Άρης Δημοκίδης
Μετά από μια εξαιρετικά επιτυχημένη πρώτη παρουσίαση στο πλαίσιο της Ανοιχτής Θεατρικής Σκηνής της Πόλης 2023, η devised παράσταση «Προσοχή: Εκτελούνται Έργα» επιστρέφει για 3 βραδιές στο Θέατρο Αυλαία, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα καίριο και διαχρονικά άλυτο ζήτημα της Θεσσαλονίκης: το Μετρό, ένα πολυδιάστατο θέμα με πολιτικές, οικονομικές, πολιτιστικές και κοινωνικές προεκτάσεις, κρυμμένες για πολλά χρόνια κάτω από το χαλί.
Πόσο χρειάζεται να περιμένει κανείς για την ολοκλήρωση ενός έργου; Πότε η κατασκευή του Μετρό της Θεσσαλονίκης απέκτησε μυθολογικό, ανεκδοτολογικό και συμβολικό χαρακτήρα, επηρεάζοντας τον συλλογικό ψυχισμό της πόλης; Πόσο γρήγορα θα ξεχάσουμε τις εικόνες των εργοταξίων στη Μετά Μετρό Εποχή, όταν εξελιγμένοι αυτόματοι συρμοί θα φτάνουν κάθε δύο λεπτά; Στην παράσταση «Προσοχή: Εκτελούνται Έργα», σταθμοί της πραγματικής ιστορίας του Μετρό, συνεντεύξεις εμπλεκομένων, ερωτηματολόγια και επιτόπια έρευνα μπλέκονται με φανταστικές ιστορίες και προσωπικές σκέψεις, μετατρέποντας την αναμονή για το Μετρό σε έναν εναλλακτικό κοινωνικό στοχασμό.
Μια ομάδα νέων ηθοποιών, που δεν θυμάται πώς ήταν η Θεσσαλονίκη χωρίς εργοτάξια, ερευνά επί σκηνής το δίπολο στασιμότητα-μετακίνηση σε μια προσπάθεια να απαντήσει στο ερώτημα: Τι είδους μετακινήσεις ονειρεύονται οι νέοι άνθρωποι της πόλης, όχι μόνο στους δρόμους αλλά και στη ζωή τους; Αγωνιζόμενη να αντισταθεί σε μια νομοτέλεια παραίτησης, η ομάδα δημιουργεί ένα έργο για το έργο. Ένα έργο που ψάχνει απεγνωσμένα την ολοκλήρωσή του.
Trailer παράστασης:
Μιλήσαμε σήμερα με τη σκηνοθέτη Νοεμή Βασιλειάδου και τις ηθοποιούς Χάρις Σερδάρη και Σοφία Στυλιανού
-Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με αυτό το θέμα;
Θέλαμε να κάνουμε μια παράσταση για την πόλη όπου μεγαλώσαμε, για τη Θεσσαλονίκη, και για το πώς ζούμε μέσα σε αυτή: για το τί μας κινητοποιεί και τί μας α-κινητοποιεί, τι μας δίνει κουράγιο και τι μας αναγκάζει να φύγουμε. Και ύστερα, ήρθε το θέμα «Μετρό της Θεσσαλονίκης», αυτό το έργο που έσπασε τα ρεκόρ στη λίστα των ανολοκλήρωτων έργων. Κι όταν το σκεφτήκαμε λίγο παραπάνω, διαπιστώσαμε ότι η ζωή μας, μοιάζει καμιά φορά με το μετρό που δεν προχωρά, πως περιμένουμε μια εξέλιξη που δεν έρχεται, όσο η πόλη περιμένει και εκείνη μια ανάπτυξη που της έχουν υποσχεθεί. Οπότε το μετρό της Θεσσαλονίκης και η ιστορία του, ήταν για μας το θέμα μέσα από το οποίο θα μπορούσαμε να κοιτάξουμε την πόλη μας κατάματα και να αναμετρηθούμε με τις παθογένειές της, με τα τραύματά της, με τα εγκλήματα που κουκουλώθηκαν, με τα ζωτικά της ψεύδη, με τις μικρές και μεγάλες τραγωδίες των ανθρώπων της. Φυσικά μετά, ήρθαν σιγά σιγά και άλλα θέματα: ο δημόσιος χώρος, τα έργα υποδομής, η πολιτιστική κληρονομιά, και άλλα.
