Δημήτρης Καβατζικλής
Ο σύγχρονος καλλιτέχνης έχει στη διάθεση του μια απεριόριστη γκάμα υλικών, τα περισσότερα από τα οποία ήταν εντελώς άγνωστα στους μεγάλους αναγεννησιακούς καλλιτέχνες όπως ο Λεονάρντο ντα Βίντσι. Λίγοι, ωστόσο, διαθέτουν το ταλέντο, την επινοητικότητα και την πειθαρχία του Λεονάρντο να σχεδιάζει αδιάκοπα, να βελτιώνει συνεχώς τις τεχνικές του και να εκμεταλλεύεται κάθε χρήση των εργαλείων και των τεχνικών που είχε στη διάθεση του, λέει το openculture.
«Ποια ήταν όμως αυτά τα εργαλεία και οι τεχνικές;», αναρωτιέται ο συντηρητής έργων τέχνης Alan Donnithorne χρησιμοποιώντας ως παραδείγματα τα εκθέματα της Βασιλικής Συλλογής του Κάστρου του Windsor. «Ο Λεονάρντο ζωγράφιζε αδιάκοπα», γράφει το Royal Collection Trust, «για να εξελίξει το ταλέντο του, να εξερευνήσει τον φυσικό κόσμο και να καταγράψει τα επινοήματα της φαντασίας του». Χρησιμοποίησε το metalpoint, μια μέθοδο σχεδίασης σε επικαλυμμένο χαρτί με μεταλλική γραφίδα, πένα από φτερό φτερό χήνας και μελάνι και, μετά τη δεκαετία του 1490, κόκκινες και μαύρες κιμωλίες.
Δείτε το βίντεο του συντηρητή τέχνης Alan Donnithorne για τα εργαλεία ζωγραφικής του Λεονάρντο ντα Βίντσι
Κατά τη διάρκεια της ζωής του ο Λεονάρντο έφτιαξε χιλιάδες σχέδια «πολλά από αυτά με εξαιρετική ομορφιά και πολυπλοκότητα», λέει ο Donnithorne, «και είναι σχεδόν αδύνατο να πιστέψουμε ότι τα έφτιαξε χρησιμοποιώντας μόνο αυτά τα πολύ απλά υλικά».
Η Βασιλική Συλλογή διαθέτει περίπου 550 από αυτά τα σχέδια, που απέκτησε «μετά τον θάνατο του καλλιτέχνη το 1519», όταν τα κληροδότησε στον μαθητή του, Francesco Melzi. Αυτά τα έργα «δίνουν μια εικόνα του τρόπου σκέψης του Λεονάρντο και αντικατοπτρίζουν το πλήρες φάσμα των ενδιαφερόντων του, όπως ζωγραφική, γλυπτική, αρχιτεκτονική, ανατομία, μηχανική, χαρτογραφία, γεωλογία και βοτανική».
Η ανησυχία του μυαλού και του χεριού του Λεονάρντο αντικατοπτρίζει την ανάγκη του να μετακινείται από έργο σε έργο, καθώς κάποια έργα τα έφερε εις πέρας και άλλα τα εγκατέλειψε. Ωστόσο, «σε όλα αυτά τα σκίτσα», ο Christopher Baker, διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης της Σκωτίας, βλέπει «μια εκπληκτική γκάμα τεχνικών και υλικών. Η ακρίβεια που απαιτείται από το metalpoint αποδείχθηκε κατάλληλη για μερικές από τις πιο ακριβείς αναπαραστάσεις ανθρώπων και ζώων, ενώ το μελάνι και οι κόκκινες και μαύρες κιμωλίες επέτρεψαν μια διερευνητική ελευθερία κατάλληλη για δοκιμές, φανταστικές δημιουργίες και καταγραφή της κίνησης.»
Οι θαυμαστές δεξιότητες του καλλιτέχνη είναι εμφανείς στις αλλαγές στο στυλ και το θέμα ενώ βλέπουμε ακόμη πώς «ανέτρεψε τόσους πολλούς κανόνες και μερικές φορές ανάμιξε τα υλικά του με υπέροχο αποτέλεσμα». Η επιλογή των υλικών ήταν περιορισμένη σε σύγκριση με τη σημερινή εποχή, αλλά αυτό που κατάφερε με μια γραφίδα, πένα και κιμωλία παραμένει άφταστο ως σήμερα.
Μάθετε περισσότερα για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποίησε ο Ντα Βίντσι τα υλικά του στο βιβλίο του Donnithorne, Leonardo da Vinci: A Closer Look, που δημοσιεύτηκε με αφορμή την επέτειο των 500 χρόνων από το θάνατο του.
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