Μικροπράγματα
Από τον Σωτήρη Στυλιανού
Ο άνθρωπος είναι προικισμένος από τον Θεό με ιδιαίτερα χαρίσματα. Ένα από τα καλύτερα είναι η κρίση. Η δεύτερη λέξη με την οποία θα ασχοληθώ εδώ είναι η κατάκριση, που τελικά την δημιούργησε το μυαλό του ανθρώπου.
Πρώτα ας δούμε τον ορισμό αυτών των δύο λέξεων που βρήκα στο διαδίκτυο.
Κρίση: Η νοητική ενέργεια που οδηγεί σε μία απόφαση ή επιλογή.
Κατάκριση: Η διαδικασία ή το αποτέλεσμα του κατακρίνω, η αρνητική κρίση.
Το μυαλό του ανθρώπου είναι φτιαγμένο για να κάνει κρίσεις, δηλαδή να σκέφτεται πολύπλοκα και ταυτόχρονα πολύπλευρα. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η κρίση που κάνω, όταν θέλω να αγοράσω ένα αυτοκίνητο. Εκεί παίζει ρόλο για την απόκτηση αμαξιού η μάρκα, το μοντέλο, το αν θα είναι καινούριο ή μεταχειρισμένο και φυσικά το ποσόν που επιθυμώ να διαθέσω. Η τελική κρίση και συνάμα η απόφαση που θα πάρει το άτομο εξαρτάται από πολλαπλές νοητικές διεργασίες.
Περνάω στην δεύτερη λέξη, την κατάκριση. Η κατάκριση είναι ένα πολύ κακό αποτέλεσμα της αρνητικής κρίσεως που καταλήγει συνέχεια στην ενασχόληση με το τί κάνουν οι διπλανοί μου. Ειδικά αν τολμήσω να την διατυπώσω δημόσια. Ένα καλό παράδειγμα κατακρίσεως είναι όταν στηλιτεύω συνέχεια και δημόσια κάποια ενέργεια που δεν την βρίσκω σωστή, ενώ δεν με βλάπτει εμένα. Με άλλα λόγια ψάχνω συνεχώς να βρω ψεγάδια και λάθη των άλλων χωρίς καν να τους γνωρίζω προσωπικά. Αυτό είναι μεγάλη αμαρτία και χάσιμο χρόνου. Την κατάκριση αυτού του είδους δεν την θέλει ούτε ο Θεός, αλλά και οι γύρω σου ίσως αρχίζουν να σε απομονώνουν με τον τρόπο τους επειδή η αρνητική αυτή στάση τους κουράζει.
Υπάρχει, βέβαια, η γνώμη ότι τις δημόσιες πράξεις έχουμε δικαίωμα να τις κρίνουμε και να τις κατακρίνουμε δημόσια, διότι πολλές φορές μας αφορούν άμεσα ή έμμεσα. Επίσης, πολλές φορές οι λανθασμένες ενέργειες, ακόμα και οι λάθος δηλώσεις, επηρεάζουν πολλούς και δημιουργούν κακές νοοτροπίες. Στην πράξη, το πιο συνηθισμένο είναι να κατακρίνουμε τους γνωστούς μας, σχεδόν πάντα όταν αυτοί είναι απόντες. Τότε δεν έχουμε την ευθύτητα ούτε την γενναιότητα να ελέγξουμε απευθείας τον άνθρωπο που καταδικάζουμε ερήμην.
Ένας καλός κανόνας είναι να μην κατηγορούμε ποτέ κανέναν εφόσον δεν είναι παρών. Σχετικά με την κατάκριση, ο Μέγας Βασίλειος λέει πως όταν ασχολείσαι με τα λάθη και τις αμαρτίες του άλλου, είναι σαν να έχεις έναν νεκρό στο σπίτι σου κι εσύ τον αφήνεις και πας σε άλλο σπίτι να κλάψεις τον δικό τους νεκρό.
Τέλος, το θέμα της κατάκρισης είναι τόσο μεγάλο και σοβαρό, που γι αυτόν τον λόγο ο Χριστός μας εφιστά την προσοχή πως, εάν κατακρίνουμε τον συνάνθρωπό μας θα μας καταδικάσει και εμάς ο Θεός, ενώ εάν δεν καταδικάζουμε τους άλλους, ούτε και εμάς θα καταδικάσει ο Θεός. Η εντολή είναι τόσο ξεκάθαρη που δεν επιδέχεται άλλη ερμηνεία: «Μη κρίνετε ίνα μη κριθήτε». (Ματθαίου, ζ΄1).
Μάρτιος 2024.
Σωτήρης Ι. Στυλιανού.
Συνταξιούχος Βιβλιοθηκονόμος.
Πτυχιούχος Νομικής και Θεολογικής.