Γιώργος Τσαγκόζης
Η χτεσινή δημόσια τοποθέτηση του Δημήτρη Νατσιού, προέδρου της «Νίκης», άναψε ξανά τη συζήτηση γύρω από τον Δαρβίνο και το πως βλέπει η ορθοδοξία τη θεωρία της εξέλιξης.Ο Δημήτρης Νατσιός δήλωσε ότι «καλά κάνει και δεν διδάσκεται» ο Δαρβίνος, προσθέτοντας: «Είμαστε Χριστιανοί Ορθόδοξοι και καμαρώνουμε γι’ αυτό. Γιατί είναι ο Δαρβίνος επιστήμη; Αποδεικνύεται ότι είμαστε από μαϊμούδες; Ξέρετε τι βλασφημία είναι να λέτε ότι έχουμε κοινό πρόγονο;». Με αφορμή αυτές τις δηλώσεις, ψάξαμε να δούμε τι λέει πράγματι η Ορθόδοξη Εκκλησία για τον Δαρβίνο και τη θεωρία της εξέλιξης.
Δεν είναι η πρώτη φορά που τέτοιες δηλώσεις γίνονται από άτομα προσκείμενα στην εκκλησία.
Διαβάζουμε στην σελίδα Iosspress.gr
“Ο μητροπολίτης Φλωρίνης Καντιώτης το 1985, με αφορμή τη διαμάχη για το βιβλίο του Σταυριανού και τη θεωρία του Δαρβίνου, νουθετεί τους επιστήμονες, κάνοντας χρήση “ορθολογικών” επιχειρημάτων της διεθνούς των δημιουργιστών: “Επειδή πιπιλίζετε την καραμέλα της λεγομένης εξελίξεως και πιστεύετε αυτής σαν αναντίρρητη επιστημονική αλήθεια, θα θέλαμε να σας ρωτήσουμε: Γνωρίζετε τι πάνω στο θέμα αυτό απεφάνθησαν διαπρεπείς επιστήμονες, βιολόγοι, γενετισταί, εμβρυολόγοι, γεωλόγοι, παλαιοντολόγοι στο Συνέδριο του Σικάγου το 1980 και στο Συνέδριο του Λίβερπουλ το 1982; Αν δεν γνωρίζετε, σας πληροφορούμε, ότι οι επιστήμονες αυτοί απεφάνθησαν, ότι διά της επιστημονικής οδού δεν έχει εξακριβωθεί ακόμη ο τρόπος της προελεύσεως του ανθρώπου. Η θεωρία της εξελίξεως καταδικάζεται, και τα διάφορα γενεαλογικά δένδρα, αποκυήματα της φαντασίας ορισμένων που τα υποστηρίζουν ανεπιφύλακτα, πρέπει να φύγουν από τα διδακτικά βιβλία”. Ο Καντιώτης προτείνει, μάλιστα, και σχετική χριστιανική βιβλιογραφία. Από την άλλη μεριά, στην ίδια εγκύκλιο αναφέρεται με άλλο τρόπο στους πιστούς: “Αγαπητοί μας χριστιανοί, άνδρες, γυναίκες, μαθηταί, μαθήτριες! Μη δίνετε σημασία στους κρωγμούς των αθέων και των απίστων. Να είσθε βέβαιοι ότι τα υλιστικά των κηρύγματα, όσο κι αν εντυπωσιάζουν εκ πρώτης όψεως, θα σβήσουν σαν πυροτεχνήματα…”
Καταρχάς, ας κάνουμε μια βασική διευκρίνιση: ο Κάρολος Δαρβίνος δεν υποστήριξε ποτέ ότι ο άνθρωπος «προέρχεται από τους πιθήκους». Η θεωρία της εξέλιξης αναφέρει ότι ο άνθρωπος και οι σύγχρονοι πίθηκοι έχουν κοινό εξελικτικό πρόγονο, όχι σχέση άμεσης καταγωγής. Η διατύπωση περί «πιθήκων» είναι μια απλουστευμένη και συχνά παραπλανητική λαϊκή απόδοση.
Σε ό,τι αφορά την Εκκλησία, η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν έχει υιοθετήσει επίσημο δογματικό κείμενο που να αποδέχεται ή να απορρίπτει ρητά τη θεωρία της εξέλιξης. Η θεολογική της διδασκαλία εστιάζει στο ότι ο άνθρωπος είναι δημιούργημα του Θεού, πλασμένος «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν», και ότι η ανθρώπινη ψυχή θεωρείται άμεσο δημιούργημα του Θεού, όχι προϊόν βιολογικής εξέλιξης.
Την ίδια στιγμή, η επίσημη Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει την επιστήμη ως εχθρό. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η επιστήμη απαντά στο «πώς λειτουργεί ο κόσμος», ενώ η πίστη στο «γιατί υπάρχει». Η Αγία Γραφή δεν προσεγγίζεται ως επιστημονικό εγχειρίδιο, αλλά ως θεολογικό κείμενο.
Στη σύγχρονη ορθόδοξη θεολογία, θεολόγοι όπως ο Ιωάννης Ζηζιούλας έχουν υποστηρίξει μια συμφιλιωτική προσέγγιση: η εξέλιξη μπορεί να αφορά το ανθρώπινο σώμα, χωρίς αυτό να αναιρεί την πίστη στη θεϊκή προέλευση της ψυχής.
Συμπερασματικά, η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν “πιστεύει” στον Δαρβίνο με δογματικούς όρους, αλλά ούτε απορρίπτει αυτομάτως τη θεωρία της εξέλιξης.