– Πώς μπορεί να γίνει τέχνη ένα τόσο, φαινομενικά, πεζό θέμα; Πώς το δουλέψατε εσείς;
Μοιάζει πεζό γιατί φέρνει στο νου εικόνες από λαμαρίνα, χώμα, σίδερα, γερανούς, πινακίδες, σκαλωσιές. Όμως σε μια πόλη-εργοτάξιο, με τεράστιο συγκοινωνιακό πρόβλημα, με ένα μοναδικό μέσο μαζικής μεταφοράς που υπολειτουργεί, σε μια πόλη που ακούμε εδώ και είκοσι χρόνια ότι «με το μετρό θα γίνει η πρωτεύουσα των Βαλκανίων», σε μια πόλη που συνήθισε σε αυτό τον εμπαιγμό, είναι αδύνατον οι άνθρωποι να προχωρήσουν και να ονειρευτούν. Οπότε για εμάς, η δουλειά ξεκίνησε από την – πραγματικά τρομακτική – διαπίστωση από όλη την ομάδα, ότι στη Θεσσαλονίκη συχνά νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να προχωρήσουμε. Και ίσως εκεί φαίνεται αμυδρά μια ελπίδα για «τέχνη», για ένα καλλιτεχνικό «έργο», όταν δύο πράγματα συνδέονται μέσα σου με τρόπο που δεν διαχωρίζονται πια. Όταν το μετρό που δεν προχωράει, μοιάζει τόσο απελπιστικά με τη ζωή σου που δεν προχωράει, και το προσωπικό γίνεται πολιτικό και αντίστροφα. Και εκεί η μετακίνηση δεν είναι μόνο «αν θα πάρω το μετρό ή το λεωφορείο», αλλά έχει να κάνει με το: με τι όρους διεκδικώ να ζω.
– Πόσο καιρό κράτησε η έρευνα; Μιλήστε μου για τις συνεντεύξεις που πήρατε και πώς τις ενσωματώσατε;
Η διαδικασία της έρευνας ξεκίνησε από την πρώτη στιγμή και η αλήθεια είναι πως ακόμα δεν έχει σταματήσει. Συνεχώς προκύπτουν καινούργια ζητήματα, αιφνιδιαστικές ανακοινώσεις και νέες ημερομηνίες παράδοσης που δεν μας αφήνουν να επαναπαυτούμε. Στην αρχή, κάναμε μια λίστα με ανθρώπους με τους οποίους θα θέλαμε να επικοινωνήσουμε. Ήταν άνθρωποι που εργάζονται στο μετρό (είτε ως εργάτες, είτε σε διοικητικές θέσεις της Αττικό Μετρό), άνθρωποι που έχουν ή είχαν καταστήματα μπροστά σε εργοτάξια, άνθρωποι που μένουν δίπλα σε εργοτάξια, μέλη της Κίνησης Πολιτών, και άνθρωποι διαφόρων επαγγελμάτων που έχουν σχετιστεί με το θέμα όπως αρχαιολόγοι, δικηγόροι, ξεναγοί, μηχανικοί. Φτιάξαμε ερωτηματολόγια και προσπαθήσαμε να τους προσεγγίσουμε. Άλλοι ήταν πιο επιφυλακτικοί και διστακτικοί, ενώ άλλοι μας δέχτηκαν με μεγάλη προθυμία. Κάποιοι δεν ήθελαν να συζητήσουν καθόλου. Κάποιες συναντήσεις κράτησαν ώρες ολόκληρες, άλλες δέκα λεπτά. Όταν ολοκληρώθηκε η διαδικασία, συγκεντρώσαμε όλο το υλικό και το φέραμε στις πρόβες. Έπρεπε αυτό να βρει έναν τρόπο να συνομιλήσει με δικές μας σκέψεις. Οπότε δουλέψαμε πάνω σε αυτό: πώς οι μαρτυρίες, τα αντικειμενικά γεγονότα και οι προσωπικές μας σκέψεις μπορούσαν να αφηγηθούν μια κοινή ιστορία, μια ιστορία αναμονής.
