Βάνα Κράβαρη
Η τεχνολογία έχει γίνει πλέον κομμάτι της παρακολούθησης της υγείας και κάπως ένα νέο αξεσουάρ του γενικότερου άθλου του wellness. Ανάμεσα σε μετρητές βημάτων, καρδιακών παλμών, ειδικών ρολογιών, οι μετρητές γλυκόζης (CGM) έχουν μετατραπεί σε ιδιαίτερα περιζήτητο κομμάτι της τεχνολογίας υγείας. Ιστορικά, οι μετρητές γλυκόζης χρησιμοποιούνται από διαβητικά άτομα για την παρακολούθηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Ωστόσο, ξαφνικά, τους βλέπουμε στο μπράτσο μη διαβητικών ατόμων, εμμονικά, θυμίζοντας εκείνη την vintage πλέον απέχθεια προς τη γλουτένη, ακόμα και όταν δεν υπήρχε κανένα δείγμα κοιλιοκάκης ή δυσανεξίας.
Πρώην διαγωνιζόμενοι του Love Island, εμμονικοί πάμπλουτοι που προσπαθούν να μείνουν για πάντα νέοι, wellness content creators στο TikTok, φαίνεται να χρησιμοποιούν μετρητές γλυκόζης, τη στιγμή που ούτως ή άλλως το 2022 η παγκόσμια αγορά ψηφιακής υγείας αποτιμήθηκε σε πάνω από 330 δισεκατομμύρια δολάρια και διάφορα online προγράμματα διατροφής και γυμναστικής καθορίζουν ως απαραίτητη την παρακολούθηση της γλυκόζης στο αίμα.
@_bryan_johnson_My blood glucose levels are ideal: 94% in optimal range 70-125 mg/dL. Data from 10 days of continuous monitoring. My full Blueprint protocol is available online for free.♬ original sound – Bryan Johnson
Το πιο δημοφιλές από αυτά τα προγράμματα, πιθανότατα είναι το ZOE, “μια εξατομικευμένη υπηρεσία διατροφής”, που συνιδρύθηκε από τον Tim Spector, γενετικό επιδημιολόγο στο King’s College του Λονδίνου. Δεν είναι φθηνό. Το πακέτο εκκίνησης αξίας 299 λιρών περιλαμβάνει ένα σετ για διάφορες εξετάσεις, ωστόσο η μηνιαία συνδρομή είναι περίπου στις 25 λίρες. Σε λίγους ακόμα αριθμούς, το ZOE μετρά ήδη 130.000 συνδρομητές και μισό εκατομμύριο ακόλουθους στο Instagram.
“Δεν σας λέμε τι μπορείτε και τι δεν μπορείτε να φάτε. Και δεν μετράμε θερμίδες. Αντίθετα, σας διδάσκουμε πώς θα προσθέτετε διαφορετικές τροφές στα γεύματά σας για να βελτιώσετε την ανταπόκριση του σώματός σας”, αναφέρεται στο site. Εκ πρώτης όψεως, ακούγεται σαν μια αξιόπιστη και εντελώς απολαυστική αποδόμηση της κουλτούρας της δίαιτας, σωστά; Αυτό που “μαρκετάρει” το πρόγραμμα είναι διατροφικές επιλογές στη βάση που πόσο θα ανεβάσουν το σάκχαρο στο αίμα όσων το επιλέξουν. “Μέσω της δοκιμής, μπορεί να διαπιστώσετε ότι ορισμένα από τα αγαπημένα σας υγιεινά σνακ και γεύματα έχουν αρνητική επίδραση στον οργανισμό σας”, λένε. “Για παράδειγμα, διαπιστώσαμε ότι οι μπανάνες προκαλούν μεγάλες αυξήσεις σακχάρου στο αίμα για το 25% των ενηλίκων, γεγονός που συνδέεται με ενεργειακές υφέσεις και αίσθημα πείνας”.
Το γεγονός ότι οι μπανάνες μπορούν να προκαλέσουν αύξηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, τι ακριβώς σημασία έχει; Αν κάποιος δεν είναι διαβητικός, το πάγκρεάς του παράγει την ορμόνη ινσουλίνη, η οποία κάνει αυτήν ακριβώς την ακούραστη δουλειά: ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Αυτός είναι ουσιαστικά και ο λόγος που τα διαβητικά άτομα παρακολουθούν τα επίπεδα γλυκόζης τους. Το σώμα τους δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη. Μετάφραση: τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους είναι επιρρεπή σε αυξομειώσεις, που μπορεί να γίνουν επικίνδυνες. Μια ακραία μείωση, επί παραδείγματι, μπορεί να οδηγήσει σε υπογλυκαιμία.
