Άρης Δημοκίδης
Ο Χρήστος Μιχάλαρος και η Ιλιάνα Κουλαφέτη έφτιαξαν ένα αρχείο προφορικών ιστοριών της Κύπρου, το People of Cyprus.
«Μέσα από αυτή την προσπάθειά μας θέλουμε να χαρτογραφήσουμε τους ανθρώπους της Κύπρου, ανεξαρτήτως ηλικίας, πεποιθήσεων, εθνότητας, θρησκείας» μου λένε. «Θέλουμε να δώσουμε φωνή στους ανθρώπους που ζουν και διαμορφώνουν τον τόπο αυτό για να μπορέσουμε να εκδημοκρατίσουμε τη δημιουργία της ιστορίας και να ακουστούν οι ιστορίες που έμειναν φυλαγμένες στο συρτάρι.»
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Η ιδέα ήρθε πριν δύο χρόνια» λέει η Ιλιάνα Κουλαφέτη, «όταν καθισμένη στο wine bar του Δημήτρη από το χωριό Λόφου στην Κύπρο, του πρώτου ανθρώπου που δημοσίευσα την ιστορία, τον άκουγα να λέει με πάθος πώς εγκατέλειψε την Αγγλία για να ανοίξει ένα wine bar σε ένα απομακρυσμένο χωριό της Λεμεσού. “Δεν μπορεί”, σκέφτηκα, “αυτή την ιστορία πρέπει να την ακούσει ο κόσμος, να πάρει δύναμη, να τολμήσει”. Και κάπως τόλμησα να ξεκινήσω με έναν instagramικό λογαριασμό αυτό το υπέροχο ταξίδι.»
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Ιστορίες είχα αρκετές φυλαγμένες στο αρχείο μου, λόγω των σπουδών μου και της εξειδίκευσής μου στην Προφορική Ιστορία και τις δημοσίευα για αρχή στον προσωπικό μου λογαριασμό. Ωστόσο, σκέφτηκα πως θα ήταν καλό να τις συγκεντρώσω κάπου όπου η προσωπική μου ζωή και αυτές οι φωτογραφίες δεν θα μπλέκονταν. Έτσι, έφτιαξα τον λογαριασμό People of Cyprus με πρότυπο παρόμοιες σελίδες του εξωτερικού. Ήθελα ένα λογαριασμό που ο κόσμος θα ακολουθούσε όχι επειδή γνωρίζει εμένα προσωπικά, αλλά επειδή του αρέσει αυτό που διαβάζει.»
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Θεωρώ πως η ιστορία και η γνώση της δεν αφορά μόνο τους βασιλιάδες, τους πολέμους, τις αιτίες και τις αφορμές των παγκοσμίων πολέμων αλλά όλους τους ανθρώπους, γνωστούς και άγνωστους, γιατί όπως συνηθίζουμε να λέμε “γνωστοί ή άγνωστοι όλοι έχουμε ιστορία να αφηγηθούμε”. Κι έτσι γεννήθηκε το People of Cyprus, ένα project με μοναδικό στόχο την καταγραφή ανθρώπινων ιστοριών σαν μια νοσταλγική εθνογράφηση.»
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Λέει ο Χρήστος Μιχαλάρος: «Η χαρτογράφηση της σημερινής Κύπρου μέσα από αυτή την διαδικασία και σε αυτό το πνεύμα είναι κάτι που μας εξιτάρει πάρα πολύ ως ιδέα και ως διαδικασία εν εξελίξει. Διότι, πρόκειται για κάτι «δυναμικό» και όχι «στατικό» το οποίο για να επιβιώσει και να μπορέσει να επιτελεί τον σκοπό του θα πρέπει να κινείται διαρκώς, να ψάχνει, να παρατηρεί με λεπτομέρεια την αθέατη πλευρά, να ανακαλύπτει, να συνομιλεί, να φωτογραφίζει, να αγγίζει και να καταγράφει. Διαδικασίες ανθρώπινες και λίγο εμμονικές, υπό την έννοια ότι μπορεί να περάσουμε 100 φορές μπροστά από έναν άνθρωπο ή ένα παλιό κατάστημα και να μην μας κινήσει την περιέργεια, αλλά την 101η και μέσω αυτής της λεπτομερούς παρατήρησης, να ανακαλύψουμε έναν θησαυρό τον οποίο προσπερνούν όλοι.»
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
-Ψάχνετε μόνο ηλικιωμένους ή ασχολείστε και με νεότερες ηλικίες; Πείτε μας ποιοι άνθρωποι «χωράνε» μέσα στο PoC.
