβαν είτε το πραγματικό φάρμακο είτε ένα φάρμακο placebo. Μετά το τέλος της έρευνας όλοι τους δήλωσαν ότι η διάθεση τους είχε βελτιωθεί, ανεξάρτητα από το τι είχαν πάρει.
Μια τρίτη ελεγχόμενη έρευνα με placebo, που δημοσιεύθηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, προσπάθησε να παρακάμψει τις προσδοκίες των χρηστών δίνοντας στους συμμετέχοντες τέσσερις μικροδόσεις LSD κατά τη διάρκεια δύο εβδομάδων, αλλά χωρίς να τους αναφέρουν το σκοπό της μελέτης. Για άλλη μια φορά, δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ των ομάδων που έλαβαν LSD και αυτών που έλαβαν placebo.
Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες επισημαίνουν στοιχεία που δείχνουν ότι η μικροδοσολογία έχει άμεσο αντίκτυπο στον εγκέφαλο. Χρησιμοποιώντας τεχνολογία νευροαπεικόνισης, οι ερευνητές έχουν δείξει αλλαγές στην εγκεφαλική δραστηριότητα και συνδεσιμότητα μετά από μεμονωμένες μικρές δόσεις LSD που είναι παρόμοιες με αυτές που παρατηρούνται με μεγαλύτερες ποσότητες του φαρμάκου. Και μια μελέτη στη Δανία διαπίστωσε ότι μια μικροδόση ψιλοκυβίνης ενεργοποίησε σχεδόν το ήμισυ του συγκεκριμένου τύπου υποδοχέων σεροτονίνης στους οποίους δρουν τα ψυχεδελικά για να παράγουν τις παραισθησιογόνες επιδράσεις τους.
«Δεν θα έλεγα ότι είναι όλα placebo. Σαφώς, είναι κανονικό φάρμακο», δήλωσε η Harriet de Wit, καθηγήτρια ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο. «Βλέπουμε εγκεφαλικές αλλαγές που μοιάζουν με το φαινόμενο της υψηλής δόσης», το οποίο υποδηλώνει ότι οι μικρότερες δόσεις δρουν στα ίδια συστήματα.
Ορισμένοι ερευνητές μικροδοσολογίας, όπως η Δρ. de Wit και ο Δρ. van Elk, παραμένουν αισιόδοξοι ότι οι μικροποσότητες παραισθησιογόνων φαρμάκων θα αποδειχθούν τελικά ευεργετικές για την ψυχική υγεία και λένε ότι για την έλλειψη σημαντικών ευρημάτων ευθύνεται ο σχεδιασμός των ερευνών.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα με την έρευνα για το microdosing είναι ότι είναι δύσκολο να αποκλειστεί το φαινόμενο placebo. Ως αποτέλεσμα αυτών των δυσκολιών και της έλλειψης οριστικών ευρημάτων, ο Δρ. van Elk εγκατέλειψε την έρευνα σχετικά με τη μικροδοσολογία για να επιστρέψει στη μελέτη των κανονικών δόσεων των φαρμάκων.
Ωστόσο, άνθρωποι όπως ο Joseph γνωρίζουν ότι τα οφέλη της μικροδοσολογίας θα μπορούσαν να οφείλονται στο φαινόμενο placebo. Αλλά για αυτούς, δεν έχει σημασία το πώς λειτουργεί άλλα το ότι έχει αποτέλεσμα. Ο Joseph λέει ότι η κατάθλιψή του έχει βελτιωθεί χάρη σε μια μέθοδο διαλογισμού που ακολουθεί, αν και εξακολουθεί να παίρνει μικροδόσεις περιστασιακά όταν αρχίσει να αισθάνεται πεσμένος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η μεγαλύτερη αλλαγή που έχει βιώσει είναι μια γενική αλλαγή στο μυαλό του – κάτι που είναι πιο δύσκολο για τους επιστήμονες να μετρήσουν. «Ξεκίνησα γιατί διάβασα ότι βοηθά στην κατάθλιψη», λέει. «Όμως, καθώς προχωράω, βοήθησε πολύ περισσότερο όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο βλέπω τη ζωή»