Δημήτρης Καβατζικλής
Στα χρόνια μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, «μια θριαμβολογία έκανε την εμφάνιση της στις ΗΠΑ», γράφει ο ιστορικός Richard Sakwa, «που υποδήλωνε ότι η πτώση της Σοβιετικής ένωσης ήταν μια σκόπιμη πράξη που σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε από τον πρόεδρο Ronald Reagan» μέσω μαζικών στρατιωτικών δαπανών και πυρηνικών απειλών. Αυτή η αφήγηση δεν υποστηρίζεται σήμερα. Υπάρχουν πολλές θεωρίες για την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, μεταξύ των οποίων και το «πειστικό επιχείρημα», λέει ο Jim Brown, παραγωγός ενός ντοκιμαντέρ με τίτλο «Free to Rock», «ότι ένας από τους παράγοντες για το τέλος του ψυχρού πολέμου υπήρξε και το ροκ εν ρολ», λέει το openculture.
Κάποιοι ισχυρίζονται ότι από πίσω βρισκόταν η CIA που τη δεκαετία του ’80 προσπαθούσε να εξαπλώσει ξένη επιρροή στη Σοβιετική Ένωση. Μια εγχώρια «ροκ υποκουλτούρα», γράφει ο Carl Schreck στο The Atlantic, «είχε διεισδύσει στη Σοβιετική Ένωση δεκαετίες, πριν ανέβει στην εξουσία ο Γκορμπατσόφ το 1985».
Καθώς οι Metallica σημείωσαν ρεκόρ πωλήσεων το 1991 με το The Black Album – ένα από τα πιο δημοφιλή άλμπουμ όλων των εποχών – η ρωσική νεολαία έμαθε εμμέσως να αντιστέκεται στην απολυταρχία και τον κρατικό έλεγχο.
Οι Metallica ερμηνεύουν το Enter Sandman Live στη Μόσχα το 1991
Ποτέ πριν δεν είχαν συγκεντρωθεί περισσότεροι Ρώσοι ροκάδες σε μια συναυλία, μέχρι που το φεστιβάλ heavy metal Monsters of Rock έκανε στάση στη Μόσχα για πρώτη φορά από την ίδρυσή του το 1980, προσελκύοντας 1,6 εκατομμύρια φαν. Ήταν μια από τις μεγαλύτερες συναυλίες στην ιστορία με τη συμμετοχή συγκροτημάτων όπως οι AC / DC, οι Metallica και οι Pantera. «Δεν ήταν η πρώτη φορά που δυτικά συγκροτήματα heavy-metal έπαιζαν στη Μόσχα», έγραψαν οι New York Times. «Το 1989, οι Ozzy Osbourne, Bon Jovi και Motley Crue γέμισαν το στάδιο Λένιν για δύο ημέρες με σκοπό τη συγκέντρωση χρημάτων για σοβιετικούς φιλανθρωπικούς οργανισμούς». Αλλά το Monsters of Rock ήταν κάτι διαφορετικό.
Προωθήθηκε ως «εορτασμός της δημοκρατίας και της ελευθερίας» από την χορηγό εταιρεία Time Warner και πραγματοποιήθηκε μόλις ένα μήνα μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος από σοβιετικούς σκληροπυρηνικούς. Η συναυλία ήταν ένα «επιτυχημένο “πραξικόπημα” των AC / DC, οι οποίοι πριν από χρόνια είχαν απαγορευτεί επίσημα στη Σοβιετική Ένωση». Ο σοβιετικός μουσικός κριτικός και συγγραφέας Andrei Orlov είπε σχετικά: «Κοιτάξτε τα γκράφιτι στην πόλη. Κάθε τοίχος γράφει AC / DC.»
Η εμφάνιση των Metallica στο Monsters Of Rock, Μόσχα 1991
Ακόμη πιο επαναστατική, σε όρους heavy metal, ήταν η εμφάνιση των Metallica. Μετά την τεράστια επιτυχία τους στο MTV με τα «Enter Sandman», «Unforgiven» και «Nothing Else Matters», το συγκρότημα έκανε αρκετές σημαντικές εμφανίσεις συμπεριλαμβανομένης της «ιστορικής μουσικής περιοδείας στον αεροδιάδρομο Tushino της Μόσχας». «Σε ένα βίντεο από τη συναυλία», γράφει ο Didier Cadena «μπορεί να δει κανείς τον ωκεανό των ανθρώπων που τραγουδούν, παρόλο που η πλειοψηφία γνώριζε αγγλικά μόνο από τους στίχους των τραγουδιών».
Στη συναυλία υπήρξαν και στιγμές βίας. «Η βίαιη επέμβαση της σοβιετικής αστυνομίας προκάλεσε 53 τραυματισμούς», γράφει ο Daughton. Αλλά αυτές ήταν οι τελευταίες προσπάθειες καταστολής ενός αστυνομικού κράτους που πέθαινε. Λίγους μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο, η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε και επίσημα.
Επεισόδια κατά τη διάρκεια της συναυλίας
Ευθύνονται οι AC / DC και οι Metallica για την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης; Μάλλον όχι, αλλά σίγουρα υπήρξαν σημαντικό σύμβολο των δυσαρεστημένων Ρώσων, που ο ίδιος ο σοβιετικός ηγέτης δεν είχε καμία επιθυμία να συγκρατήσει. Ο ίδιος ο Γκορμπατσόφ ήταν «φαν του Elvis Presley», λέει ο Brown. «Του άρεσε το ροκ εν ρολ και νομίζω ότι είναι περήφανος για το γεγονός ότι, αφού σπατάλησε τρισεκατομμύρια δολάρια για εξοπλισμούς, ήταν ο πολιτισμός που ένωσε τελικά αυτές τις δύο χώρες».
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μουσικό κουίζ, που *μόνο* οι άνω των 30 θα σκίσουν | Ξένη μουσική – Μικροπράγματα
Πόσο καλά γνωρίζεις την ξένη μουσική των ’70s, ’80s και ’90s; Κάνε το τεστ των 20 ερωτήσεων