Ι.Κ.: Δεν υπάρχουν άνθρωποι που χωράνε και δεν χωράνε. Όπως λέμε και στην περιγραφή της σελίδας «οι άνθρωποι της Κύπρου είναι οι κρυμμένοι ήρωες της καθημερινότητας, οι ιστορίες, τα όνειρα, οι επιθυμίες, η ζωή του νησιού». Άρα όλοι. Ωστόσο, η αλήθεια είναι πως για να δημοσιεύσουμε μια ιστορία, πρέπει να νιώθουμε πως έχει κάτι να πει. Δεν υπάρχουν κριτήρια σε αυτό. Συνήθως, φροντίζουμε να πλησιάζουμε και να γνωρίζουμε τους ανθρώπους που φωτογραφίζουμε και δημοσιεύουμε ένα κομμάτι της ιστορίας τους. Όλοι όσοι, λοιπόν, αποκαλύπτουν τον απλό, καθημερινό κόσμο τη Κύπρου, χωρίς βιτρίνες και στημένα πλάνα. Δεν είμαστε εδώ για να εξυπηρετήσουμε την επιτηδευμένη αυτοπροβολή.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Χ.Μ: Στην πραγματικότητα, οι ηλικιωμένοι Κύπριοι μας ασκούν αρκετή γοητεία για διάφορους λόγους. Πρώτον, γιατί είναι φορείς παραστάσεων και εμπειριών μιας εποχής που δεν υπάρχει πια, με πρόσωπα, καταστάσεις και συνήθειες που χάθηκαν στο χρόνο μάλλον απότομα. Αν συνυπολογίσεις το γεγονός πως στην Κύπρο ο απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ του 1955-1959, οι διακοινοτικές ταραχές ανάμεσα σε Ελληνοκύπριους του 1963-1964 και Τουρκοκύπριους, το χουντικό πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή του 1974 είναι έντονα και πολύ πρόσφατα κομμάτια της Ιστορίας του τόπου, υπάρχουν ζώντες που έζησαν πράγματα (μικρά ή μεγάλα δεν έχει σημασία) τα οποία δεν είναι επισήμως καταγεγραμμένα. Αυτό μας εξιτάρει πολύ. Δεύτερον, επειδή η εποχή άλλαξε απότομα, υπάρχουν συνήθειες, ονομασίες, τοποθεσίες ακόμα και συμπεριφορές, ήθη και έθιμα που πλέον έχουν σβήσει από την καθημερινότητα και υπάρχουν μόνο ως ανάμνηση στο μυαλό κάποιων. Αυτό θα θέλαμε να το διασώσουμε.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ι.Κ.: Παρόλα αυτά δεν περιοριζόμαστε μόνο σε ανθρώπους μεγάλης ηλικίας. Θέλουμε πολύ να παρουσιάσουμε τη γενιά μας η οποία βιώνει την κρίση και μία περίοδο έντονης ανησυχίας εργασιακά και υπαρξιακά, και που μέσα από αυτή την ανησυχία βρίσκει τη δύναμη να δημιουργεί και να πρωτοτυπεί. Νέοι που άφησαν την πόλη για το χωριό, νέες που ξεκίνησαν τη δική τους επιχείρηση κόντρα στις σπουδές που μπορεί να έκαναν για λόγους περισσότερο στερεοτυπικούς. Θέλουμε λοιπόν τους ανθρώπους τους Κύπρου, μικρούς και μεγάλους.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
-Πείτε μας λίγα λόγια για εσάς…
Ι.Κ.: Έχω σπουδάσει Ιστορία και Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Αθηνών και έχω κάνει μεταπτυχιακό στη Σύγχρονη Ιστορία με κατεύθυνση την Προφορική Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, στο οποίο ιδρύσαμε και την Ένωση Προφορικής Ιστορίας Κύπρου -ακριβώς για να δημιουργήσουμε και ένα επιστημονικό αρχείο προφορικής ιστορίας-. Ωστόσο, πρέπει να ομολογήσω πως ακροβατώ μεταξύ ιστορίας και φιλολογίας. Για αυτό δημιούργησα και την ιστοσελίδα perispomeni.com που αφορά την εκπαίδευση και πιο συγκεκριμένα τη φιλολογία. Ίσως, όπως λέει και ο Χρήστος, όντως οι άνθρωποι να μην είναι το ένα ή το άλλο, να έχουν πολλές ταυτότητες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Χ.Μ: Όντως το πιστεύω, οι άνθρωποι είναι ψηφιδωτά. Από την πλευρά μου εργάζομαι ως δημοσιογράφος σε ένα μεγάλο οργανισμό ΜΜΕ στην Κύπρο, κάνω τηλεόραση και ραδιόφωνο σε καθημερινή βάση, έχω γράψει τρία ποιητικά βιβλία και στο παρελθόν έχω εργαστεί σε μουσικά έντυπα και διαδικτυακά περιοδικά στην Ελλάδα (Δίφωνο, e-tetradio, popaganda, musicheaven, Ως3 κ.α.) γράφοντας κυρίως για το ελληνικό τραγούδι και χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο «Χρήστος Α. Μιχαήλ». Σπούδασα Χρηματοοικονομική και Τραπεζική Διοικητική στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και έκανα μεταπτυχιακό Media & Journalism στο Newcastle University.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
-Πώς γνωριστήκατε και πώς προέκυψε η συνεργασία σας.
