Μικροπράγματα
Από τον Σωτήρη Στυλιανού
Μία μορφή πολιτεύματος που υπάρχει και διατηρείται ακόμα και σήμερα, ευτυχώς σε λίγες χώρες, είναι η βασιλευόμενη δημοκρατία. Εδώ θα δούμε μόνον τον θεσμό της βασιλείας χωρίς να μας ενδιαφέρει αν μπαίνει πριν ή μετά κάποιος άλλος χαρακτηρισμός που να δηλώνει και μία ακόμη πολιτειακή σχέση.
Όταν ακούμε ότι κάποια χώρα έχει βασιλιά ή βασίλισσα, αυτομάτως γνωρίζουμε πως υπάρχει η δυνατότητα της κληρονομικής διαδοχής του αξιώματος αυτού. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι είτε μετά τον θάνατο του ανώτατου αυτού άρχοντα είτε μετά την παραίτησή του για λόγους αδυναμίας να ασκήσει τα καθήκοντά του, τότε δίνεται το αξίωμα αυτό στο πρώτο τέκνο του απ’ απευθείας. Αν δεν υπάρχει παιδί, τότε μπορεί να δοθεί η βασιλεία είτε σε έναν κοντινό συγγενή, αλλά ενδέχεται να πάρει τον θρόνο και ένας μακρινός συγγενής του. Βλέπουμε εδώ ότι στην κληρονομική διαδοχή του ανώτατου άρχοντα της χώρας δεν ενδιαφέρουν οι ικανότητες του διαδόχου ή οι σπουδές του, αλλά σε κάθε περίπτωση του δίνεται το στέμμα.
Τώρα έρχομαι στο κυρίως θέμα του τίτλου μου. Στην Ελλάδα είχαμε πριν από εξήντα περίπου χρόνια τον θεσμό της βασιλείας ο οποίος σήμερα πια έχει περάσει στην ιστορία. Όταν έπεσε η επτάχρονη δικτατορία, 1967-1974, ο πρώτος μεταπολιτευτικός πρωθυπουργός της χώρας έθεσε στον λαό το δίλημμα να επιλέξει ανάμεσα σε βασιλευόμενη και αβασίλευτη δημοκρατία. Έτσι διενεργήθηκε δημοψήφισμα όπου το συντριπτικό ποσοστό των ελλήνων πολιτών πήρε την απόφαση ότι ήθελε ο πρώτος πολίτης της χώρας να είναι αιρετός και να εκλέγεται για ορισμένα χρόνια. Έτσι τελείωσε η περίοδος της βασιλευόμενης δημοκρατίας και από τότε περάσαμε στη σημερινή μορφή του πολιτεύματος που ισχύει και μέχρι τώρα, δηλαδή την προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία.
Τί σημαίνει αιρετός άρχοντας της χώρας; Είναι ο εκλεγμένος, ο ψηφισμένος είτε απ’ ευθείας από τον λαό, είτε από ένα αντιπροσωπευτικό σώμα, δηλαδή τον εκλέγουν με έμμεσο τρόπο οι πολίτες της χώρας μέσω του Κοινοβουλίου και για ορισμένο χρονικό διάστημα, που το ορίζει το Σύνταγμα. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην Ελλάδα εκλέγεται από τη Βουλή των Ελλήνων και μένει σ’ αυτήν τη θέση για πέντε χρόνια. Έχει δικαίωμα να επανεκλεγεί, πάντα με την ίδια διαδικασία, όπως ορίζεται στο Σύνταγμα, για ακόμη μία φορά και θα είναι η τελευταία του πενταετία. Ύστερα από τη δεκαετή αυτή θητεία πρέπει να βρεθεί άλλο πρόσωπο για το αξίωμα αυτό.
Έτσι μόνον δύο θητείες δικαιούται ο κάθε πολίτης ελληνικής καταγωγής και που είναι σαράντα ετών και πάνω να γίνει Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Μετά από αυτό το αξίωμα, γίνεται ξανά ένας απλός έλληνας πολίτης που πολλές φορές ξεχνιέται, αν δεν εμφανίζεται συνέχεια στη δημόσια ζωή.
Έτσι η Ελλάδα εδώ και πέντε δεκαετίες έχει Πρόεδρο της Δημοκρατίας και ξεχάσαμε, ειδικά οι νεότεροι, την βασιλεία και απομακρυνθήκαμε τελείως από την ιδέα της κληρονομικής διαδοχής. Ο αιρετός πλέον αυτός αρχηγός του κράτους μας εκλέγεται κάθε φορά ως θεματοφύλακας του Συντάγματος και των νόμων.
Ιούλιος 2024.
Σωτήρης Ι. Στυλιανού.
Συνταξιούχος Βιβλιοθηκονόμος.
Πτυχιούχος Νομικής και Θεολογικής.