– Ποια είναι μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα που ανακαλύψατε μελετώντας το ζήτημα;
Το ότι συνειδητοποιήσαμε ότι δεν θυμόμαστε την πόλη μας χωρίς λαμαρίνες, καθώς όταν ξεκίνησαν τα έργα του Μετρό πηγαίναμε δημοτικό. Τα τεράστια ποσά αποζημιώσεων που καταβάλλονται κάθε χρόνο λόγω καθυστερήσεων. Το ότι οι εργάτες του μετρό δουλεύουν μέσα στη γη χωρίς να παίρνουν βαρέα και ανθυγιεινά και χωρίς πλήρη προστασία. Το πόσοι άνθρωποι χάσανε περιουσίες και μαγαζιά. Πέρα πάντως από το σκοτεινό κομμάτι, είχε τρομερό ενδιαφέρον και ενίοτε πολύ χιούμορ το πώς οι άνθρωποι απαντούν στην ερώτηση «Γιατί πιστεύετε ότι αργεί το μετρό» ή «Ποιος φταίει;», το τι άποψη έχουν διαμορφώσει. Α, πρόσφατα μάθαμε ότι έχουν γίνει και γυρίσματα μέσα στο μετρό για χολιγουντιανή ταινία!
– Θέλετε να μας πείτε λίγα λόγια για όσα έγιναν στο σταθμό της Βενιζέλου;
Το ζήτημα των αρχαίων του Σταθμού Βενιζέλου είναι ένα ζήτημα, που άφησε μια πληγή σε πολλούς ανθρώπους της πόλης, αλλά και σε ό,τι ορίζουμε ως «πολιτιστική κληρονομιά». Προσπαθώντας να το πούμε όσο πιο συνοπτικά γίνεται, το 2012, στη διασταύρωση Εγνατίας με Βενιζέλου, βρέθηκε ένα μνημειακό σύνολο, ένα εμπορικό κέντρο της Βυζαντινής περιόδου, το οποίο σύμφωνα με την UNESCO είχε μεγάλη αρχαιολογική σημασία. Ενώ το 2017 το έργο προχωρούσε σύμφωνα με μελέτη που διασφάλιζε ότι και θα γινόταν ο Σταθμός Βενιζέλου και θα παρέμεναν τα αρχαία στη θέση που βρέθηκαν, το 2019, ο πρωθυπουργός της Νέας Δημοκρατίας ανακοίνωσε σε ομιλία του στα εγκαίνια της ΔΕΘ την απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαίων της Βενιζέλου σε μουσείο ευρημάτων. Ταυτόχρονα, ανέφερε ότι με τον τρόπο αυτό η βασική γραμμή του Μετρό θα εγκαινιαστεί τον Απρίλιο 2023. Η ανακοίνωση του αυτή προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων. Πιο συγκεκριμένα, μια ομάδα πολιτών της Θεσσαλονίκης σχημάτισαν την Κίνηση Πολιτών, η οποία αγωνίστηκε προκειμένου να παραμείνουν τα αρχαία στο σημείο όπου βρέθηκαν, υποστηρίζοντας ότι αν συνεχίσει το σχέδιο, στο τέλος του 2022 θα εγκαινιαστεί η βασική γραμμή του Μετρό με τους 12 σταθμούς και ο 13ος σταθμός, της Βενιζέλου, θα παραδοθεί ως το 2025. Η Κίνηση Πολιτών, με τη στήριξη νομικών και επιστημόνων, έκανε προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας ζητώντας να ακυρωθεί η απόφαση σχετικά με τη μετακίνηση των αρχαίων. Το δικαστήριο χάθηκε με οριακή πλειοψηφία 13-12 υπέρ της απόσπασης.
