Παιδιά με περιορισμένες ευκαιρίες ενασχόλησης με την τέχνη συμμετέχουν στο πρόγραμμα #Odysseia

Η «#Odysseia» είναι ένα πρόγραμμα υπό την επιμέλεια της ομάδας του Μικρού Βορρά, στο οποίο συμμετέχουν παιδιά με περιορισμένες ευκαιρίες ενασχόλησης με την τέχνη από τρία σχολεία της Θεσσαλονίκης. Μαθητές που δεν είχαν σχεδόν ποτέ ξανά επαφή με το θέατρο και τα θεατρικά εργαστήρια, ανακαλύπτουν τις τέχνες και κυρίως, πόσο μπορεί κανείς να δει τον κόσμο αλλιώς, μέσα από το θέατρο και την έκφραση. Ο Τάσος Ράτζος, το μυαλό και ο ιδρυτής του Μικρού Βορρά απαντά στις ερωτήσεις μας για αυτό το τόσο σπουδαίο πρότζεκτ.

-Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Γιατί ονομάζεστε “Μικρός Βορράς”;

Από τη μία μας προσδιορίζει γεωγραφικά γιατί ο βορράς της Ελλάδας είναι “μικρός” σε σχέση με τον πραγματικό βορρά. Κι από την άλλη το κέντρο μας ήταν πάντα το παιδί και το θέατρο στην εκπαίδευση. Η ψυχή του Μικρού Βορρά είναι και θα είναι πάντα το θέατρο για παιδιά και εφήβους. Το θέατρο αυτό είναι παιδικό η εφηβικό, είναι για “μικρούς” λοιπόν, αλλά για μας δεν είναι μικρό. Πάντα βλέπαμε τη σχέση μας με το παιδί ως μια ισότιμη σχέση.

-Ο Μικρός Βορράς εδρεύει στη Θεσσαλονίκη. Ταξιδεύετε συχνά όμως και εκτός! Μέχρι πού φτάνετε;

Όσο πιο μακρυά τόσο πιο καλά! Στον Μικρό Βορρά έρχονται να δουλέψουν οι  ηθοποιοί με δύο προϋποθέσεις 1η: να αγαπούν τα παιδιά, με την έννοια της καθημερινής αλληλεπίδρασης μαζί τους και 2η: να αγαπούν τα ταξίδια. Κάθε χρόνο λοιπόν όλες μας οι ομάδες περιοδεύουν από την Αλεξανδρούπολη μέχρι την Κέρκυρα και από τη Φλώρινα ως την Κρήτη! Κάθε χρόνο επισκεπτόμαστε την Ικαρία αλλά και την Κω γιατί μας αγαπάνε πολύ και θέλουν όλες τις δουλειές μας. Στον ηπειρωτικό νότο το όριό  μας είναι ο Δομοκός. Αφήνουμε τη Νότια Ελλάδα για τις δραστηριότητες της αδερφής μας ομάδας του Μικρού Νότου που εδρεύει στην Αθήνα.

-Αυτή την περίοδο ‘τρέχετε’ πολλές παράλληλες παραστάσεις! Πώς επιλέγετε τα έργα που θα παίξετε;

Θα αποτολμήσω να πω με κριτήριο τη “χρησιμότητά” τους κι αυτό το εννοώ. Αυτό είναι που σε όλη τη διαδικασία, από την επιλογή του έργου, ως το ανέβασμά του και σε όλη του του την πορεία στα σχολεία η όπου αλλού παίζονται οι παραστάσεις μας αυτή η ερώτηση με καίει πάντα: είμαστε χρήσιμοι; Ο προσανατολισμός του Μικρού Βορρά είναι διπλός θέλουμε να προσφέρουμε μια ώρα μαγείας στους μαθητές αλλά παράλληλα να αγγίζουμε θέματα που τους απασχολούν πραγματικά και να δίνουμε ένα εργαλείο και μια στήριξη στους εκπαιδευτικούς. Προσπαθούμε χωρίς ίχνος διδακτισμού με τα μέσα που δίνει το θέατρο και το εκπαιδευτικό δράμα να αγγίξουμε τα παιδιά σε βάθος. Γιατί πιστεύω πως όταν χαλαρώνουν και σε εμπιστεύονται μπορείς να μιλήσεις στη συνείδησή τους.

