Γιώργος Τσαγκόζης
Το πετρέλαιο συνοδεύεται εδώ και δεκαετίες από δύο αντίθετους μύθους: ότι «τελειώνει αύριο» ή ότι «δεν θα τελειώσει ποτέ». Η πραγματικότητα βρίσκεται κάπου στη μέση — και είναι πολύ πιο απλή.
Το μόνο που μετράει είναι δύο αριθμοί: πόσο πετρέλαιο έχει απομείνει και πόσο γρήγορα καταναλώνεται.
Τα βασικά δεδομένα
Σήμερα, τα παγκόσμια αποδεδειγμένα αποθέματα υπολογίζονται περίπου στα 1,6 – 1,7 τρισεκατομμύρια βαρέλια, ενώ η κατανάλωση κινείται κοντά στα 100 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Με αυτούς τους ρυθμούς, ο πλανήτης έχει περίπου 40 έως 50 χρόνια πετρελαίου.
Αυτός ο υπολογισμός βασίζεται στον λεγόμενο δείκτη R/P (Reserves to Production) — δηλαδή τα αποθέματα διαιρεμένα με την ετήσια παραγωγή. Θεωρητικά, δείχνει πόσα χρόνια απομένουν πριν εξαντληθεί το πετρέλαιο.
Γιατί αυτό το «ρολόι» αλλάζει συνεχώς
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι αυτό το χρονικό περιθώριο δεν είναι σταθερό.
Αν ανέβουν οι τιμές, νέα κοιτάσματα γίνονται οικονομικά βιώσιμα
Αν προκύψει νέα τεχνολογία (όπως το fracking), αυξάνονται τα εκμεταλλεύσιμα αποθέματα
Αν μειωθεί η ζήτηση ή υπάρξουν κρίσεις, ο ρυθμός κατανάλωσης αλλάζει
Με άλλα λόγια, ο χρόνος του πετρελαίου δεν είναι μόνο γεωλογικός — είναι κυρίως οικονομικός και πολιτικός.
Ένας κόσμος με «διαφορετικά ρολόγια»
Δεν έχουν όλες οι χώρες τον ίδιο χρονικό ορίζοντα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αν και είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς, έχουν σχετικά περιορισμένα αποθέματα σε σχέση με την παραγωγή τους — περίπου μια δεκαετία.
Στον αντίποδα, χώρες όπως η Βενεζουέλα ή η Σαουδική Αραβία διαθέτουν αποθέματα που θεωρητικά επαρκούν για πολλές δεκαετίες ή και περισσότερο.
Στην Ευρώπη, χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία βρίσκονται ήδη σε φάση εξάντλησης των κοιτασμάτων της Βόρειας Θάλασσας.
Ωστόσο, τα νούμερα δεν λένε όλη την αλήθεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το πετρέλαιο υπάρχει αλλά είναι τόσο δύσκολο ή ακριβό στην εξόρυξη που πρακτικά παραμένει «ανεκμετάλλευτο».
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πότε θα τελειώσει
Παρά τις εκτιμήσεις, το πετρέλαιο δεν πρόκειται να «εξαφανιστεί» απότομα. Αυτό που αλλάζει είναι:
το κόστος εξόρυξης
η πρόσβαση στα κοιτάσματα
η σταδιακή μετάβαση σε άλλες μορφές ενέργειας
Όπως είχε πει και ο πρώην υπουργός Πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, Ahmed Zaki Yamani: «Η Λίθινη Εποχή δεν τελείωσε επειδή τελείωσαν οι πέτρες — και η εποχή του πετρελαίου δεν θα τελειώσει επειδή θα τελειώσει το πετρέλαιο».
Συμπέρασμα
Ο πλανήτης έχει ακόμη αρκετό πετρέλαιο για μερικές δεκαετίες. Όμως το πραγματικό ζήτημα δεν είναι η εξάντληση, αλλά η προσαρμογή.
Η ενεργειακή μετάβαση έχει ήδη ξεκινήσει — και το «ρολόι» δεν μετράει μόνο πόσο πετρέλαιο έχει απομείνει, αλλά πόσος χρόνος υπάρχει για να ζήσουμε χωρίς αυτό.
