Δημήτρης Καβατζικλής
Το 1993, οι New York Times δημοσίευσαν ένα άρθρο που επέκρινε τις ταινίες του Φεντερίκο Φελίνι και άλλες ξενόγλωσσες ταινίες ως «δύσκολες». Ως απάντηση, ο Μάρτιν Σκορτσέζε έστειλε την παρακάτω ενδιαφέρουσα επιστολή:
All The Right Movies on X (formerly Twitter): “In 1993, the New York Times published an article criticising Federico Fellini and some other foreign language films for being “hard work”. MARTIN SCORSESE sent this incredible letter in response. pic.twitter.com/4r73Zpw86c / X”
In 1993, the New York Times published an article criticising Federico Fellini and some other foreign language films for being “hard work”. MARTIN SCORSESE sent this incredible letter in response. pic.twitter.com/4r73Zpw86c
Γράφει:
«Νέα Υόρκη,
19 Νοεμβρίου 1993
Προς τον συντάκτη [New York Times]:
Το άρθρο σας «Excuse Me, I Must Have Missed Part Of The Movie» (The Week in Review, 7 Νοεμβρίου) αναφέρει τον Φεντερίκο Φελίνι ως παράδειγμα σκηνοθέτη του οποίου το στυλ εμποδίζει την αφήγηση με αποτέλεσμα οι ταινίες του να μην είναι εύκολα προσβάσιμες στο ευρύ κοινό. Και περιλαμβάνει και άλλους καλλιτέχνες όπως τον Ingmar Bergman, τον James Joyce, τον Thomas Pynchon, τον Bernardo Bertolucci, τον John Cage, τον Alain Resnais και τον Andy Warhol.
Δεν είναι η γνώμη που βρίσκω ενοχλητική, αλλά η υποκείμενη στάση απέναντι στην καλλιτεχνική
έκφραση που είναι διαφορετική, δύσκολη ή απαιτητική. Ήταν απαραίτητο να δημοσιεύσετε αυτό το άρθρο λίγες μέρες μετά το θάνατο του Φελίνι; Αισθάνομαι ότι είναι μια επικίνδυνη στάση, στενόμυαλη και μισαλλόδοξη. Αν αυτή είναι η στάση απέναντι στον Φελίνι, έναν από τους παλιούς δασκάλους, φανταστείτε τι πιθανότητες έχουν οι νέες ξένες ταινίες και οι νέοι κινηματογραφιστές σε αυτή τη χώρα.
Μου θυμίζει μια πρόσφατη διαφήμιση μπίρας που ξεκινά με μια ασπρόμαυρη παρωδία μιας ξένης ταινίας, προφανώς ένας συνδυασμός Φελίνι και Μπέργκμαν. Δύο νεαροί την παρακολουθούν μπερδεμένοι σε ένα βιντεοκλάμπ, ενώ μια γυναίκα φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο. Και ακολουθεί το σλογκαν: «γιατί οι ξένες ταινίες πρέπει να είναι τόσο ξένες;» Η λύση είναι να αγνοήσουν την ξένη ταινία και να νοικιάσουν μια ταινία δράσης, γεμάτη με εκρήξεις, προς απογοήτευση της κοπέλας.
Το διαφημιστικό εξισώνει «αρνητικούς» συσχετισμούς μεταξύ γυναικών και ξένων ταινιών: αδυναμία, πολυπλοκότητα, βαρεμάρα. Μου αρέσουν οι ταινίες δράσης-περιπέτειας, όπως μου αρέσουν και οι ταινίες που έχουν να πουν μια ιστορία, αλλά είναι ο αμερικανικός τρόπος ο μόνος τρόπος να διηγηθούμε ιστορίες; Το ζήτημα εδώ δεν είναι η «θεωρία του κινηματογράφου», αλλά η πολιτιστική πολυμορφία και το άνοιγμα στο διαφορετικό. Η διαφορετικότητα εγγυάται την πολιτιστική μας επιβίωση. Όταν ο κόσμος κατακερματίζεται σε ομάδες μισαλλοδοξίας, άγνοιας και μίσους, ο κινηματογράφος είναι ένα ισχυρό εργαλείο για τη γνώση και τη κατανόηση. Προς μεγάλη μας ντροπή, το άρθρο σας αναπαρήχθη εκτενώς από τον ευρωπαϊκό τύπο.
Η στάση αυτή προωθεί την άγνοια και, δυστυχώς, επιβεβαιώνει τους χειρότερους φόβους των ευρωπαίων κινηματογραφιστών. Είναι αυτή η στενομυαλιά κάτι που θέλουμε να περάσει στις μελλοντικές γενιές;
Αν δεχτείτε την απάντηση στο διαφημιστικό, γιατί να μην ακολουθήσουμε και τη φυσική του εξέλιξη:
Γιατί δεν κάνουν ταινίες σαν τις δικές μας;
Γιατί δεν λένε ιστορίες όπως εμείς;
Γιατί δεν ντύνονται όπως εμείς;
Γιατί δεν τρώνε όπως εμείς;
Γιατί δεν μιλάνε όπως εμείς;
Γιατί δεν σκέφτονται όπως εμείς;
Γιατί δεν έχουν την ίδια θρησκεία με εμάς;
Γιατί δεν μοιάζουν με εμάς;
Τελικά, ποιος θα αποφασίσει ποιοι είμαστε οι «εμείς»;
Μάρτιν Σκορσέζε»