-Γράψατε λοιπόν το κείμενο. Και μετά, πώς προχωρήσατε;
Μετά, το στοίχημα ήταν πώς θα συνθέσουμε τις επιμέρους σκηνές και τα διαφορετικά υλικά, με τρόπο που να φτιάχνουν μια ενιαία αφήγηση, μια αφήγηση που να ξεπερνά τα επί μέρους μικρότερα θέματα, αλλά και να τα φωτίζει. Αυτό ήταν πραγματικά πολύ δύσκολο, γιατί θέλαμε να τα βάλουμε όλα μέσα: όλα τα θέματα, όλες τις παραμέτρους, όλα τα επιχειρήματα των αντίπαλων πλευρών, όλους τους χαρακτήρες. Και εκεί έπρεπε κάτι να αφήσουμε πίσω, κάτι να εγκαταλείψουμε, προκειμένου να μην χάσουμε τον πυρήνα, αυτό που εμείς νιώθαμε τότε ως πυρήνα, που νομίζω πάντα εκκινεί από το «γιατί αυτή η παράσταση σήμερα και γιατί εμείς την κάνουμε». Τώρα το πρακτικό κομμάτι; Πολλές πρόβες, συνεχείς αλλαγές, προσθέσεις, αφαιρέσεις, πολύ άγχος και, παράλληλα με τις πρόβες, ένα πολύ μεγάλο οργανωτικό κομμάτι που κρύβεται πίσω από κάθε παράσταση, φτιαγμένη από μια ανεξάρτητη ή μικρή ομάδα.
-Θέλετε να μας μιλήσετε για την πρώτη παρουσίαση του έργου που κάνατε, στο πλαίσιο της Ανοιχτής Θεατρικής Σκηνής της Πόλης; Τι αλλάξατε από τότε;
Στο Φεστιβάλ της Ανοιχτής Σκηνής της Πόλης, νιώσαμε πως ο κόσμος αγκάλιασε την παράσταση. Ήρθαν και άνθρωποι από τους οποίους είχαμε πάρει συνεντεύξεις, συγκινημένοι που οι ιστορίες τους βγήκαν έστω και μετά από τόσα χρόνια, στο φως. Τι αλλάξαμε από τότε; Από τότε αλλάξαμε εμείς. Ζήσαμε ένα καλοκαίρι, βλέποντας ανθρώπους που έχασαν περιουσίες και ζωές, περιμένοντας τα έργα της ανάπτυξης που είχαν εξαγγελθεί. Μια πραγματικότητα καταστροφής, εντελώς διαφορετική από μία άλλη πραγματικότητα που προβάλλεται στις οθόνες των τηλεοράσεων. Αλλάξαμε εμείς και βάθυνε ο τρόπος που μας αφορά πια το θέμα.
-Περιμένουμε το μετρό, εδώ και δεκαετίες, πιστεύετε ότι θα το έχουμε επιτέλους σύντομα;
Όχι… Αλλά τι είναι λίγα χρόνια ακόμα μπρος στην αιωνιότητα;
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Σύλληψη – Σκηνοθεσία: Νοεμή Βασιλειάδου
Πρωτότυπο Κείμενο – Έρευνα: Η ομάδα
Δραματουργία: Νοεμή Βασιλειάδου, Χάρις Σερδάρη
Πρωτότυπη Μουσική Σύνθεση: Γρηγόρης Λιόλιος
Κίνηση: Μαίρη Γιαννούλα
Βοηθός Σκηνοθεσίας – Οργάνωση Παραγωγής: Χάρις Σερδάρη
Σύμβουλος Δραματουργίας: Πάνος Δεληνικόπουλος
Σύμβουλος Σκηνογραφίας / Ενδυματολογίας: Μαρία Καραδελόγλου
Φωτογραφίες: Βαγγέλης Ευαγγελίου, Λευτέρης Τσινάρης
Υπεύθυνη Επικοινωνίας / Προβολής: Λία Κεσοπούλου
Παραγωγή: Εταιρεία Θεάτρου Αντίqρηση
ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ
Δημήτρης Γούλιος, Μαρία Καραγκιοζίδου, Βασίλης Μπόγδανος, Χάρις Σερδάρη, Σοφία
Στυλιανού και ο μουσικός Γρηγόρης Λιόλιος
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Χώρος: Θέατρο Αυλαία, Τσιμισκή 136, Θεσσαλονίκη
Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Δευτέρα 25, Τρίτη 26 και Τετάρτη 27 Σεπτεμβρίου 2023 στις
21:00
Διάρκεια παράστασης: 80 λεπτά
Τιμές εισιτηρίων: 15€ Κανονικό | 12€ 65+ | 10€ Φοιτητών, Ανέργων, ΑμεΑ | 8€ Ατέλεια
Προπώληση εισιτηρίων: https://www.more.com/theater/prosoxi-ektelountai-erga-1/
Περισσότερα:
Facebook: Προσοχή: εκτελούνται έργα
Instagram: caution_workinprogress
