Γιώργος Τσαγκόζης
23 χρόνια έχουν περάσει από την προηγούμενη φορά που την κοινή γνώμη και την ακροδεξιά της Ελλάδος απασχόλησε η εικαστική παρέμβαση που έκανε κάποιος καλλιτέχνης με “καμβά” του την ελληνική σημαία.
Διαβάζουμε στο Lifo.gr
“Αποσύρεται η ροζ ελληνική σημαία από έκθεση του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη με εντολή του Έλληνα ΥΠΕΞ Γιώργου Γεραπετρίτη μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκλήθηκαν.
Η ροζ ελληνική σημαία είναι μέρος έκθεσης της Γεωργίας Λάλε που φιλοξενείται στο προξενείο και όπως αναφέρει η δημιουργός θέλει να τονίσει το φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας και των εγκλημάτων κατά γυναικών. Η καλλιτέχνιδα, με αυτό το έργο, επιχειρεί να ευαισθητοποίησει το κοινό μέσω της χειροποίητης σημαίας της που υφάνθηκε από σεντόνια που της δώρισαν κακοποιημένες γυναίκες.
«Το έργο τέχνης δημιουργείται από σεντόνια, δωρεά γυναικών που ζουν στην Ελλάδα. Αυτές οι γυναίκες έχουν φαινομενικά λίγα κοινά πράγματα, αλλά όλες έχουν ξαπλώσει σε αυτά τα σεντόνια απελπισμένες και φοβισμένες» αναφέρει η περιγραφή της έκθεσης. Ωστόσο, η ελληνική ροζ σημαία προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις με το θέμα να φτάνει και στην ελληνική Βουλή.
Το ζήτημα προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, την οργή του επικεφαλής της Νίκης, ο οποίος έκανε λόγο για γαλανόλευκη σημαία που «βάφεται με κόκκινο μόνο με το αίμα των ηρώων μας». Όπως ήταν επίσης αναμενόμενο, ακολούθησε πλήθος αντιδράσεων από ομοϊδεάτες, που αδυνατούν να αντιληφθούν την παραβολή του θέματος και αντιλαμβάνονται την εικαστική παρέμβαση ως προσβολή του έθνους και των συμβόλων της.”
Η ιστορία λοιπόν επαναλήφθηκε, καθώς κάτι παρόμοιο είχε συμβεί το 2000 όταν ο Τζίμης Πανούσης για να διαφημίσει την παράσταση του “Της πατρίδας μου η σημαία” τύπωσε μία αφίσα με την ελληνική σημαία, που στη θέση του σταυρού είχε ένα σφυροδρέπανο.
Τότε στα κανάλια τον βασικό τον ρόλο της υπερασπίστριας της ελληνική σημαίας είχε πάρει η Ελένη Λουκά, τώρα τον ανέλαβε, ένας άλλος οπαδός του πατρις-θρησκεία οικογένειας ο αρχηγός του κόμματος της ΝΙΚΗΣ, ο Δημήτρης Νατσιός.
Διαβάζουμε στο in.gr σε ένα άρθρο του 2000:
“Με την κατηγορία της προσβολής εθνικού συμβόλου συνελήφθη το μεσημέρι της Παρασκευής ο γνωστός καλλιτέχνης Τζίμης Πανούσης. Η σύλληψή του έγινε με εισαγγελική παραγγελία και αιτία στάθηκε η αφίσα με την οποία διαφημίζεται το πρόγραμμά του στο κέντρο στο οποίο εμφανίζεται, η οποία απεικονίζει την ελληνική σημαία με το σφυροδρέπανο στη θέση του σταυρού και φέρει τον τίτλο «Της πατρίδας μου η σημαία». Ο Πανούσης οδηγήθηκε το απόγευμα στον εισαγγελέα και κατά την έξοδό του δήλωσε: «Λευτεριά στο Βιετναμέζο βελονιστή».”
