Δημήτρης Καβατζικλής
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία έχει αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις σε στρατηγικές θέσεις στα σύνορα της Ουκρανίας. Ωστόσο, υπάρχει μια άλλη, εικονική διάσταση της κλιμακούμενης σύγκρουσης: κυβερνοεπιθέσεις σε ιστότοπους και υπηρεσίες της ουκρανικής κυβέρνησης και επιχειρήσεων, αναφέρει το thenextweb.
Οι επιθέσεις στα συστήματα πληροφοριών της Ουκρανίας αποτελούν μέρος ενός τύπου υβριδικού πολέμου που η Ρωσία έχει ξεκινήσει τις τελευταίες δύο δεκαετίες, αλλά τώρα είναι πολύ πιο εξελιγμένες.
Η κυβερνοκατασκοπεία και ο πόλεμος πληροφοριών έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος των πρόσφατων συγκρούσεων και συμβαίνουν σε τακτική βάση μεταξύ των συγκρουόμενων δυνάμεων. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις συνήθως δεν αναλαμβάνουν δημόσια την ευθύνη για αυτό το είδος δραστηριότητας, καθώς αυτό θα μπορούσε να τις οδηγήσει σε πόλεμο ή να προκαλέσει κυρώσεις από τη διεθνή κοινότητα. Επομένως, είναι δύσκολο να επιβεβαιωθούν τα στοιχεία ότι η Ρωσία βρίσκεται πίσω από αυτές τις επιθέσεις.
Οι επιθέσεις στον κυβερνοχώρο αποδίδονται συχνά σε ομάδες χάκερ με εθνικιστικά κίνητρα, οι οποίες δικαιολογούν τις πολιτικές τους ατζέντες χωρίς να επαληθεύουν οποιαδήποτε κρατική υποστήριξη.
Τον Ιανουάριο, σημειώθηκε μια σειρά επιθέσεων από Λευκορώσους χάκερ που πιστεύεται ότι υποστηρίζουν τη Ρωσία. Ξεκίνησαν μια σειρά από επιθέσεις κακόβουλου λογισμικού κατά των ουκρανικών συστημάτων ασφαλείας με πολλούς κυβερνητικούς και άλλους ιστότοπους να γίνονται δέκτες προκλητικών μηνυμάτων.
Στα μέσα Φεβρουαρίου, υπήρξε ένας ακόμη γύρος κυβερνοεπιθέσεων, αυτή τη φορά με στόχο τον ιστότοπο του ουκρανικού στρατού, τα υπουργικά γραφεία και ορισμένες από τις μεγάλες τράπεζες της χώρας, όπως της PrivatBank, εμποδίζοντας τις ηλεκτρονικές πληρωμές και τη χρήση τραπεζικών εφαρμογών.
Αυτές οι τελευταίες επιθέσεις έγιναν κυρίως μέσω DDOS, όπου ένας τεράστιος αριθμός μικρών πακέτων πληροφοριών αποστέλλονται σε ιστότοπους και διακομιστές από πολλές πηγές ταυτόχρονα προκαλώντας επιβράδυνση ή κατάρρευση των συστημάτων.
Οι επιθέσεις ακολουθούν το πρότυπο παρόμοιων τακτικών, με υποτιθέμενη υποστήριξη της Ρωσίας, τις τελευταίες δύο δεκαετίες στην Ουκρανία, την Εσθονία και τη Γεωργία, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων σε κτίρια τηλεπικοινωνιών και δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ και οι αξιωματούχοι της ΕΕ συζητούν τώρα την αύξηση της άμυνας στον κυβερνοχώρο έναντι τέτοιων επιθέσεων ή την επιβολή κυρώσεων, εάν απαιτείται. Παρά όλα αυτά, οι Ουκρανοί αξιωματούχοι απέφυγαν να αναφέρουν ότι πίσω από αυτές τις επιθέσεις βρίσκεται η ρωσική κυβέρνηση.
Κυβερνοεπιθέσεις και πανδημία
Οι παραπάνω υβριδικές απειλές επιδεινώνονται από την αυξανόμενη εξάρτηση της Ουκρανίας (και άλλων χωρών) από συστήματα πληροφοριών και το διαδίκτυο λόγω της πανδημίας που ανάγκασε τους πολίτες να χρησιμοποιούν περισσότερο το διαδίκτυο. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι επιθέσεις στον κυβερνοχώρο έχουν επίσης αυξηθεί διεθνώς.
Όχι μόνο στην Ουκρανία
Και άλλες χώρες της περιοχής έχουν εκφράσει ανησυχία. Η Λετονία έχει εκφράσει ανησυχίες για κινδύνους κυβερνοασφάλειας εάν συνεχιστούν οι εντάσεις.
Η τρέχουσα σύγκρουση θα μπορούσε επίσης να έχει ευρύτερες επιπτώσεις στην κυβερνοασφάλεια με ανησυχίες για πιθανές επιθέσεις σε αμερικανικού στόχους εάν η στρατιωτική κλιμάκωση επιφέρει επεμβάσεις από τους δυτικούς συμμάχους της Ουκρανίας κατά της Ρωσίας.
Άλλωστε, έχουν περάσει μόνο λίγα χρόνια από τότε που η κυβερνοεπίθεση «NotPetya» εναντίον ουκρανικών συστημάτων υποδομής επεκτάθηκε πέρα από τα ουκρανικά σύνορα και προκάλεσε εκτεταμένα προβλήματα στα πληροφοριακά συστήματα διεθνών οργανισμών με σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο. Πρόσφατα, η Microsoft σήμανε συναγερμό αφού η ομάδα ασφαλείας της ανακάλυψε κακόβουλο λογισμικό σε συστήματα της ουκρανικής κυβέρνησης.
Το επίπεδο των κυβερνοεπιθέσεων στην Ουκρανία υποδηλώνει ότι αποτελούν αναπόφευκτο μέρος των μελλοντικών πολιτικών και εθνικών συγκρούσεων και δυνητικά θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις ζωές όλων μας.
Η πανδημία έχει επιταχύνει τη μετάβασή μας σε ένα πιο παγκόσμιο, υβριδικό περιβάλλον διαβίωσης και γι’ αυτό το λόγο ο κυβερνοπόλεμος προκαλεί ακόμη πιο εκτεταμένα προβλήματα από ό,τι στο παρελθόν. Για να παραφράσουμε ένα απόσπασμα που αποδίδεται στον συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας William Gibson: «Το μέλλον είναι ήδη εδώ και κατανέμεται ακόμη πιο ομοιόμορφα». Στα καλά και στα άσχημα.