Βάνα Κράβαρη
Η Gen Z ηγείται μιας σημαντικής αλλαγής στις καταναλωτικές συνήθειες. Στην πραγματικότητα, σε σύγκριση με τις προηγούμενες γενιές, η Gen Z ενδέχεται να είναι και η πιο νηφάλια γενιά. Οι εκπρόσωποί της καταναλώνουν περίπου ένα τρίτο λιγότερη μπίρα και κρασί σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Στρέφονται, επίσης, σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό προς τα μη αλκοολούχα ποτά.
Η τάση αυτή, που παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στη Βόρεια Αμερική, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, έχει εξελιχθεί έκτοτε σε παγκόσμιο φαινόμενο. Πρόσφατα, τα στοιχεία της Gallup δείχνουν μείωση κατά 10% της χρήσης αλκοόλ μεταξύ ανηλίκων των ΗΠΑ, ηλικίας 18 έως 34 ετών την τελευταία δεκαετία.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, μια έκθεση του Ηνωμένου Βασιλείου διαπίστωσε ότι οι καταναλωτές ηλικίας 20 έως 24 ετών έχουν σχεδόν τις μισές πιθανότητες να δώσουν προτεραιότητα στις δαπάνες για αλκοολούχα ποτά για οικιακή κατανάλωση, σε σύγκριση με τους καταναλωτές ηλικίας 75 ετών και άνω.
Η Gen Z ηγείται αυτής της αλλαγής, εκτιμώντας την ψυχική ευεξία, τη δημιουργικότητα και τη συνολική ευημερία πάνω από τις βραχύβιες επιδράσεις των ποτών.
Έχει γίνει πολύ σημαντικό για να το αγνοήσει κανείς, με αναφορές που διαχέονται στην ποπ κουλτούρα, μεταξύ άλλων, στην επιτυχία του «Emily in Paris» στο Netflix. Σε μια σκηνή της σειράς, η Emily Cooper παρουσιάζει μια ιδέα γύρω από τα μη αλκοολούχα ποτά στην προϊσταμένη της στο μάρκετινγκ, Sylvie: «Υπάρχει μεγάλη ανάπτυξη σε αυτόν τον τομέα, χάρη στο κίνημα των κίνημα των sober curious. Είναι κυρίως Gen Z και Millennials που υιοθετούν μια προσέγγιση ευεξίας στο αλκοόλ -δεν είναι νηφάλιοι, απλώς εξερευνούν το να μην πίνουν».
Σύμφωνα με τον Dr Chris Mosunic της Calm, υπάρχουν πολλοί παράγοντες πίσω από αυτή τη στροφή, από το ότι οι άνθρωποι γίνονται πιο συνειδητοποιημένοι ως προς την υγεία και δίνουν προτεραιότητα στη μακροζωία, μέχρι τη μετατόπιση των κοινωνικών προτύπων και τις πολυάριθμες μη αλκοολούχες εναλλακτικές λύσεις που είναι πλέον διαθέσιμες στην αγορά.
Για να μην αναφέρουμε την επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Υπήρχε κάποτε μια εποχή που το αλκοόλ κυριαρχούσε στα κοινωνικά πλάνα, αλλά αυτό δεν ισχύει πλέον για πολλούς. Και τώρα, υπάρχουν ακόμη και αποκλειστικές ομάδες sober curious ανθρώπων στο διαδίκτυο, με χιλιάδες μέλη.
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το Sober Girl Society, μια ομάδα στο Instagram γεμάτη με χρήσιμες συμβουλές και πληροφορίες, διασκεδαστικές εκδηλώσεις και ομαδικές συζητήσεις. Η ιδρύτρια της ομάδας, Millie Gooch, δημιούργησε τον λογαριασμό στο Instagram το 2018, αφού δεν γνώριζε ούτε ένα άλλο sober άτομο.
Μιλώντας στο Indy100, η Millie λέει ότι μόλις έγινε 26 ετών εγκατέλειψε εντελώς το ποτό και ήθελε να βρει άτομα με την ίδια επιθυμία για συναντήσεις με mocktails και συζητήσεις για τα ελεύθερα από αλκοόλ ταξίδια τους.
«Νομίζω ότι γενικά οι άνθρωποι γίνονται πιο συνειδητοί καταναλωτές, το βλέπουμε αυτό με την άνοδο των πραγμάτων όπως ο βιγκανισμός και η βιωσιμότητα», εξηγεί η Millie, προσθέτοντας ότι πιστεύει πως το αλκοόλ γίνεται σιγά σιγά μέρος της συζήτησης για την ψυχική υγεία, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να συνειδητοποιούν τις επιπτώσεις του αλκοόλ -«όχι μόνο τις σωματικές επιπτώσεις που ήταν στο παρελθόν το επίκεντρο».