Στον Αδέσμευτο Τύπο διαβάζουμε (Οκτ του 2000):
“ΔΕΝ γλίτωσε τελικά τη φυλακή ο τραγουδιστής Τζίμης Πανούσης για την πασίγνωστη πια διαφημιστική του αφίσα, στην οποία εικονίζεται η ελληνική σημαία με ένα σφυροδρέπανο στη θέση του σταυρού. Χθες αργά το απόγευμα, το Αυτόφωρο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών τον έκρινε ένοχο για προσβολή εθνικού συμβόλου και του επέβαλε ποινή φυλάκισης τεσσάρων μηνών, ενώ τον απάλλαξε από την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας στην παράνομη αφισοκόλληση. Μετά την έκδοση της απόφασης ο κ. Πανούσης άσκησε έφεση και αφέθηκε ελεύθερος.
Υπενθυμίζεται ότι για την επίμαχη αφίσα ένας αστυνομικός κατέθεσε προ ημερών έγγραφη αναφορά στην Εισαγγελεία Αθηνών, με αποτέλεσμα να ασκηθεί ποινική δίωξη σε βάρος του τραγουδιστή, ο οποίος και συνελήφθη την περασμένη Παρασκευή στο σπίτι του στην Κηφισιά.
«Είμαι καλλιτέχνης και όχι κακοποιός…», είπε χθες ο κ. Πανούσης στην απολογία του. «Στην Τέχνη τα όρια τα βάζει το κοινό και αυτό θα με κρίνει. Πρόκειται για τη σημαία της πατρίδας του ήρωά μου, που μέσα σε όλο αυτό το χαμό με θρησκείες, κ.λπ., βγάζει το σταυρό και βάζει ένα σφυροδρέπανο. Εξάλλου, σημαία με κάθετες ρίγες και χωρίς σταυρό δεν υπάρχει…» κατέληξε.
Ωστόσο, στην αγόρευσή του ο εισαγγελέας της έδρας πρότεινε την ενοχή του κατηγορουμένου για το αδίκημα της προσβολής εθνικού συμβόλου «και μάλιστα με ενδεχόμενο δόλο, γιατί το αποδέχθηκε…», ενώ ζήτησε την απαλλαγή του για την ηθική αυτουργία σε παράνομη αφισοκόλληση.
Ως μάρτυρας υπεράσπισης κατέθεσε, μεταξύ των άλλων,ο ηθοποιός Αντώνης Καφετζόπουλος, ο οποίος τόνισε ότι είναι απαράδεκτο να ποινικοποιείται η Τέχνη. «Είναι γνωστό το ύφος του Τζίμη. Όποιος θίγεται να μην πάει να τον δει, ας τον κριτικάρει…», δήλωσε χθες στους δημοσιογράφους.
Από το πρωί, πάντως έξω από τι δικαστική αίθουσα είχαν μαζευτεί αρκετοί φίλοι του Πανούση, περίεργοι και άλλοι. Δεν ήταν δυνατόν να λείπουν, βέβαια, τα γνωστά επιφωνήματα «ντροπή» και «αίσχος» της «όπου γάμος και χαρά…» Ελένης Λουκά και ένα πανό το οποίο είχε αναρτήσει ο γνωστός «ταραξίας» των δικαστηρίων Δημήτρης Ρέλλος και το οποίο στη μια μεριά έγραφε: «Τσουκατογιαννοπουλικές κοτερομαχίες. Αερομαχίες στα νησιά. Σημαιομαχίες στη στεριά…» και στην άλλη: «Τζίμη ντεμοντέ, της μόδας είναι το μισοφέγγαρο και όχι το σφυροδρέπανο…»”
Τελικά, η υπόθεση εκδικάστηκε και δευτερόδικα τον Δεκέμβριο του 2001 και ο Πανούσης αθωώθηκε:
“Αθώος κρίθηκε από το 5ο Τριμελές Πλημμελειοδικείο ο Τζίμης Πανούσης, που αντιμετώπιζε κατηγορία για προσβολή συμβόλου κράτους
Η κατηγορία αφορούσε αφίσα που είχε κυκλοφορήσει ενόψει παραστάσεων που θα ανέβαζε πέρυσι τον Οκτώβριο την οποία η ελληνική σημαία εμφανιζόταν με σφυροδρέπανο, στη θέση του σταυρού. Το δικαστήριο έκρινε ότι ο καλλιτέχνης δεν είχε σκοπό να προσβάλει τη σημαία. Μάρτυρες υπεράσπισής του κατέθεσαν ο καθηγητής Ιστορίας Νίκος Δασκαλαντωνάκης και οι ηθοποιοί Αντώνης Καφετζόπουλος και Λάκης Λαζόπουλος”, διαβάζουμε στην Ελευθεροτυπία.
