Μικροπράγματα
ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΩΤΗΡΗ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Η σωστή ορθογραφία των λέξεων «Σοφία. Ορθοί.» που ακούγονται κατά την διάρκεια της θείας Λειτουργίας, και ίσως πολλοί από εμάς δεν προσέχουμε, μας βοηθάει να καταλάβουμε την έννοια της φράσης αυτής.
Ρώτησα από περιέργεια κάποιους να μου πουν στην έκφραση «Σοφία. Ορθ-.», πώς γράφεται η λήγουσα. Δεν ήξεραν και νόμιζαν ότι θέλει ήττα (-η), ενώ η σωστή ορθογραφία είναι με όμικρον γιώτα (-οι).
Υπάρχει η εξήγηση; Ναι. Η λέξη ορθοί δεν προσδιορίζει την λέξη σοφία, αλλά είναι ένα παράγγελμα, μία παρότρυνση να σηκωθούμε όρθιοι, κατά την διάρκεια του Μυστηρίου.
Την φράση αυτή την εκφωνεί ο ιερέας δύο φορές στην διάρκεια της θείας λειτουργίας. Μία κατά την μικρή είσοδο, όταν ο ιερέας, αφού διέλθει από το αριστερό κλίτος κρατώντας το ευαγγέλιο στο ύψος της κεφαλής του, το φέρνει στο κέντρο του ναού προτρέποντας τους πιστούς να σηκωθούν για να αποδώσουν τιμή στο ευαγγέλιο, το οποίο εκείνη τη στιγμή συμβολίζει την είσοδο του Χριστού στον κόσμο πριν από την δημόσια δράση Του.
Ορισμένοι ιερείς κατά την μικρή είσοδο εκφωνούν τις δύο αυτές λέξεις πολύ γρήγορα που ακούγεται σαν να είναι μία φράση.
Τις ίδιες λέξεις επαναλαμβάνουν επίσης οι ιερείς πριν από την ανάγνωση της ευαγγελικής περικοπής. Στο σημείο αυτό, μετά την λέξη ορθοί, ακολουθεί η εκφώνηση «ακούσομεν του Αγίου Ευαγγελίου», προτρέποντας τους πιστούς να σηκωθούν όρθιοι για να ακούσουν τον λόγο του ευαγγελίου.
Την λέξη «ορθοί» την ακούμε ακόμη μία φορά στην απόλυση: «Ὀρθοί. Μεταλαβόντες τῶν θείων, ἁγίων, ἀχράντων, ἀθανάτων, ἐπουρανίων καὶ ζωοποιῶν, φρικτῶν τοῦ Χριστοῦ Μυστηρίων, ἀξίως εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ…».
Βλέπουμε, λοιπόν, πώς μία τελεία με την ανάλογη παύση ανάμεσα σε δύο λέξεις, μπορεί να αλλάξει τελείως το νόημα μιας φράσεως.
Μάρτιος 2024.
Σωτήρης Ι. Στυλιανού.
Συνταξιούχος Βιβλιοθηκονόμος.
Πτυχιούχος Νομικής και Θεολογικής.