Δημήτρης Καβατζικλής
Ο Arthur C. Brooks, ερευνητής του Harvard και ειδικός στην επιστήμη της ευτυχίας, μελετά εδώ και χρόνια τι πραγματικά κάνει τους ανθρώπους χαρούμενους. Ζούμε σε μια κοινωνία που εξυμνεί τη φιλοδοξία και τη διαρκή προσπάθεια ως συνταγή επιτυχίας. Από μικροί μαθαίνουμε πως η φόρμουλα για μια «καλή ζωή» είναι απλά: επιθυμία + φιλοδοξία + στόχοι + προσπάθεια = επιτυχία και ευτυχία, λέει το upworthy.
Όμως, σύμφωνα με τον Brooks, αυτή η εξίσωση δεν βγαίνει. Όπως εξήγησε στον podcaster Tim Ferriss, χρειάστηκε χρόνια για να το καταλάβει: «Χρησιμοποιώ πλέον κάτι που λέγεται reverse bucket list, μια «ανεστραμμένη λίστα επιθυμιών» και με έχει κάνει πολύ πιο ευτυχισμένο άνθρωπο». Κάθε χρόνο στα γενέθλιά του, ο Brooks συνήθιζε να γράφει μια λίστα με στόχους, φιλοδοξίες και όνειρα. Όταν όμως έγινε 50 ετών, βρήκε τη λίστα που είχε φτιάξει στα 40. Είχε καταφέρει να πραγματοποιήσει σχεδόν όλα όσα έγραφε. Κι όμως, ένιωθε λιγότερο ευτυχισμένος.
«Ως κοινωνικός επιστήμονας κατάλαβα ότι κάτι έκανα λάθος», είπε. «Το πρόβλημα ήταν νευροφυσιολογικό και ψυχολογικό μαζί. Είχα πέσει στην παγίδα να νομίζω ότι η ικανοποίηση έρχεται όταν αποκτάς περισσότερα. Στην πραγματικότητα, η σταθερή και διαρκής ευχαρίστηση προκύπτει όταν συνειδητοποιείς ότι η ευτυχία σου είναι τα όσα έχεις δια του όσα θέλεις. Μπορείς να αυξήσεις την ικανοποίησή σου πρόσκαιρα αποκτώντας περισσότερα ή μόνιμα, αν μάθεις να θέλεις λιγότερα». Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της «ανεστραμμένης λίστας επιθυμιών»: μια λίστα όχι με όσα θέλεις να αποκτήσεις, αλλά με αυτά από τα οποία επιλέγεις να αποδεσμευτείς.
Ο Brooks εξηγεί ότι οι επιθυμίες είναι αναπόφευκτες, επειδή είναι κομμάτι της ανθρώπινης φύσης. «Ξέρω ότι θα μου έρχονται φυσικά στο μυαλό ως στόχοι», λέει. «Αλλά δεν θέλω να με ελέγχουν. Θέλω να τις ελέγχω εγώ». Γι’ αυτό, όπως περιγράφει, μεταφέρει αυτές τις επιθυμίες από το ενστικτώδες τμήμα του εγκεφάλου στο συνειδητό, γράφοντάς τες σε μια λίστα και διαγράφοντάς τες ως «δεσμούς» που επιλέγει να απορρίψει. «Γράφω τι θέλω, το αναγνωρίζω, και μετά το διαγράφω. Έτσι απελευθερώνομαι», λέει χαρακτηριστικά.
Η ιδέα πως η προσκόλληση οδηγεί στη δυστυχία εμφανίζεται σε πολλές φιλοσοφικές παραδόσεις, κυρίως στον βουδισμό. Ο ψυχολόγος Mike Brooks εξηγεί ότι κάποιες προσκολλήσεις είναι φυσιολογικές και υγιείς όπως η ανάγκη να επιβιώσουμε ή να αγαπάμε. Πολλές όμως είναι είτε υπερβολικές είτε εστιασμένες σε πράγματα εφήμερα, κι εκεί είναι που αρχίζει η δυστυχία. «Οι δεσμοί μας πρέπει να είναι ευέλικτοι», γράφει στο Psychology Today. «Τα αντικείμενα της προσκόλλησής μας αλλάζουν συνεχώς, και όταν αρνούμαστε να δεχτούμε αυτή τη μεταβλητότητα, υποφέρουμε χωρίς λόγο».
Ο Arthur C. Brooks, λοιπόν, προτείνει κάτι απλό: αν η ευτυχία είναι τα όσα έχεις δια τα όσα θέλεις, τότε ο πιο σίγουρος τρόπος να την αυξήσεις είναι να μειώσεις το δεύτερο σκέλος της εξίσωσης. Η «ανεστραμμένη λίστα επιθυμιών», στην οποία διαγράφεις τις επιθυμίες σου προτού τις πραγματοποιήσεις, μπορεί να σε βοηθήσει να απελευθερωθείς από τα δεσμά της προσκόλλησης και να ζήσεις μια πιο ήρεμη, ουσιαστικά ευτυχισμένη ζωή.