ΧΜ: Με την Ιλιάνα ήμασταν «καλοί γνωστοί» πριν γίνουμε φίλοι και παρακολουθούσα όλη αυτή την φρενήρη δραστηριότητά της, πρώτα με το «Σαν σήμερα» της Κύπρου, την φοβερή ιστοσελίδα «Κυπριακός Χρονογράφος» την οποία έστησε μόνη της από το μηδέν και μετά με το People of Cyprus. Είναι ένας άνθρωπος που δεν σπαταλά ούτε λεπτό σε πράγματα που δεν έχουν νόημα κι αυτό σημαίνει ότι ζει την κάθε στιγμή, δουλεύοντας και αφιερώνοντας φοβερά ποιοτικό χρόνο στους φίλους και την οικογένειά της. Το θαυμάζω αυτό. Επίσης όποτε βρισκόμασταν μέσω κοινής παρέας, περνούσαμε υπέροχα, υπήρχε κοινός κώδικας επικοινωνίας. Κατά την διάρκεια της γνωριμίας μας συνεργαστήκαμε στο πλαίσιο της καθημερινής Ραδιοφωνικής Εκπομπής που συμπαρουσιάζω στο Ράδιο Πρώτο στην Κύπρο. Γενικώς υπήρχε καταπληκτική χημεία που δημιούργησε πολλά αυτονόητα. Όταν άρχισα να καταγράφω από μόνος μου ανθρώπους της Κύπρου στις περιπατητικές μου διαδρομές στην Παλιά Λευκωσία και να ανεβάζω τις μικροϊστορίες τους και το φωτογραφικό υλικό στους προσωπικούς μου λογαριασμούς στα social media, κάπου συγγενέψαμε πιο σοβαρά. Τελικά μου πρότεινε να συνεργαστούμε.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ι.Κ.: Ας μιλήσουμε ειλικρινά: ο Χρήστος Μιχάλαρος με άφησε να τον «κυνηγήσω» μέχρι να πει ναι στη συνεργασία μας. Το πώς γνωριστήκαμε περιλαμβάνει νύχτα στην παλιά Λευκωσία, ανάμεσα σε κτήρια με πουρόπετρα (παραδοσιακές και πολύ διαδεδομένες οικοδομικές πέτρες που χαρακτηρίζουν τις κυπριακές κατασκευές) και βουκαμβίλιες, αρκετούς ενδιαφέροντες ανθρώπους, σε ένα μεγάλο δημοσιογραφικό κύκλο και κοινούς γνωστούς. Η αλήθεια είναι πως παρακολουθούσα τη στήλη του Χρήστου «Η άλλη όψη» στην εφημερίδα «Η Σημερινή» όπου παρουσίαζε ιστορίες ανθρώπων -γνωστών ως επί το πλείστον- από μία άλλη όψη, πιο ανθρώπινη και πιο απρόσμενη. Ουσιαστικά μίλαγε για τον άνθρωπο πίσω από τον πολιτικό, πίσω από τον δημοσιογράφο, πίσω από τη βουλευτή. Και προφανώς μιλάμε για μία γραφή άκρως γοητευτική, η οποία αν και δεν είχα ακόμη στο μυαλό μου το People of Cyprus, κάπου βαθιά ήξερα πως μια μέρα θα συναντήσει τα δικά μου δεφτέρια. Όπως και έγινε, όταν επιτέλους αρκετές νύχτες και συζητήσεις μετά δέχτηκε να περπατήσει μαζί μου το νησί ολάκερο για να παρουσιάζουμε μαζί πλέον την αχαρτογράφητη Κύπρο.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
-Περιγράψτε μας μια τυπική βόλτα από την οποία αντλείτε ιστορίες.