View this post on Instagram
Μιλώντας στο Dazed, η Nicola Guess, διαιτολόγος και ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, τονίζει πως ενώ δεν είναι εγγενώς προβληματικό για τους μη διαβητικούς να χρησιμοποιούν μετρητές γλυκόζης, “μάλλον δεν υπάρχει ανάγκη” για τα άτομα που δεν διατρέχουν τον κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη, να παρακολουθούν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους. “Η αλήθεια είναι ότι δεν γνωρίζουμε στην πράξη τι σημαίνουν οι αυξήσεις και οι μειώσεις σε ένα άτομο χωρίς διαβήτη”, εξηγεί. “Η γλυκόζη είναι ένα μικροσκοπικό, ίσως και αμελητέο, μέρος της υγείας σε άτομα χωρίς διαβήτη […] Ανησυχώ ότι τρομάζουμε τους ανθρώπους και τους κάνουμε να πιστεύουν ότι κάθε γεύμα πρέπει να είναι ένα επιστημονικό πείραμα”.
Η Dr Rachael Kent, λέκτορας στο King’s College του Λονδίνου, συγγραφέας αλλά και host του podcast Digital Health Diagnosed, υπογραμμίζει πως “η έξαρση της παρακολούθησης της υγείας μέσω εφαρμογών και φορητών συσκευών αυξάνεται σταθερά από το 2020 και σήμερα πολλοί από εμάς παρακολουθούμε πολλές πτυχές της υγείας, της διάθεσης και της καθημερινής μας ζωής για προσωπική πληροφόρηση, αυτοπαρακίνηση και για να είμαστε υπόλογοι”. Εξηγεί πως η τεχνολογία υγείας μας προσφέρει μια άνευ προηγουμένου εικόνα “των προσωπικών μας δυνατοτήτων σε επίπεδο φυσικής κατάστασης, των βημάτων που κάνουμε, των τροφίμων που καταναλώνουμε και τώρα με την άνοδο των συνεχών μετρητών γλυκόζης στο αίμα, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μας”.
Είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε τόσες πληροφορίες για το σώμα μας;
Εν μέσω της αδιαμφισβήτητης ανόδου της τεχνολογίας της υγείας, αξίζει να κάνουμε ένα “διάλειμμα”. Να σταματήσουμε λίγο και να αναρωτηθούμε: για ποιο λόγο συμβαίνουν όλα αυτά; Είναι πραγματικά απαραίτητο να ξέρουμε τόσα μα τόσα πράγματα για το σώμα μας; Η Kent δεν το πιστεύει και μάλιστα φτάνει στο σημείο να προτείνει πως η χρήση ενός μετρητή γλυκόζης θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, ακόμα και σε άτομα που δεν χρειάζεται καν να παρακολουθούν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους. “Η έρευνά μου και η έρευνα άλλων δείχνει ότι μια τέτοια συσσώρευση δεδομένων και η ψυχαναγκαστική ή εθιστική αυτοπαρακολούθηση μπορεί να προκαλέσει τεράστιο άγχος σε όσους είναι καλά και δεν πάσχουν από κάποια πάθηση ή νόσο”, λέει. Προσθέτει, μάλιστα, πως η εμμονική παρακολούθηση μπορεί να οδηγήσει στο να γίνεται αντιληπτή η καλή υγεία ως concept μέσω της υπερ-υπο-επιτήρησης του εαυτού. Να αυξήσει την ευθύνη του ατόμου που αυτοπαρακολουθείται μονίμως και εμμονικά, οδηγώντας σε άγχος, ενοχές και ένα αίσθημα μόνιμης ανησυχίας.
Σε αυτό συμφωνεί και η διατροφολόγος. “Όταν λέμε στους ανθρώπους ότι όλοι πρέπει να ανησυχούμε για το τι κάνει το σώμα μας, αυτό γίνεται επικίνδυνο, εμμονικό και προσκαλεί άγχος”, προσθέτει.
