Βάνα Κράβαρη
Η Narges Mohammadi, η οποία κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης 2023, αποτελεί μια από τις κυριότερες μαχήτριες υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν.
Της απονεμήθηκε το Νόμπελ για τη μάχη της ενάντια στην καταπίεση των γυναικών στο Ιράν, με την επικεφαλής της επιτροπής Νόμπελ να την αποκαλεί «αγωνίστρια της ελευθερίας». Δίνει ακούραστες μάχες εδώ και χρόνια για την κατάργηση της θανατικής ποινής στο Ιράν, μια χώρα με τα υψηλότερα ποσοστά εκτελέσεων στον κόσμο.
Παρά το γεγονός ότι είναι φυλακισμένη, σχεδόν συνεχόμενα, από το 2020, η Mohammadi έχει καταφέρει να δημοσιεύσει κακοποιήσεις μέσα από τη φυλακή.
«Η παγκόσμια υποστήριξη και αναγνώριση της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με κάνει πιο αποφασισμένη, πιο υπεύθυνη, πιο παθιασμένη και πιο αισιόδοξη», ανέφερε σε γραπτή δήλωσή της στους New York Times τον Ιούνιο. «Ελπίζω επίσης ότι αυτή η αναγνώριση κάνει τους Ιρανούς που διαμαρτύρονται για την αλλαγή πιο δυνατούς και πιο οργανωμένους. Η νίκη είναι κοντά».
H δράση της σε αριθμούς
Είναι 51 ετών, έχει συλληφθεί 13 φορές, έχει καταδικαστεί 5 φορές, έχει καταδικαστεί σε 31 χρόνια στη φυλακή. Τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο είναι φυλακισμένη για διάδοση προπαγάνδας.
Γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1972 στο Ζανιάν του Ιράν, σπούδασε στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ιμάμ Χομεϊνί, έλαβε πτυχίο στη φυσική και έγινε επαγγελματίας μηχανικός. Όσο ήταν φοιτήτρια, έγραψε άρθρα για την υποστήριξη των δικαιωμάτων των γυναικών στη φοιτητική εφημερίδα και συνελήφθη σε δύο συνεδριάσεις πολιτικής φοιτητικής ομάδας.
Σε ηχογράφηση μέσα από τη φυλακή, πριν τη βράβευση, η Mohammadi ακούγεται να τραγουδάει το σλόγκαν “woman, life, freedom”, που ακουγόταν στις διαμαρτυρίες που εξαπλώθηκαν σε κάθε άκρη του Ιράν το φθινόπωρο του 2022.
Η ηχογράφηση διακόπτεται από ένα σύντομο αυτοματοποιημένο μήνυμα: «Αυτό είναι ένα τηλεφώνημα από τη φυλακή Evin», καθώς οι γυναίκες ακούγονται να τραγουδούν μια φαρσί εκδοχή του Bella Ciao, που υιοθετήθηκε και από το κίνημα ελευθερίας του Ιράν.
Ο σύζυγός της, Taghi Rahmani, δημοσιογράφος και πολιτικός ακτιβιστής, ζει σε εξορία στο Παρίσι (μετά από 14 χρόνια φυλάκισης) με τα δυο τους παιδιά (Ali και Kiana) και δεν έχει δει τη Mohammadi (εκείνος και τα παιδιά τους) εδώ και οχτώ χρόνια.
Μιλώντας στο BBC, ο Rahmani είπε πως η γυναίκα του αποτελεί «μια εκπρόσωπο όλων εκείνων στους οποίους δόθηκε αυτό το βραβείο. Ανήκει στις Γυναίκες, στη Ζωή, στην Ελευθερία, [το σύνθημα που υιοθέτησαν οι διαδηλωτές] το οποίο ήταν ένα τεράστιο κίνημα στο Ιράν και εξακολουθεί να υπάρχει. Μας κάνει πολύ χαρούμενους».
BREAKING NEWS
The Norwegian Nobel Committee has decided to award the 2023 #NobelPeacePrize to Narges Mohammadi for her fight against the oppression of women in Iran and her fight to promote human rights and freedom for all.#NobelPrize pic.twitter.com/2fyzoYkHyf— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2023
Κατά την απονομή του βραβείου στη Mohammadi, η επικεφαλής της επιτροπής σημείωσε πως πολέμησε για τις γυναίκες ενάντια στις συστημικές διακρίσεις και την καταπίεση.
Παρά τη φυλάκισή της, δεν έχει σιωπήσει. Ούτε λεπτό.
Έναν χρόνο πριν, σε μια επιστολή της από τη φυλακή Evin στην Τεχεράνη, εξήγησε πώς οι γυναίκες που συλλαμβάνονταν στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις (που τότε σάρωναν τη χώρα) κακοποιούνταν σεξουαλικά και σωματικά.
Να τονίσουμε πως αναφέρεται στις διαμαρτυρίες που πυροδοτήθηκαν από τον θάνατο της Mahsa Amini, που συνελήφθη επειδή «δεν φορούσε σωστά τη χιτζάμπ της» και πέθανε όσο βρισκόταν υπό κράτηση, τον Σεπτέμβριο του 2022. Όχι τόσο μακριά, πριν λίγες μέρες, κυκλοφόρησε βίντεο νεαρής να ξυλοκοπείται δημόσια για παρόμοιο λόγο.
Η Mohammadi είναι η συγγραφέας του βιβλίου White Torture: Interviews with Iranian Women Prisoners, στο οποίο κατέγραφε όσα έζησε η ίδια αλλά και άλλες 12 γυναίκες στην απομόνωση.
«Δηλώνω για άλλη μια φορά πως πρόκειται για μια σκληρή και απάνθρωπη τιμωρία», έγραψε. «Δεν θα ησυχάσω μέχρι να καταργηθεί».
Η βράβευσή της έρχεται 20 χρόνια μετά την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης σε μια άλλη Ιρανή ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη Shirin Ebadi. Η Mohammadi μάλιστα είναι αντιπρόεδρος του Κέντρου Υπεράσπισης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ιράν που ίδρυσε η Ebadi.
Έχει κερδίσει μια σειρά από βραβεία για τους αγώνες της για τα ανθρώπινα δικαιώματα όλα αυτά τα χρόνια, με το Νόμπελ να φέρνει το όνομά της μέσα στα σπίτια σχεδόν όλου του κόσμου. Ένα επίτευγμα βέβαια που δεν θα αλλάξει τίποτα στον τρόπο που την αντιμετωπίζει η πατρίδα της.
Με πληροφορίες από: BBC, CNN, NYT