Τζίμης Πανούσης – Της Πατρίδας μου η Σημαία (spot)
Τζίμης Πανούσης – Της Πατρίδας μου η Σημαία (spot, 28 sec) http://www.tzimakospanousis.gr
Ο Τζίμης Πανούσης είχε δηλώσει τότε:
“Τώρα κατεβάζουν τις αφίσες των καλλιτεχνικών μας παραστάσεων. Σε λίγο θα μας καίνε ζωντανούς στα τηλεπαιχνίδια των Μικρούτσικων. Αν ο εισαγγελέας απαγορεύσει την αφίσα με το τιμημένο σφυροδρέπανο, θα αναγκαστώ να κατασκευάσω καινούρια, μαύρη, με τίτλο «ΚΑΤΩ Η ΧΟΥΝΤΑ, από 25η Οκτωβρίου στο Γυάλινο».
Ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας ο Κωστής Στεφανόπουλος είχε πει χαρακτηριστικά για την υπόθεση, ότι ο ίδιος αποδέχεται τη σάτιρα, ακόμη και αν αυτή γίνεται στο πρόσωπό του. Στην υπόθεση Πανούση, όμως, διερωτήθηκε «ποιον σατιρίζει ο καλλιτέχνης».
Όσον αφορά στην «ελευθερία της τέχνης» ο κ. Στεφανόπουλος είπε ότι υποκλίνεται σε αυτήν. Άφησε, ωστόσο, να εννοηθεί ότι η απεικόνιση του σφυροδρέπανου δεν ανήκει στις «καλές τέχνες», προσθέτοντας με νόημα ότι σε όποιον δεν μπορεί να αυτοδεσμευτεί χρειάζονται «ορισμένες δεσμεύσεις έξωθεν».
Ο Κωστής Στεφανόπουλος καταχειροκροτήθηκε για αυτές του τις δηλώσεις, οι οποίες έγιναν στην τελετή ανακήρυξης του σε επίτιμο δημότη και επίδοσης του «χρυσού κλειδιού» σε αυτόν από το Δήμο της Θεσσαλονίκης. (πηγή ΑΠΕ).
Τέλος, η υπόθεση σχολιάστηκε και στην εφημερίδα Ριζοσπάστης στην οποία ο Παύλος Ριζαργιώτης έγραψε:
“Ο εισαγγελέας κατηγόρησε τον σατιρικό καλλιτέχνη ότι, κυκλοφορώντας την περίφημη αφίσα, προσέβαλε το εθνικό σύμβολο της Ελλάδας, τη σημαία μας. Και ο «Τζιμάκος» απάντησε, με χιούμορ, πως αδίκως κατηγορείται, αφού στην αφίσα για το δίσκο του, δε ζωγραφιζόταν η ελληνική, αλλά η σημαία της Παραγουάης. Το δικαστήριο τάχθηκε με τον εισαγγελέα – η δικαστική εξουσία είναι σοβαρή, δεν καταλαβαίνει από χιούμορ – ικανοποιώντας την κυρία Λουκά, η οποία, βλέποντας την αφίσα της σημαίας με το σφυροδρέπανο στη θέση του σταυρού, ένιωσε να προσβάλλεται η εθνική υπερηφάνεια και η θρησκευτική της συνείδηση.”
Στην περίπτωση του Πανούση η ελληνική σημαία (ή μήπως της Ουρουγουάης;)χρησιμοποιήθηκε με σατιρικό τρόπο στην περίπτωση της καλλιτέχνιδας Γεωργίας Καλέ χρησιμοποιήθηκε για να αφυπνίσει τον κόσμο όσον αφορά την ενδοοικογενειακή βία. Και στις δύο περιπτώσεις η ακροδεξιά αντέδρασε καθώς θεωρεί τη σημαία κάτι που την ανήκει, στην πρώτη ο καλλιτέχνης κέρδισε (έστω δευτερόδικα) στο δεύτερο το έργο κατέβηκε, δείχνοντας μας ότι αντί, 20 χρόνια μετά να πάμε προς τα μπροστά, όσον αφορά την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης, βαδίζουμε προς τα πίσω.
