Γιώργος Τσαγκόζης
Ιαπωνία: Την ώρα που σε πολλές χώρες η απόκτηση κατοικίας γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη, στην Ιαπωνία υπάρχει ένα εντελώς διαφορετικό πρόβλημα: εκατομμύρια σπίτια έχουν μείνει άδεια και ορισμένοι δήμοι προσπαθούν να βρουν νέους κατοίκους προσφέροντας ακίνητα σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές ή, σε κάποιες περιπτώσεις, ακόμη και δωρεάν.
Πρόκειται για τα λεγόμενα akiya, λέξη που στα ιαπωνικά σημαίνει «άδειο σπίτι». Συνήθως πρόκειται για κατοικίες σε μικρές πόλεις και χωριά, οι οποίες έχουν εγκαταλειφθεί καθώς ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται και πολλοί Ιάπωνες προτιμούν νεόδμητα σπίτια στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Το μέγεθος του φαινομένου είναι εντυπωσιακό. Σύμφωνα με στοιχεία του ιαπωνικού υπουργείου Εσωτερικών, τον Οκτώβριο του 2023 υπήρχαν περισσότερα από 9 εκατομμύρια άδεια σπίτια, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με 30 χρόνια νωρίτερα.
Σπίτια με μερικές εκατοντάδες ευρώ
Παρά όσα συχνά αναφέρονται για τα «δωρεάν σπίτια της Ιαπωνίας», τα περισσότερα akiya δεν χαρίζονται. Μπορούν, όμως, να πωλούνται σε εντυπωσιακά χαμηλές τιμές, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και για μερικές εκατοντάδες ευρώ. Μεγαλύτερα σπίτια μαζί με σημαντική έκταση γης μπορεί να κοστίζουν περίπου 10.000 ευρώ ή περισσότερο, ενώ υπάρχουν και ακίνητα που ενοικιάζονται για λιγότερα από 60 ευρώ τον μήνα.
Ένας μικρός αριθμός δήμων σε αγροτικές περιοχές έχει φτάσει ακόμη πιο μακριά, προσφέροντας πράγματι δωρεάν κατοικίες. Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: οι ενδιαφερόμενοι συνήθως πρέπει να δεσμευτούν ότι θα εγκατασταθούν στην περιοχή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και θα συμμετέχουν ενεργά στη ζωή της τοπικής κοινότητας. Συχνά προτιμώνται νέες οικογένειες ή άνθρωποι που σκοπεύουν να μεταφέρουν εκεί την επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Ο στόχος, άλλωστε, δεν είναι να αποκτήσει κάποιος ένα φθηνό εξοχικό. Οι μικρές κοινότητες χρησιμοποιούν τα akiya ως έναν τρόπο να προσελκύσουν μόνιμους κατοίκους και να αντιμετωπίσουν την ερήμωση της ιαπωνικής υπαίθρου.
Το «δωρεάν» σπίτι μπορεί να κοστίσει ακριβά
Η χαμηλή τιμή κρύβει και αρκετές παγίδες. Πολλά από αυτά τα σπίτια είναι παλιά και έχουν παραμείνει εγκαταλελειμμένα για χρόνια. Οι επισκευές ώστε να γίνουν κατοικήσιμα μπορεί να κοστίσουν εκατομμύρια γιεν, ενώ η προσθήκη σύγχρονης μόνωσης, ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων και άλλων ανέσεων μπορεί να ανεβάσει ακόμη περισσότερο τον λογαριασμό. Ορισμένοι δήμοι, πάντως, προσφέρουν επιδοτήσεις για την ανακαίνισή τους.
Επιπλέον, ακόμη και ένα σπίτι που παραχωρείται δωρεάν συνοδεύεται από φόρους και άλλα έξοδα. Η αγορά ακινήτου στην Ιαπωνία δεν εξασφαλίζει επίσης δικαίωμα παραμονής στη χώρα: ένας αλλοδαπός μπορεί να αγοράσει ακίνητο, αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται την κατάλληλη βίζα για να ζήσει εκεί.
Για να αντιμετωπιστεί το τεράστιο απόθεμα εγκαταλελειμμένων κατοικιών, εκατοντάδες τοπικές αρχές έχουν δημιουργήσει τις λεγόμενες «akiya banks», μέσω των οποίων επιχειρούν να φέρουν σε επαφή τα άδεια σπίτια με ανθρώπους που είναι πρόθυμοι να τους δώσουν ξανά ζωή.
Έτσι, πίσω από τα περίφημα «δωρεάν σπίτια» της Ιαπωνίας βρίσκεται στην πραγματικότητα ένα από τα μεγαλύτερα δημογραφικά προβλήματα της χώρας: ο πληθυσμός συρρικνώνεται, η ύπαιθρος αδειάζει και εκατομμύρια κατοικίες περιμένουν κάποιον να επιστρέψει και να κατοικήσει σε αυτές.