-Μιλήστε μας για το #Οdysseia – εξηγήστε μας με λίγα λόγια το πρόγραμμα

Το θεατροπαιδαγωγικό πρόγραμμα #Odysseia απευθύνεται σε μαθητές γυμνασίου, από ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, οι οποίοι στερούνται τη δυνατότητα να ασχοληθούν με την τέχνη. Τα παιδιά που παίρνουν μέρος είναι σε σχολεία που δύσκολα θα τους πρόσφεραν την ευκαιρία να συναντηθούν με εξειδικευμένους επαγγελματίες που θα τους προσφέρουν μια πραγματικά μοναδική εμπειρία δημιουργίας. Οι συνεργάτες μας σχεδίασαν και υλοποιούν το πρόγραμμα με πολύ υψηλά κριτήρια. Στο εργαστήρι αυτό σχεδιάζουν και εμψυχώνουν φιλόλογοι, θεατροπαιδαγωγoί και ηθοποιοί του Μικρού Βορρά και υποστηρίζεται από την Eunic Thessaloniki, στην οποία συμμετέχουν τα Ευρωπαϊκά Εθνικά Ινστιτούτα Πολιτισμού με έδρα τη Θεσσαλονίκη: British Council, Goethe Institute, French Institute, Italian Cultural Institute, Hellenic-Spanish Center for Culture – “Federico Garcia Lorca”.

-Με ποιο κριτήριο επιλέξατε τα σχολεία;

Το πρόγραμμα από την αρχή σχεδιάστηκε να αφορά “ευπαθείς ομάδες’’. Πράγματι στα συγκεκριμένα σχολεία η δυνατότητα των μαθητών να ασχοληθούν με την τέχνη, με όρους ουσιαστικούς, είναι ανύπαρκτη. Ο Μικρός Βορράς και το #Odysseia  είναι μια όαση για αυτά τα παιδιά κι αυτό μας το λένε με χίλιους τρόπους! Το άλλο κριτήριο ήταν η διάθεση συνεργασίας των διευθυντών και των εκπαιδευτικών των γυμνασίων, γιατί χωρίς αυτούς το πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί. Είναι ένα μικρο θαύμα οι μαθητές του σχολείου να βλέπουν την ίδια τους την διευθύντρια και ορισμένους από τους καθηγητές τους να συμμετέχουν σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος και μάλιστα με εξαιρετικό κέφι!

-Επιλέξατε να τρέξετε την #odysseia σε εφήβους. Ποιος ήταν ο λόγος;

Βασικός στόχος του  προγράμματος είναι να συμβάλει στην ολόπλευρη ανάπτυξη και στην ενδυνάμωσή των μαθητών, μέσα από τη συνάντησή τους με τη θεατρική τέχνη, την δημιουργική κίνηση και τη μουσική.

Η θεματική των εργαστηρίων βασίζεται στην «Οδύσσεια», που αποτελεί ανεξάντλητη πηγή εκπαιδευτικού υλικού με μεγάλη παιδαγωγική αξία. Πλησιάζοντας την ιστορία του πολύπαθου και πολυμήχανου Οδυσσέα, που ταξιδεύοντας και παλεύοντας με τα τέρατα του κόσμου, ανακαλύπτει τον  εαυτό του, οι έφηβοι διερευνούν ανάλογα θέματα που τους απασχολούν, καθώς αναζητούν και οι ίδιοι, κόντρα στις «σειρήνες» του δικού μας κόσμου, την ταυτότητά τους και προβληματίζονται για τις σχέσεις τους με τους άλλους. Θέλουμε να δώσουμε την ευκαιρία στους εφήβους να βιώσουν, μέσα από το παιχνίδι των ρόλων, περιπέτειες, κινδύνους, προβλήματα σχέσεων, καθώς και να αναστοχαστούν πάνω στις εμπειρίες τους, στα όνειρά τους και στις αξίες που αναζητούν οι ίδιοι.

-Tι αντίκτυπο είδατε προς το παρόν; 

Το #Odysseia θέλει να πει στα παιδιά που είναι κοντά μας ότι υπάρχει και η τέχνη στη ζωή μας. Σαν μια δυνατότητα να πιστεύουμε στις δυνάμεις του ανθρώπου που μπορούν να κάνουν τον αόρατο κόσμο ορατό. Κι αυτό το λέει βιωματικά. Σαν μια ευκαιρία να εκφράσουν, οι μαθητές μας, κρυφούς κόσμους, αλήθειες που τους καίνε, γιατί βρίσκονται ακριβώς στην ηλικία που προσπαθούν να ορίσουν την ταυτότητά τους. Είναι ακριβώς η στιγμή που μαθαίνουν να βλέπουν τον κόσμο με τα δικά τους μάτια. Κι εδώ η τέχνη του θεάτρου όπως τη σχεδιάζουν με την τεχνική του εκπαιδευτικού δράματος οι εξαίρετοι θεατροπαιδαγωγοί μας είναι λυτρωτική.

