Βάνα Κράβαρη
Πλέον το απλοϊκό “απενεργοποιώ την τηλεόραση” ή “αλλάζω κανάλι” δεν είναι αρκετά για να διακόψουν τη συνεχή ροή ειδήσεων και πληροφοριών που καταναλώνουμε καθημερινά. Συχνά και χωρίς τη συναίνεσή μας. Ένα scroll στο TikTok είναι αρκετό για να προσφέρει περισσότερες εικόνες από τη διαμάχη Ισραήλ και Χαμάς από όσες μπορεί ή θεωρεί ότι μπορεί κανείς να διαχειριστεί. Χθες η κεντρική σελίδα κάθε social medium γέμισε από εικόνες του βομβαρδισμένου νοσοκομείου στη Γάζα. Προφανώς πρόκειται για εικόνες που επηρεάζουν την ψυχική μας υγεία. Και μάλιστα βαθύτερα από όσο πιστεύουμε ενδεχομένως, ιδιώς μέσα στη συνθήκη του να μη μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να βοηθήσουμε.
Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία σε δήλωσή της προειδοποιεί ότι η κατανάλωση βίαιων και τραυματικών ειδήσεων μπορεί να μας επηρεάσει αρνητικά. «Ο φόβος, το άγχος και το τραυματικό στρες έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία και την ευημερία. Αυτές οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές και από ανθρώπους που έχουν οικογένειες και φίλους στην περιοχή, αλλά και από εκείνους που ανησυχούν για τις συνέπειες ενός πολέμου εν γένει», αναφέρει.
Προφανώς, κανείς δεν προτείνει τη συρρίκνωση του μικρόκοσμου ως αντίδοτο στην οξεία αντίδραση στρες ή ακόμα και στη διαταραχή μετατραυματικού στρες που μπορεί να προκαλέσει η συνεχόμενη ροή εικόνων και ειδήσεων από το Ισραήλ και τη Γάζα.
Μιλώντας στο CNN, η Gail Saltz, κλινική αναπληρώτρια καθηγήτρια ψυχιατρικής στο Πρεσβυτεριανό Νοσοκομείο της Νέας Υόρκης και στο Ιατρικό Κολλέγιο Weill Cornell, εξηγεί ότι ιδιαίτερα οι εικόνες, περισσότερο από κάτι που ακούμε ή διαβάζουμε, τείνουν να μένουν στο μυαλό μας και δίνουν την εντύπωση ότι ο κίνδυνος είναι κοντά. «Αυτή η δυνατότητα να βλέπεις διαρκώς τρομερές εικόνες είναι πραγματικά επιβλαβής, ιδιαίτερα για τα παιδιά και τους εφήβους. Μερικοί άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι στο να αναπτύξουν οξεία αντίδραση στρες ή ακόμα και διαταραχή μετατραυματικού στρες από τη συνεχή ροή τέτοιων εικόνων», εξηγεί.
Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε (στο μέτρο του δυνατού) την ψυχική μας υγεία;
Ένα διάλειμμα από τις ειδήσεις
Όχι, δεν χρειάζεται να διακόψουμε κάθε επαφή με την πραγματικότητα. Μπορούμε, ωστόσο, να περιορίσουμε την έκθεσή μας σε αυτή. Ιδίως όταν αρχίζει να μας επηρεάζει. Επί παραδείγματι, δημοσιεύσεις με TW (trigger warning) μπορούν να αποφεύγονται, μαζί με όσες διευκρινίζουν ότι το περιεχόμενό τους μπορεί να ενοχλήσει μερικούς αναγνώστες. Επιπλέον, ένα φιλτράρισμα των πηγών στις οποίες αναζητούμε πληροφορίες και νεότερα ίσως είναι απαραίτητο. Δεν είναι αναγκαία όλα αυτά τα follows σε σελίδες στο Instagram.
Τέλος, το σημαντικότερο: ας περιορίσουμε τον χρόνο έκθεσης. 30 λεπτά τη μέρα ίσως είναι αρκετά. Ας αποφεύγουμε την ενημέρωση το βράδυ, πριν τον ύπνο.
Τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν
Το να μην απαντάμε στις ερωτήσεις τον παιδιών που προσπαθούν να αντιληφθούν τι συμβαίνει, ίσως επιλέγεται ως τακτική με τις καλύτερες προθέσεις, αλλά μπορεί να έχει χειρότερα αποτελέσματα. Τα παιδιά, άλλοστε, μένοντας στο σκοτάδι, φαντάζονται πράγματα που μπορεί να είναι ακόμα χειρότερα από την ίδια την πραγματικότητα. Και μια σύσταση ώστε να ελέγχουν και εκείνα τις πηγές τους είναι απαραίτητη, όπως και μια εξήγηση του τι είναι το TW και γιατί καλό είναι να το εμπιστεύονται όταν το βλέπουν σε δημοσιεύσεις είναι σημαντικό.
Ας μην αγνοούμε όσα νιώθουμε
Το 2023 πολλοί άνθρωποι μπαίνουν σε διαδικασία αμφισβήτησης των συναισθημάτων τους, αλλά και σε μια διαδικασία αυτομαστιγώματος. Όχι, δεν είσαι στον κόσμο σου, ούτε πολύ προνομιούχος αν δεν μπορείς να διαχειριστείς με ψυχραιμία μια κατάσταση. Δεν χρειάζεται να κατηγορείς τον εαυτό σου επειδή έχεις επηρεαστεί σε σημείο δυσκολίας συγκέντρωσης ή ακόμα και έντονου άγχους.
Στα παιδιά, οι αγχώδεις διαταραχές και οι διαταραχές της διάθεσης μπορεί να εκδηλώνονται διαφορετικά. Μπορεί για παράδειγμα ένα παιδί να βιώνει κατάθλιψη και να μη δίνει καμία εικόνα κατάθλιψης. Μπορεί να έχουν επεισόδια με κλάματα ή να είναι εμφανώς αναστατωμένα ή ευερέθιστα, χωρίς να υπάρχει σαφής -για τον ενήλικο- λόγος. Τα παιδιά, επίσης, είναι πιο πιθανό να σωματοποιήσουν την ψυχολογική τους δυσφορία, που μπορεί να εμφανιστεί ως στομαχόπονος ή πονοκέφαλος. Το σημαντικό είναι ότι η κατάσταση είναι θεραπεύσιμη.
Η εργαλειοθήκη αντιμετώπισης του άγχους
Μια βόλτα, ένα μισάωρο προπόνησης, τεχνικές σωστής αναπνοής και μια βαθιά ανάσα είναι μερικά από τα πιο απλά εργαλεία που έχουμε και είναι στο χέρι μας να επιστρατεύσουμε κάθε φορά που αισθανόμαστε πως το άγχος παίρνει τον έλεγχο.
Εστιάζοντας στην καλοσύνη
Ας μην προσπερνάμε στα γρήγορα τις καλές ειδήσεις. Δεν είναι πολλές. Υπάρχουν, όμως. Επίσης, ας κάνουμε ό,τι μπορούμε για να είμαστε και εμείς οι καλοί της υπόθεσης. Όχι, δεν μπορούμε να βοηθήσουμε μια οικογένεια στο Ισραήλ που ψάχνει ένα μέλος της – όμηρο. Ούτε ακριβώς να δώσουμε βοήθεια σε έναν Παλαιστίνιο που βρίσκεται στη δίνη μιας κρίσης. Μπορούμε όμως να είμαστε αληθινά χρήσιμοι σε άτομα που είναι δίπλα μας. Στο διπλανό διαμέρισμα, στη δίπλα θέση στο μετρό.
Δεν είμαστε μόνοι
Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μένει απαθής μπροστά σε ό,τι συμβαίνει. Το στρες αυτό μας επηρεάζει όλους. Είναι σημαντικό, σε κάθε περίπτωση, να μη διαστάσουμε να απευθυνθούμε σε έναν ειδικό αν νιώθουμε πως δεν έχουμε τη δύναμη να το διαχειριστούμε. Πως έχει πάρει τέλος πάντων εκείνο το έλεγχο.
Με πληροφορίες από CNN
Φωτογραφίες: Getty Images