«Νομίζω ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχαν τεράστιο αντίκτυπο, από τη δυνατότητα να βρίσκεις εύκολα διασκεδαστικές δραστηριότητες και χόμπι που δεν περιστρέφονται γύρω από το ποτό, μέχρι το να βλέπεις άλλους ανθρώπους να μοιράζονται τις ιστορίες τους για τη νηφαλιότητα», προσθέτει.
View this post on Instagram
Γενικώς, η Sober Girl Society επαναπροσδιορίζει τη δυτική άποψη ότι το να είσαι νηφάλιος ισοδυναμεί με το να είσαι βαρετός. Η Millie διοργανώνει συχνά εκδηλώσεις για να τονίσει πώς το αλκοόλ δεν προσθέτει τίποτα το ουσιαστικό σε κοινωνικές δραστηριότητες. «Διοργανώνουμε mixers για να συνηθίσουν οι άνθρωποι να κάνουν φιλίες και να ξεκινούν συζητήσεις νηφάλιοι και έχουμε ακόμη και εργαστήρια burlesque για να βοηθήσουμε τις γυναίκες να νιώσουν σέξι χωρίς να χρειάζεται να είναι μεθυσμένες», τονίζει. «Κάνουμε επίσης πολλά virtual εργαστήρια με διάφορους επαγγελματίες, για θέματα όπως η αντιμετώπιση του άγχους και η κοινωνικοποίηση ενώ είσαι νηφάλιος».
Αυτό που διαφοροποιεί τη Gen Z είναι ότι αυτή η αλλαγή φαίνεται να είναι κάτι περισσότερο από μια περαστική τάση. Ως ερευνητές της καταναλωτικής συμπεριφοράς, μελετάμε τους παράγοντες που επηρεάζουν και οδηγούν τις αλλαγές στις επιλογές των καταναλωτών.
Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την υγεία και το wellness, τα μεταβαλλόμενα κοινωνικά πρότυπα και η εξελισσόμενη meta-γνώση (η επίγνωση των δικών μας διαδικασιών σκέψης) έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον τους για το κίνημα του sober curiosity.
Η Gen Z είναι ενημερωμένη σε θέματα υγείας και αποκτά μια συνειδητή στάση
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το αλκοόλ συνδέεται με περισσότερες από 200 παθήσεις της υγείας, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου και της ηπατικής νόσου.
Ιστορικά, η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με αυτούς τους κινδύνους και συγκεκριμένα τις συνδέσεις με τον καρκίνο, ήταν χαμηλή. Μια ανασκόπηση 32 μελετών σε 16 χώρες διαπίστωσε ότι η ευαισθητοποίηση σχετικά με το αλκοόλ ως παράγοντα καρκίνου ήταν γενικά χαμηλή, με κάποιες διαφορές μεταξύ των περιφερειών.
Οι προσπάθειες για γεφύρωση αυτού του γνωστικού κενού έχουν αποκτήσει δυναμική τα τελευταία χρόνια. Ως μια γενιά που έχει μεγαλώσει σε μια ψηφιακή εποχή όπου οι πληροφορίες για την υγεία είναι πιο προσιτές από ποτέ, η Gen Z φαίνεται να έχει μεγαλύτερη επίγνωση των αρνητικών επιπτώσεων του αλκοόλ σε σύγκριση με τις παλαιότερες γενιές.
Η ευαισθητοποίηση σε θέματα ψυχικής υγείας έχει επίσης διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη μεγέθυνση αυτής της μετατόπισης. Η Gen Z βιώνει υψηλότερα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Ωστόσο, μαζί με τους Millennials, είναι επίσης πιο πιθανό από τις παλαιότερες γενιές να αναζητήσουν θεραπεία ή θεραπεία από επαγγελματίες ψυχικής υγείας.
Η ψυχική υγεία ως προτεραιότητα
Μια από τις σημαντικότερες πολιτισμικές αλλαγές μεταξύ των νεότερων γενεών είναι η μείωση του στίγματος γύρω από την ψυχική υγεία. Αυτή η αλλαγή έχει συμβάλει καθοριστικά στην ενθάρρυνση του ανοιχτού διαλόγου σχετικά με τις επιπτώσεις του αλκοόλ στην ψυχική και συναισθηματική ευημερία.
Αυτές οι ανοιχτές συζητήσεις έχουν αναδείξει μια αυξανόμενη αναγνώριση ότι το αλκοόλ συχνά εμποδίζει, παρά βοηθά, στη διαχείριση του άγχους, στην εξασφάλιση ποιοτικού ύπνου και στη διατήρηση της συναισθηματικής ανθετικότητας.
Πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok έχουν ενισχύσει αυτό το διάλογο, με τους υποστηρικτές να συζητούν ανοιχτά το ταξίδι τους προς τη νηφαλιότητα. Με αυτόν τον τρόπο κανονικοποιούν ακόμα περισσότερο την ψυχική υγεία ως προτεραιότητα έναντι των παραδοσιακών συνηθειών κατανάλωσης αλκοόλ.
View this post on Instagram
Το «sober curious» κίνημα
Ένα από τα καθοριστικά χαρακτηριστικά της Gen Z είναι η αυξημένη αίσθηση αυτογνωσίας. Κινήματα όπως το κίνημα του sober curiosity -ένας όρος που διαδόθηκε από τη σχολιάστρια θεμάτων πολιτισμού Ruby Warrington στο βιβλίο της το 2018- αντανακλούν αυτό το γεγονός.
Το κίνημα του sober curiosity ενθαρρύνει τους ανθρώπους να καταβάλλουν συνειδητές προσπάθειες για να αξιολογήσουν τη σχέση τους με το αλκοόλ. Ευθυγραμμίζεται με μια ευρύτερη πολιτιστική στροφή μεταξύ των νεότερων γενεών προς την ενσυνειδητότητα και την στοχευμένη λήψη αποφάσεων σε όλους τους τομείς της ζωής.
Πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram αποτελούν ισχυρούς παράγοντες που καθορίζουν τη σχέση της Gen Z με το αλκοόλ. Αυτές οι πλατφόρμες παρέχουν χώρους για να μοιράζονται οι κίνδυνοι του αλκοόλ, αλλά παράλληλα να γιορτάζονται οι εναλλακτικές λύσεις. Παράλληλα έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμες και στην ομαλοποίηση του «intermittent sobriety» (διαλείπουσα νηφαλιότητα) – έναν όρο που περιγράφει ένα μοτίβο κατά το οποίο τα άτομα απέχουν από την κατανάλωση αλκοόλ ή/και άλλων ουσιών για ένα επιλεγμένο χρονικό διάστημα.
Διάφοροι influencers και δημιουργοί περιεχομένου έχουν μοιραστεί τις εμπειρίες τους με τους «dry μήνες» (μήνες χωρίς αλκοόλ) και την επακόλουθη βελτιωμένη πνευματική διαύγεια και παραγωγικότητα, εμπνέοντας άλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.
Αλλάζοντας τις κοινωνικές δυναμικές
Οι γενιές Gen Z και Millennials, οι ψηφιακοί «ιθαγενείς, έχουν πλήρη επίγνωση του μόνιμου αντίκτυπου των ψηφιακών αποτυπωμάτων τους. Μεγαλώνοντας κάτω από το συνεχές βλέμμα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, κατανοούν ότι οι πράξεις -ιδιαίτερα αυτές που επηρεάζονται από το αλκοόλ- μπορούν με το πάτημα ενός κουμπιού να γίνουν αθάνατες online. Κάπως έτσι, είναι πιο προσεκτικοί στο να εμπλακούν σε συμπεριφορές για τις οποίες μπορεί αργότερα να μετανιώσουν.
Τα social media έχουν επίσης μετατοπίσει το επίκεντρο της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Ιστορικά, η κατανάλωση αλκοόλ αποτελούσε συχνά βασικό στοιχείο των κοινωνικών συναθροίσεων. Αλλά σήμερα, οι εναλλακτικές δραστηριότητες, όπως τα καταφύγια ευεξίας, οι φιλικές προς τη νηφαλιότητα εκδηλώσεις, αλλά ακόμα και τα dry bars γίνονται όλο και πιο δημοφιλή.
Μπορεί να μη γίνεται ακριβώς σαφές, αλλά επιρροές από σοσιαλμιντιακά κινήματα και hashtags, όπως το #SoberLife και το #SoberJourney που προωθούν τον νηφάλιο τρόπο ζωής έχουν ομαλοποιήσει και μαρκετάρει περαιτέρω τη ζωή χωρίς αλκοόλ.
Πολλοί νεότεροι άνθρωποι επαναπροσδιορίζουν τι σημαίνει να διασκεδάζεις χωρίς την ανάγκη για αλκοόλ. Για τις νεότερες γενιές, οι ουσιαστικές κοινωνικές εμπειρίες έχουν να κάνουν λιγότερο με την τήρηση των παραδοσιακών σεναρίων και περισσότερο με τη δημιουργία περιβαλλόντων χωρίς αποκλεισμούς.
__
Με πληροφορίες από Indy100, The Conversation
Οντως μπορει να υπαρχει μια αποχη στο αλκοολ, αλλα μη λεμε οτι θελουμε, η Gen Z δεν εχει αποχη σε εθισμους. Τσιγαρο, ναρκωτικα και φυσικα το κινητο ειναι πολυ κοινα.