Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης ήρθαν αντιμέτωπες με το δύσκολο έργο της ανοικοδόμησης των πόλεων, εν μέσω πληθυσμιακής έκρηξης. Στην Ολλανδία, στα τέλη της δεκαετίας του 1960 η κρατική πολιτική στέγασης πήρε δημιουργική τροπή επενδύοντας σε πειραματικά οικιστικά πρότζεκτ. Ανάμεσά τους ξεχώρισε μια ιδέα που έμοιαζε να έρχεται από το μέλλον: τα Bolwoningen, ή αλλιώς «σφαιρικά σπίτια», γράφει το openculture.

Εμπνευστής τους ήταν ο γλύπτης Dries Kreijkamp, που οραματίστηκε μια γειτονιά φτιαγμένη αποκλειστικά από κατοικίες σε σχήμα σφαίρας. Η πρότασή του, αν και ριζοσπαστική, τελικά εγκρίθηκε και υλοποιήθηκε στην πόλη ‘s-Hertogenbosch, με την ανέγερση 50 τέτοιων κατοικιών το 1984.

Ο Kreijkamp, φανατικός υποστηρικτής της σφαίρας ως του πιο φυσικού και οικονομικού σχήματος, υποστήριζε: «Γεννιόμαστε από μία σφαίρα και ζούμε σε μία σφαίρα. Η σφαίρα προσφέρει τον μέγιστο όγκο με την ελάχιστη επιφάνεια, άρα απαιτεί το λιγότερο δυνατό υλικό». Αν και αρχικά είχε προτείνει την κατασκευή σπιτιών από πολυεστέρα, τελικά επελέγη το οπλισμένο σκυρόδεμα ενισχυμένο με υαλοΐνες, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη αντοχή στον χρόνο. Τα σπίτια συναρμολογήθηκαν επί τόπου και από τότε κατοικούνται αδιάλειπτα.

Σε πρόσφατο βίντεο του, ο δημοφιλής Youtuber Tom Scott επισκέφθηκε ένα από τα Bolwoningen και συνομίλησε με έναν ένοικο που δήλωσε ικανοποιημένος από τη διαμονή. Τα σπίτια είναι «ζεστά» τον χειμώνα, αλλά έχουν και τις ιδιομορφίες τους: οι κυκλικοί τοίχοι περιορίζουν την εκμετάλλευση του εσωτερικού χώρου, ενώ οι διαρροές από τα παράθυρα είναι συχνό φαινόμενο. Αν και κατάλληλα για έναν ή δύο ενοίκους, δεν ενδείκνυνται για οικογένειες, ούτε μπορούν να επεκταθούν.

Παρά τα λειτουργικά τους μειονεκτήματα, τα Bolwoningen άντεξαν στον χρόνο. Χρησιμοποιούνται ακόμα και έχουν πλέον χαρακτηριστεί ως ιστορικά προστατευόμενα. Σε αντίθεση με άλλα οικιστικά πειράματα που εγκαταλείφθηκαν, οι σφαιρικές κατοικίες του Den Bosch διατηρήθηκαν και συντηρήθηκαν, δημιουργώντας σήμερα μια ήσυχη, πράσινη γειτονιά για όσους επιζητούν έναν πιο λιτό και ασυνήθιστο τρόπο ζωής.

Ο Kreijkamp έφυγε από τη ζωή το 2014, και μπορεί να μην είδε τη σφαίρα να κυριαρχεί στον οικιστικό σχεδιασμό, αλλά τουλάχιστον πρόλαβε να ζήσει την άνοδο του κινήματος των «tiny houses», που μοιάζει να συνεχίζει, με σύγχρονους όρους, το δικό του ουτοπικό όραμα.