Γιώργος Τσαγκόζης
Τα τελευταία χρόνια οι ειδήσεις για ξυλοδαρμούς και μπούλινγκ με πρωταγωνιστές έφηβους μας βομβαρδίζουν σε καθημερινή βάση. Τις τελευταίες μέρες μόνο είχαμε τον ξυλοδαρμό της 14χρονης στη Γλυφάδα ή την επίθεση δύο 17χρονων με φαλτσέτα για να κλέψουν έναν 12χρονο στην Ερμιόνη.
Πολλοί ισχυρίζονται ότι αυτά είναι πρωτοφανή επεισόδια και οφείλονται στα social media, γιατί πολλά από αυτά τα συμβάντα ή γίνονται για τα views και τα likes καθώς ανεβαίνουν σε πλατφόρμες όπως το TikTok και το instagram ή και ότι διοργανώνονται εκεί, όπως στην περίπτωση της 14χρονης που η επίθεση είχε οργανωθεί σε διαδικτυακό γκρουπ και στην τραπ μουσική που οι στίχοι της ωθούν τους νέους στη βία και κατά συνέπεια στην παρανομία.
Όμως, η εφηβική βία είναι σε έξαρση σε σχέση π.χ με 30 χρόνια πριν ή απλά τότε δεν ακούγαμε για αυτή λόγω της έλλειψης των social και των καμερών;
Είμαι 42 χρονών και έζησαν όλα μου τα εφηβικά χρόνια στην Αθήνα των ’90ς και οι καταστάσεις του σχολικού εκφοβισμού και του εξωσχολικού μπούλινγκ όπως τις θυμάμαι ήταν παρόμοιες με αυτές του σήμερα. Η μόνη διαφορά ήταν ότι τότε, υπήρχε μία ομέρτα του θύματος και δεν έλεγε ούτε στους καθηγητές, ούτε στους γονείς για τον εκφοβισμό του ή τη “φέρμα” δηλαδή το κλέψιμο που έκαναν τα πιο αλάνια έφηβοι στους συνομηλίκους και μικρότερους τους.
Απόδειξη των λεγόμενων μου ήταν αυτό το ρεπορτάζ από την Καλλιθέα των ΄90ς (οπού και μεγάλωσα), που έφηβοι της εποχής αναφέρουν ακραία σκηνικά, βίας και ληστείας που έχουν υποστεί ή έχουν ακούσει.
“Άμα δεν τους δώσουμε λεφτά, τσιγάρα ή ρούχα, μας δέρνουν, μας μαχαιρώνουν και σε ένα παιδί έβαλαν μέχρι και φωτιά” λένε οι έφηβοι στον ρεπόρτερ.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για την πρόληψη της εφηβικής βίας και εγκληματικότητας, πρέπει να υπάρχουν:
- Προγράμματα ανάπτυξης δεξιοτήτων ζωής και κοινωνικής ανάπτυξης, σχεδιασμένα για να βοηθήσουν παιδιά και εφήβους να διαχειριστούν τον θυμό, να επιλύουν συγκρούσεις και να αναπτύσσουν τις απαραίτητες κοινωνικές δεξιότητες για την επίλυση προβλημάτων.
- Σχολικές προσεγγίσεις για την πρόληψη της βίας σε εκπαιδευτικά ιδρύματα.
- Προγράμματα που υποστηρίζουν τους γονείς και διδάσκουν θετικές δεξιότητες ανατροφής.
- Προγράμματα προσχολικής ηλικίας που παρέχουν στα παιδιά ακαδημαϊκές και κοινωνικές δεξιότητες από νωρίς.
- Θεραπευτικές προσεγγίσεις για νέους με υψηλό κίνδυνο συμμετοχής σε βίαια επεισόδια.
- Μείωση της πρόσβασης στο αλκοόλ.
- Παρεμβάσεις για τη μείωση της επιβλαβούς χρήσης ναρκωτικών.
- Κοινοτική και προσανατολισμένη στην επίλυση προβλημάτων αστυνόμευση.
- Παρεμβάσεις για τη μείωση της συγκεντρωμένης φτώχειας και την αναβάθμιση των αστικών περιοχών.
Η πρόληψη της νεανικής βίας απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που αναγνωρίζει την ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των ποσοστών νεανικής βίας και των οικονομικών ανισοτήτων. Τα πιο φτωχά τμήματα των κοινωνιών, που χαρακτηρίζονται από σημαντικά χάσματα πλούτου μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών, εμφανίζουν σταθερά τα υψηλότερα ποσοστά νεανικής βίας. Οι οικονομικές ανισότητες επιδεινώνουν την απογοήτευση και την απόγνωση μεταξύ των μειονεκτούντων νέων, οδηγώντας σε περιβάλλον όπου η βία γίνεται συνήθης διέξοδος. Για να επιτευχθούν βιώσιμα κέρδη στην πρόληψη, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν οι ανισότητες εισοδήματος, να αυξηθεί η οικονομική κινητικότητα και να βελτιωθεί η πρόσβαση στην εκπαίδευση, την κοινωνική προστασία και τις ευκαιρίες απασχόλησης.
Η πρόληψη της νεανικής βίας απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που αντιμετωπίζει τους κοινωνικούς παράγοντες της βίας, όπως οι ανισότητες εισοδήματος, οι ταχείες δημογραφικές και κοινωνικές αλλαγές, καθώς και τα χαμηλά επίπεδα κοινωνικής προστασίας.
Τώρα μπορεί να κατηγορείται η Τραπ μουσική για την προώθηση της βίας μεταξύ των ανηλίκων· τότε ήταν η rave. Σήμερα μπορεί να θεωρούνται υπεύθυνα τα social media· τότε ήταν η τηλεόραση. Είναι εύκολο να βρίσκουμε εξιλαστήρια θύματα, αλλά έτσι αποφεύγουμε την ουσία. Η ουσία της εφηβικής παραβατικότητας, σύμφωνα πάντα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, έγκειται στην έλλειψη ενδιαφέροντος για τους εφήβους και τη διαπαιδαγώγησή τους, τόσο από το κράτος όσο και πολλές φορές από τους γονείς τους. Επιπλέον, οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες συχνά αποτελούν τη βασική αιτία που γονείς και κράτος δεν είναι σε θέση να στηρίξουν τους νέους.
