Άρης Δημοκίδης
Ο μονόλογος του Κοραή Δαμάτη «Χαρίκλεια Καβάφη», βασισμένος στη ζωή της μητέρας του Κωνσταντίνου Καβάφη, παίζεται τώρα στην Αθήνα (στον Πολυχώρο VAULT) .
Ζήτησα απ’ τους δύο βασικούς συντελεστές να μου μιλήσουν για την Χαρίκλεια Καβάφη:
Κοραής Δαμάτης
Η Χαρίκλεια Φωτιάδη γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1834. Το 1848 παντρεύεται τον Πέτρο Καβάφη και αποκτά εννέα παιδιά. Δεν έζησαν όλα. Δύο πέθαναν σε βρεφική ηλικία.
Η ζωή της ήταν μοιρασμένη σε ταξίδια. Ταξιδεύει και ζει στο Λονδίνο και στο Λίβερπουλ, στην Αλεξάνδρεια, ξανά στην Αγγλία, ύστερα στην Κωνσταντινούπολη και πάλι στην πολυπολιτισμική Αλεξάνδρεια όπου έζησε μέχρι το θάνατό της το 1899.
Αυτά τα ιστορικά έμαθα για την Χαρίκλεια, μαζί με ελάχιστες κουβέντες, κάποιες συνήθειες, κάποια γράμματα του Ποιητή που μιλάει για την μητέρα του, αλλά και για…έναν μικρό θησαυρό που έφτασε σε μας, ένα τετραδιάκι ντυμένο με μαύρη κόλα χαρτί για να ξεχωρίζει… με σαράντα Πολίτικες συνταγές μαγειρικής γραμμένες απ’ την ίδια.
Ο θεατρικός μονόλογος που έγραψα για την μητέρα του Ποιητή, στηρίχτηκε στα προαναφερθέντα, αλλά περισσότερο στην μυθοπλασία.
Και έτσι, αυθαίρετα θα έλεγε κανείς, δημιουργήθηκε μια ισχυρή προσωπικότητα, δυναμική, αρκετά μπροστά απ’ την εποχή της, με παλαιά γνώση για τη ζωή, το πένθος και τον θάνατο, με ξεκάθαρες σκέψεις και αντιλήψεις για τις όποιες ερωτικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, τρυφερή και με έγνοια μεγάλη για τον άντρα της Πέτρο Καβάφη, για όλα της τα παιδιά, αλλά περισσότερο για τον μικρότερό της που του είχε και μεγάλη αδυναμία, Κωνσταντίνο Καβάφη.
Ασπασία Κράλλη
Τον ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη τον γνώρισα στην έκτη γυμνασίου και τον αγάπησα κεραυνοβόλα και πολύ! Αγόρασα τους τόμους των ποιημάτων του και τα έμαθα σχεδόν όλα απέξω.
Βλέποντας τον ενθουσιασμό μου, ο καθηγητής μας της φιλολογίας, ο Γιώργος Θέμελης, γνωστός ποιητής της εποχής στη Θεσσαλονίκη, μου ανέθεσε να γράψω μια εργασία για τον Καβάφη. Τη διάβασα στη σχολική εκδήλωση και άρεσε πολύ. Ύστερα από κάποια χρόνια, στις εισαγωγικές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, είπα το ποίημα του Καβάφη “Η πόλη”: “είπες θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα…”.
Και τώρα, μετά από 45 χρόνια στο θέατρο, ο Κοραής Δαμάτης με κάλεσε να ερμηνεύσω το μονόλογο που έγραψε για τη Χαρίκλεια Καβάφη, τη μητέρα του ποιητή. Μοίρα; Σύμπτωση; Δεν ξέρω. Πάντως δέχτηκα με ενθουσιασμό για δύο λόγους.
Πρώτα, γιατί έτσι νιώθω ότι ολοκληρώνεται η αγάπη μου για τον ποιητή και, δεύτερον, γιατί το κείμενο στο οποίο η Χαρίκλεια Καβάφη μονολογεί, την τελευταία μέρα της ζωής της (χωρίς να το ξέρει ότι είναι η τελευταία), είναι εξαιρετικά γραμμένο από τον Κοραή Δαμάτη, ο οποίος, εκτός από εξαιρετικός συγγραφέας και σκηνοθέτης, τυχαίνει να κατάγεται από την Αλεξάνδρεια, τη γενέτειρα του Καβάφη, και έτσι φέρνει με τα λόγια της Χαρίκλειας την ιστορία της Αιγύπτου στη σκηνή, στα χρόνια που έζησε εκεί ο ποιητής.
Η Χαρίκλεια είναι μια γυναίκα, που, παρότι παντρεύτηκε 14 χρόνων και έκανε πολλά παιδιά, είναι δυναμική και πολύ προοδευτική για την εποχή της. Έχει τη δική της κοσμοθεωρία για τη ζωή και το θάνατο.
Αποδέχεται, με άνεση σχεδόν θα έλεγα, την ομοφυλοφιλία του γιου της και το μόνο που εύχεται γι’ αυτόν είναι να είναι γερός και χαρούμενος. Αισθάνομαι πολύ τυχερή που θα φέρω πάνω στη σκηνή τη Χαρίκλεια Καβάφη.
*Ο μονόλογος του Κοραή Δαμάτη «Χαρίκλεια Καβάφη» σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη, με την Ασπασία Κράλλη στον ομώνυμο ρόλο, παίζεται στον Πολυχώρο VAULT από το Σάββατο 26 Μαρτίου, και κάθε Σάββατο στις 6 μ.μ, και Κυριακή στις 9 μ.μ. (Ο θεατρικός μονόλογος Χαρίκλεια Καβάφη κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις Βακχικόν.)