Βάνα Κράβαρη
Πριν λίγο καιρό, το «goblin mode» έγινε thing. Πιθανότατα έδωσε όνομα σε μια φάση που περνάμε κατά καιρούς, όταν καταλήγουμε να μετατρέπουμε το κρεβάτι μας σε ολόκληρο σύμπαν στο οποίο ζούμε τα πάντα. Ναι, η τάση σου να «λιώνεις στο κρεβάτι» επιλέγοντας να κάνεις τα πάντα εκεί, από το να δεις σειρά ή να χαζέψεις στο TikTok, μέχρι το να φας, να πιεις το αγαπημένο σου ρόφημα και να διαβάσεις το βιβλίο σου ή να τσεκάρεις τα mail σου απέκτησε όνομα. Και η αλήθεια είναι πως όσο φαίνεται να φλερτάρει με την κατάθλιψη αυτή η φάση, στην πραγματικότητα προμοτάρεται ως μια αναζωογονητικά παθητική φάση. Αποτελεί έναν αποτελεσματικό τρόπο αποχής από το στρες. Ωστόσο, είμαστε σίγουροι ότι το 2024 έχουμε κατακτήσει όλοι την υποτιμημένη τέχνη της χαλάρωσης; Μπορούμε όλοι πράγματι να «λιώσουμε» στο κρεβάτι; Είμαστε πραγματικά καλοί στο να αποσυνδεόμαστε από τις υψηλές ταχύτητες της καθημερινότητας και να ξεχνάμε για λίγο το στρες της; Και γενικώς, η λέξη (και concept) stresslaxing μάς λέει κάτι;
Το stresslaxing καταλαμβάνει ένα μικρό αλλά σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητας. Κάνει την εμφάνισή του σε εκείνη τη συζήτηση την οποία δεν θυμάσαι πότε ακριβώς σταμάτησες να παρακολουθείς, γιατί έκανες zone out. Όχι απαραιτήτως συνειδητά. Στη βιασύνη σου να ολοκληρώσεις το επόμενο task σου ενώ έτρωγες το μεσημεριανό σου, το οποίο ανάθεμα και αν απόλαυσες. Στις στιγμές που χρειάζεται να πατήσεις παύση στη σειρά που παρακολουθείς, ώστε να τσεκάρεις τις ειδοποιήσεις στο κινητό σου. Στην ατελείωτη πνευματική μάχη που δίνεις ανάμεσα στην απαίτηση (σου από τον εαυτό σου) να είσαι παραγωγικός αλλά και την αναγκαιότητα που αντιλαμβάνεσαι να βρεις λίγο χρόνο για τον εαυτό σου.
Stresslaxing: η ζωή μας τώρα
Η λέξη δεν είναι ακριβώς νέα. Για τα πρακτικά, να αναφέρουμε πως βρήκε τη θέση της στο Urban Dictionary τον Αύγουστο του 2020. Το concept το ίδιο είναι ακόμα παλιότερο. Σύμφωνα με μια μελέτη που διεξήχθη από την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία πριν από σχεδόν 40 χρόνια, το 30% έως 50% των ανθρώπων καταλήγουν να αγχώνονται όταν προσπαθούν να χαλαρώσουν. Ωστόσο, η ψυχολόγος Ingrid Pistono, μιλώντας στην EL PAÍS έκανε σαφές πως το φαινόμενο έχει ενταθεί τον τελευταίο καιρό. «Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι άνθρωποι συνιστούν πράγματα όπως το να ξυπνάς στις 5.00 π.μ. Για να είσαι πιο παραγωγικός, να προπονείσαι σαν επαγγελματίας, να μαγειρεύεις σαν σεφ και να είσαι ένας τέλειος γονιός/φίλος/σύντροφος. Με τόσα πολλά να κάνεις και τόση πίεση, ποιος έχει χρόνο να σκεφτεί να χαλαρώσει», αναρωτιέται.
Χθες, απόγευμα Κυριακής, έδινα μια σιωπηλή μάχη. Προσπαθούσα να τελειώσω τη δεύτερη σεζόν του Succession (ναι, άργησα, αλλά ποτέ δεν είναι πραγματικά αργά) και αντί να αφήνομαι σε αυτή την ευλογημένη βύθιση στο binge watching μιας σειρά που -επιτέλους- δεν είναι μέτρια, το μόνο που κατέληγα να κάνω ήταν να πατάω τα κουμπιά του τηλεκοντρόλ, ώστε να μη σβήσει η τηλεόραση η οποία ήταν εδώ και ώρα στο pause. Προσπαθούσα να καταλάβω τι ακριβώς ένιωθα, κατέληγα σε μια λέξη: restless. Ήμουν ανήσυχη. Απλώς δεν μπορούσα να ηρεμήσω. Τελικά τη σειρά την τελείωσα στη μια το βράδυ, μετά από προσπάθεια να πείσω τον εαυτό μου απλώς να χαλαρώσει, να βάλει το κινητό στο do not disturb και το μυαλό μου να το βουλώσει.
