Γιώργος Τσαγκόζης
Στις 23 Φεβρουαρίου του 33 π.Χ., η Κλεοπάτρα Ζ’, βασίλισσα της Αιγύπτου, εξέδωσε διάταγμα που παραχωρούσε οικονομικά προνόμια σε έναν Ρωμαίο γαιοκτήμονα. Τα προνόμια περιλάμβαναν φοροαπαλλαγές, προστασία των εργατών του και ασφάλεια της περιουσίας του από στρατιωτικές ή άλλες επιβαρύνσεις. Το διάταγμα φέρεται να αναφέρει τον Publius Canidius Crassus, στρατηγό και στενό συνεργάτη του Μάρκου Αντώνιου, ως αποδέκτη αυτών των προνομίων, αν και η ταυτότητα του γαιοκτήμονα παραμένει υπό συζήτηση. Συγκεκριμένα, περιλάμβανε την εξαγωγή 10.000 αρτάβων σιταριού και την εισαγωγή 5.000 αμφορέων κρασιού χωρίς φόρους, καθώς και προστασία από στρατιωτικές επιτάξεις.
Αυτό το έγγραφο είναι σημαντικό όχι μόνο για την οικονομική του διάσταση, αλλά και για την πιθανότητα ότι περιέχει μια χειρόγραφη σημείωση της Κλεοπάτρας με τη λέξη “γινέσθω” (ginestho – “Ας γίνει!”). Από το 2000 και μετά, ο ιστορικός Peter van Minnen έχει υποστηρίξει ότι αυτή η σημείωση γράφτηκε από την ίδια. Στην αρχική έκδοση του κειμένου, αυτή η ταυτοποίηση δεν είχε γίνει, ενώ δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των μελετητών. Οι ιστορικοί Bagnall και Derow (2004) και η Sarri (2018) πιστεύουν ότι η λέξη δεν είναι γραμμένη με διαφορετικό χαρακτήρα από το υπόλοιπο κείμενο.
Η ταυτοποίηση του Van Minnen βασίζεται στο πλαίσιο ότι μετά την υπαγόρευση του περιεχομένου του διατάγματος, μόνο η Κλεοπάτρα είχε την εξουσία να το επικυρώσει ως νόμο. Ο γραφικός της χαρακτήρας θα ήταν αναγνωρίσιμος από τους υψηλόβαθμους αξιωματούχους που ήταν υπεύθυνοι για την αντιγραφή και τη διάδοση του εγγράφου.
Αν και αυτή η ερμηνεία παραμένει υπό αμφισβήτηση, η πιθανότητα να έχουμε στα χέρια μας ένα κάτι γραμμένο από την ίδια την Κλεοπάτρα, 2000 χρόνια μετά από την ημέρα που γράφτηκε, είναι υπαρκτή και συγκλονιστική!
Το έγγραφο, που βρέθηκε σε ταφικό υλικό στο Abusir el-Melek, μας υπενθυμίζει τη σημασία της διατήρησης ιστορικών τεκμηρίων. Αν κάποτε αποδειχτεί ότι η λέξη είναι δικό της γραπτό, θα πρόκειται για το παλαιότερο και ανεκτίμητο “αυτόγραφο” της ιστορίας.