Χ.Μ: Υπάρχουν τρία σενάρια. Το πρώτο, είναι ένας μακρύς περίπατος για συζήτηση στην Λευκωσία, ο οποίος (προ κορωνοϊού…) μπορούσε να καταλήξει στα αγαπημένα μας στέκια: βιβλιοπωλεία, καφέ, μπαρ). Σε αυτές τις διαδρομές παρατηρούμε τους ανθρώπους. Υπάρχουν πολύ χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες στην Παλιά Λευκωσία (σαν να λέμε το ιστορικό κέντρο της πόλης), μια ανάσα από την πράσινη γραμμή και «παραμελημένοι» από τα βλέμματα των πολλών. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς διψούν για μια καλημέρα κι ένα χαμόγελο, απλά πράγματα που η απότομη αστικοποίηση τους τα στέρησε. Επειδή νιώθουμε πλέον ότι περπατάμε στην γειτονιά μας, τους ανοίγουμε κουβέντα για πράγματα και πρόσωπα, τους δείχνουμε το πηγαίο μας ενδιαφέρον και στη συνέχεια τους ζητάμε ευγενικά αν μπορούμε να καταγράψουμε την συζήτησή μας και να τους φωτογραφίσουμε. Έχουμε εισπράξει ελάχιστα «όχι» και πάρα πολλές ιστορίες. Το δεύτερο σενάριο είναι να επικοινωνήσει κάποιος αναγνώστης μαζί μας υποδεικνύονται μας έναν συγγενή του ο οποίος έχει μια ωραία ιστορία. Στο τρίτο σενάριο οι αναγνώστες παίρνουν τον ρόλο μας, φωτογραφίζουν κάποιον συγγενή ή φίλο και μας στέλνουν έτοιμη την ιστορία. Αυτό είναι μεγάλη χαρά για εμάς.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
-Τι «συμπέρασμα» βγάζετε μέχρι στιγμής από τον κόσμο που έχετε μαζέψει; Υπάρχει μια αόρατη κλωστή που ενώνει όλες τις περιπτώσεις μέχρι τώρα;
Ι.Κ.: Θεωρώ πως ο κόσμος έχει μεγάλη ανάγκη να μιλήσει να ακουστεί, να μοιραστεί κάτι το οποίο έζησε και θεωρεί αρκετά σημαντικό. Κι αυτό έχει μία απερίγραπτη ομορφιά.
Χ.Μ: Αν σκεφτείς ότι χαρτογραφούμε την Κύπρο με βάση τους ανθρώπους της και τις ιστορίες που έζησαν κι έχουν να πουν, κατ’ εμέ εκείνο που συνδέει όλες τις περιπτώσεις μεταξύ τους είναι ο πραγματικός χαρακτήρας του νησιού, ο οποίος όπως είπαμε… είναι ένα μεγάλο ψηφιδωτό το οποίο δένει αρμονικά.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
-Γιατί δεν μείνατε στα social media και θελήσατε να κάνετε ιστοσελίδα;
Χ.Μ: Θέλαμε το υλικό να αρχειοθετηθεί, να υπάρχει τακτοποιημένο και προσβάσιμο εύκολα ώστε να μπορέσει να αποτελέσει πεδίο έρευνας, είτε στο «χαλαρό» επίπεδο ενός αναγνώστη που θέλει να μάθει περισσότερα πράγματα για την Κύπρο, τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους, είτε -όπως κι έχει ήδη συμβεί- σε μαθητές κι ερευνητές που κάνουν τις εργασίες τους σε ακαδημαϊκό επίπεδο, αλλά και σε δημοσιογράφους της Κύπρου που αναζητούν υλικό για τα θέματά τους.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ι.Κ: Επιπλέον, σύντομα η ιστοσελίδα θα μεταφραστεί και στα αγγλικά καθώς επιθυμούμε όσοι επιθυμούν να ψάξουν την Κύπρο στις μηχανές αναζήτησης να μπορούν να διαβάσουν πραγματικές και ειλικρινείς ιστορίες από τους ίδιους τους ανθρώπους του τόπου.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
-Είστε ανοιχτοί σε συνεργασίες;
Χ.Μ: Ασφαλώς. Αν έχει κάποιος να προτείνει έναν «Άνθρωπο της Κύπρου», σε όποιο σημείο του νησιού ή ακόμα και του πλανήτη κι αν βρίσκεται, μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας στο peopleofcypruscy@gmail.com ή μέσω των social media μας στο Facebook και το instagram. Πάντα χαιρόμαστε όταν ο κόσμος θέλει να συμμετάσχει.
Ι.Κ: Και θα ήμασταν και ιδιαίτερα χαρούμενοι εάν συνεργαζόμασταν και με επίσημους φορείς, όπως κοινοτικά συμβούλια χωριών για παράδειγμα, ούτως ώστε να αναδείξουμε τον κόσμο του κάθε τόπου στο σύνολό του.