Το stresslaxing είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο. Μια ματιά στον αριθμό των αναζητήσεων στο Google για τις λέξεις «στρες» (4,3 δισεκατομμύρια) και «relax» (1,5 δισεκατομμύρια) ή ένα scroll στο Reddit, σε όλα τα threads που καταπιάνονται με το ζήτημα είναι παραπάνω από αρκετά. Στην ψηφιακή σφαίρα, αποτελεί συνεχή πηγή χιούμορ: ο χρήστης @ramalauw εξηγεί σε ένα βίντεο στο TikTok ότι: «με το stresslaxing, η χαλάρωση έχει γίνει άλλη μια εργασία στη λίστα με τις υποχρεώσεις μου» και συνεχίζει να περιγράφει, με ύφος τηλεπωλητή, μια σειρά που πράγματα που στην ουσία πάνε πακέτο με το stresslaxing: χρόνια αναβλητικότητα, εξουθενωτικό άγχος και ένα μόνιμο burnout.
Η σημερινή κοινωνία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη να είναι παραγωγική, στην παρόρμηση να τσεκάρει mails κάθε δύο λεπτά και στην αδράνεια που οδηγεί αυτό το καταναγκαστικό άνοιγμα των social apps και το κλείσιμό τους μετά από 20 δευτερόλεπτα scrolling.
@etoilemarley STRESSLAXING: being so stressed that even when youre relaxing you feel stressed about not doing the thing that is causing the stress ✍️ i love portmanteau words 📖 #etoilemarley #wordoftheday #portmanteauword ♬ original sound – 𝙴𝚝𝚘𝚒𝚕𝚎 𝙼𝚊𝚛𝚕𝚎𝚢
Έχουμε μεταμορφωθεί σε ανήσυχα όντα που αναζητούν συνεχώς κάποιου είδους διέγερση: είτε από ένα γραπτό μήνυμα, είτε από ένα φορτωμένο πρόγραμμα, είτε από οκτώ online μαθήματα δημιουργικής γραφής ή οτιδήποτε. Κάπως έτσι, η πλήρης αδράνεια, το απλώς να μην έχουμε τίποτα να κάνουμε πέραν του να ξεκουραστούμε όχι μόνο περνά σε δεύτερη μοίρα αλλά καταλήγει να μοιάζει με τιμωρία παρά με επιβράβευση. «Αρχίζουμε να ξεχνάμε πώς να βαριόμαστε και τη δύναμη της πλήξης να σκεφτόμαστε και να προβληματιζόμαστε», λέει η ψυχολόγος Teresa Mingo. Αυτή η λήθη μας στερεί πολλά πράγματα, μεταξύ των οποίων και το να είμαστε περισσότερο συνδεδεμένοι με τον εαυτό μας.
ΟΚ και πώς στην ευχή επιστρέφουμε στην ουσία της διαλογιστικής ζωής;
Για την Ingrid Pistono, το κλειδί είναι να σταματήσουμε να κανονικοποιούμε το να μην έχουμε χρόνο και να ζούμε τη ζωή μας στο fast forward, τρέχοντας συνεχώς από το ένα μέρος στο άλλο, από το ένα ραντεβού στο άλλο, από το ένα τασκ στο άλλο, από το πλύσιμο πιάτων σε ένα ακόμα πλυντήριο. Να πάρουμε τέλος πάντων έναν διαφορετικό ρυθμό: πιο συνειδητό, πιο ικανοποιητικό, και να εισάγουμε στη ρουτίνα μας ό,τι μας ταιριάζει. Εννοείται πως αυτό μπορεί να συμβεί με μικρά βήματα. Με το να σταματήσουμε να τρέχουμε από φόνο μη χάσουμε το μετρό. Να δώσουμε περισσότερη προσοχή σε εκείνη την ιστορία που μας λέει ένας συνάδελφος από τις διακοπές του. Να επανεξετάσουμε αν αυτή η εμμονή με την παραγωγικότητα προσδίδει στ’αλήθεια κάτι στη ζωή μας ή αν είναι απλώς ένας σούπερ γκλόσι τρόπος να την αποφεύγουμε.
_____
Με πληροφορίες από EL PAÍS