Τα σύμβολα του status αποτελούν έναν εξαιρετικό -άτυπο- δείκτη μέτρησης της γεύσης που έχει ένα zeitgeist της εποχής. Τον 17ο αιώνα, για παράδειγμα, οι εύπορες τάξεις αναζητούσαν ανανάδες για να τους μετατρέψουν σε κεντρικά items στα δείπνα τους, μιας και το κόστος της εισαγωγής τους από τον “Νέο Κόσμο” τους καθιστούσε εξωτικούς, αποικιοκρατικά σύμβολα πολυτελείας. Έχοντας, λοιπόν, αυτό κατά νου, πώς μπορεί να μεταφραστεί αυτή η εμμονή της τάξης που έχει τον χρόνο, τη δυνατότητα και τη διάθεση να σκανάρει κάθε τρεις και λίγο τον μετρητή γλυκόζης που ουσιαστικά δεν χρειάζεται καν, αφού δεν έχει διαβήτη. Ούτε καν ένδειξη για προδιαβήτη; Μάλλον μεταφράζεται σε μια μεγάλη στροφή της κοινωνίας προς τον ατομικισμό. Κάτω από τις μύτες μας. Ξαφνικά η υγεία είναι αποκλειστικά δική μας ευθύνη. Ένα προνόμιο. Η επιδίωξη της καλής υγείας είναι ένα χόμπι για τους πλούσιους. Αυτό γίνεται σαφές και από την τιμή των μετρητών (μίνιμουμ 50 ευρώ).
Ναι, οι άνθρωποι αναμένεται να ενθαρρύνονται όλο και περισσότερο να φροντίζουν μόνοι, εμμονικά, τους εαυτούς τους, μιας και το σύστημα υγείας -σχεδόν παγκοσμίως- καταρρέει. “Ελλείψει ενός ασφαλούς διχτυού ασφαλείας, η νευρωτική εμμονή με την υγεία είναι κατανοητή”, γράφει ο James Greig στο Vittles. Μόνο που το γεγονός ότι είναι κατανοητό, δεν το κάνει χρήσιμο, υγιές ή απαραίτητο. “Αυτοί οι ανιχνευτές μας ενθαρρύνουν να υιοθετήσουμε έναν ιατρικό φακό […] για να κοιτάξουμε μέσα στο σώμα μας με τρόπο που κάποτε επιτρεπόταν μόνο σε κλινικούς γιατρούς ή σε όσους είχαν συγκεκριμένα προσόντα και εμπειρία”, αναφέρει η Kent.
Η μέτρηση του σακχάρου στο αίμα και της γλυκόζης, στον κόσμο που ακόμα θυμόμαστε, ήταν ένας δείκτης στην εξέταση αίματος. Ένα “τσίμπημα” στην επίσκεψη στον γιατρό. Πλέον αυτή η δυνατότητα παίρνετε ανεπαίσθητα, αργά, από τα χέρια των ειδικών και των επαγγελματιών υγείας. Άνθρωποι ξέρουν ανά πάσα στιγμή πώς ανταποκρίθηκε το πάγκρεάς τους σε μια μπανάνα. Σε σχόλια σε groups του ZOE, άνθρωποι δηλώνουν πανικόβλητοι, πως δεν μπορούν να διαχειριστούν ότι ίσως χρειαστεί να φάνε μακαρόνια. Άνθρωποι που δεν έχουν διαβήτη, αλλά απλώς προσπαθούν να φτιάξουν τη διατροφή τους.
“Οι περισσότεροι άνθρωποι, με προφανείς εξαιρέσεις, όπως οι άνθρωποι με ιατρικές παθήσεις, χρειάζονται λίγο πολύ το ίδιο πλαίσιο: να τρώνε λαχανικά, να διασφαλίζουν ότι όλα τα γεύματα έχουν ισορροπημένα μακροθρεπτικά συστατικά”, λέει η Kent.
Long story short; Αν δεν είστε διαβητικοί, κοιμηθείτε καλά, μη σκιπάρετε την προπόνηση, προτιμήστε τη σκάλα από το ασανσέρ και το σώμα σας θα κάνει τα υπόλοιπα, όπως τα κάνει εδώ και αμέτρητα χρόνια. Δεν χρειάζεστε κάποιον μετρητή γλυκόζης για να σας το αποδείξει. Ας μη δημιουργούνται που θα προκαλέσουν πρόβλημα σε άτομα που όντως τους χρειάζονται, όπως έγινε με το Οzempic.
________
Με πληροφορίες από Dazed