-Τι γνώμη έχετε για τo μάθημα των καλλιτεχνικών στα σχολεία; 

Δυστυχώς, ο κόσμος του σχολείου, είναι ιδιαίτερα απαξιωτικός, για το μάθημα αυτό. Οι καθηγητές των καλλιτεχνικών και της θεατρικής αγωγής έχουν δύο επιλογές η να γίνουν ήρωες και να προσπαθήσουν με νύχια και με δόντια να επιβάλουν τη χρησιμότητά τους,η να αφεθούν στη διεκπαιρεωτική λειτουργία που τους ωθεί όλος ο μηχανισμός. Πάντα θαύμαζα τους ήρωες και χαίρομαι γιατί συναντώ πολλούς ακόμα.

-Πιστεύετε πως το θέατρο και η ενασχόληση με αυτό διαμορφώνει τους παιδικούς χαρακτήρες;

Όχι δεν τους διαμορφώνει, αλλά μπορεί να τους δώσει σχήμα. Μπορεί να τους δείξει δρόμους που δεν είχαν εμφανιστεί και να τους απελευθερώσει τη φαντασία.  Δίνει απαντήσεις στα παιδιά που δεν μπορούν να δώσουν ούτε οι γονείς, ούτε και οι δάσκαλοι του σχολείου. Το θέατρο θα έλεγα ότι βοηθάει τα παιδιά να βρουν τη θέση τους στον κόσμο. Να τολμήσουν όταν χρειαστεί να διεκδικήσουν το κομμάτι τους στην ευτυχία. Να επιλέξουν όταν χρειαστεί τη δουλειά που θα τους ερεθίζει και θα τη χαίρονται. Τους μαθαίνει ότι υπάρχουν κι άλλες δυνάμεις κρυμμένες που αν δεν ελευθερωθούν θα γίνουν ερινύες. Ναι, τους μαθαίνει να προσπαθούν να βρουν τη μοναδικότητά τους και να την πιστέψουν.

-Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν την ενασχόληση των παιδιών με τις τέχνες;

Κατ αρχάς να μην ξεχνούν ποτέ ότι εμείς οι αγχωμένοι γονείς είμαστε τα πρότυπά τους. Οι ρυθμοί της καθημερινότητας στην Ελλάδα που προσπαθεί να βγει από την κρίση δεν αφήνει στους γονείς τη διαύγεια και την ηρεμία που χρειάζεται για να δουν τις ανάγκες των παιδιών τους. Νομίζω το πιο δύσκολο κομμάτι της σχέσης των γονιών με τα παιδιά είναι η επικοινωνία. Πολλοί λίγοι γονείς ακούνε πραγματικά τα παιδιά τους. Είναι τόσο εύκολο η αμηχανία του παιδιού να εκκληφθεί ως θέση. Αντί να προσπαθήσουμε να  ακούσουμε τι είναι αυτό που γεννά πραγματικά την αμηχανία. Αφιερώνουμε όλο και λιγότερο χρόνο στα παιδιά μας. Ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον να είναι ποιοτικός. Μέσα από μια τέτοια σχέση μπορούμε να καταλάβουμε το παιδί μας και τις ανάγκες του. Ίσως η τέχνη να καλύπτει αυτό που εμείς δεν μπορούμε να δώσουμε. Το όνειρο, την φαντασία και την ελπίδα.

Το εργαστήρι αυτό σχεδιάζουν και εμψυχώνουν οι:
Άβρα Αυδή, φιλόλογος, θεατροπαιδαγωγός, Χριστίνα Γιαγκούλη, θεατροπαιδαγωγός, Μελίνα Χατζηγεωργίου, θεατροπαιδαγωγός και η Φωτεινή Παπαχαραλάμπους, ψυχολόγος, ΜSc ψυχοθεραπεύτρια. Την μουσική εκπαίδευση έχει αναλάβει η Έλσα Μουρατίδου και την κινησιολογική υποστήριξη η Δόμνα Μπίκου. Δίπλα στα νέα παιδιά οι ηθοποιοί του Μικρού Βορρά: Ιωάννης Καμπούρης, Αργιέττα Οκαλίδου, Σοφία Φραγγή και Χρίστος Τσάβος.

*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΤΕΣΤ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ: Ανακάλυψε ποια είναι η βαθύτερη επιθυμία σου