Βάνα Κράβαρη
Τη μισή μέρα νιώθεις πως δεν υπάρχει τίποτα που να μη μπορείς να κάνεις και την άλλη μισή αμφισβητείς κάθε μικρή και μεγάλη σου κίνηση; Αυτό που σου συμβαίνει έχει όνομα. Και δεν είναι ακριβώς imposter syndrome. Λέγεται “sufferiority”.
Ας υποθέσουμε πως έχεις μόλις τελειώσει ένα μεγάλο πρότζεκτ για το οποίο νιώθεις περηφάνια. Αναμένεις συγχαρητήρια. Ίσως και αύξηση. Δυο ώρες μετά ο manager σου σού στέλνει ένα καθόλου ενθουσιασμένο mail, αλλά όχι απαξιωτικό. Από εκεί που πίστευες πως είσαι ο υπάλληλος της χρονιάς, θεωρείς ακαριαία τον εαυτό σου τον πιο άχρηστο άνθρωπο στον κόσμο. Αυτό δεν είναι cool, είναι “sufferiority” και καλό είναι να αναπτύξεις έναν μηχανισμό να το ξεπεράσεις.
Η λέξη είναι ένα κράμα των “inferiority” (κατωτερότητα) και “superiority” (ανωτερότητα) με το suffering. Γιατί ναι, η αυτοεκτίμησή σου υποφέρει. Τον όρο τον σμίλευσε η ψυχοθεραπεύτρια Charlotte Fox Weber, συγγραφές του βιβλίου “What We Want”, όταν συνειδητοποίησε πως υπάρχουν μερικές ιδέες και στοιχεία που διαχωρίζουν αυτή την αίσθηση που μεταφράζεται ως σύνδρομο του απατεώνα, δηλαδή την υποσυνείδητη πεποίθηση πως η όποια επιτυχία και αίσθημα κατορθωμάτων μπορεί να έχει ένας άνθρωπος βασίζονται στην απόλυτη τυχαιότητα και πως κάποια στιγμή ολάκερο το σύμπαν θα ξέρει πως είναι ένας απατεώνας που έχει κοροϊδέψει τους πάντες κάνοντάς τους να πιστεύουν πως είναι κάτι παραπάνω.
Τι είναι το sufferiority;
Η διχασμένη αυτοεκτίμηση. Ένα κομμάτι σου πιστεύει πως είσαι ικανός για τα πάντα, το πιο τυχερό πλάσμα στο σύμπαν (oh wait, αυτό σε κάνει delulu), πως έχεις τα απαραίτητα σκιλς για ό,τι καταπιάνεσαι. Το άλλο σου κομμάτι σε θεωρεί άχρηστο. Βαθύτατα ανίκανο.
Το κόμπλεξ ανωτερότητας και το κόμπλεξ κατωτερότητας ευτυχώς είναι γνωστά λίγο πολύ χάρη στον ψυχολόγο Alfred Adler. Αλλά τι συμβαίνει με όσους κάνουν «τραμπάλα» ψυχικά ανάμεσα στα δυο; Που στηρίζουν τους εαυτούς τους με όλη τους τη δύναμη την ίδια στιγμή και την άλλη βάζουν αυτογκόλ σε κάθε τους βήμα, νιώθοντας ντροπή;
Πώς θα καταλάβεις αν σου συμβαίνει
Σύμφωνα με τη Fox Weber, το μεγαλύτερο σημάδι είναι αυτό το σπιράλ αυτό-αμφισβήτησης σε ό,τι έχει να κάνει σημαντικά βήματα και αποφάσεις. «Μπορεί να επηρεάσει μέχρι και το πώς στέλνεις emails: νιώθεις να παραλύεις», αναφέρει στο Stylist, λέγοντας πως μπορεί να σου προκαλέσει και αυτό το αχρείαστο άγχος του «τι εικόνα δείχνεις». Πώς θα φανείς αν πεις αυτή τη λέξη ή τι εντύπωση θα δώσεις αν πεις κάτι με έναν άλλο τρόπο. Μια συνεχής αμηχανία.
Το άλλο σημάδι; Ο θυμός. «Είναι ένα έντονο συναίσθημα ότι οι άλλοι δεν αναγνωρίζουν την αξία σου, κάτι που σε κάνει να νιώθεις κατατροπωμένος».
Για μερικούς ανθρώπους αυτό το sufferiority εμφανίζεται μόνο σε συγκεκριμένους τομείς της ζωής τους, είτε στις σχέσεις είτε στη δουλειά. Ίσως μόνο στην ερωτική τους ζωή και στο dating.
Πώς ξεπερνιέται το sufferiority
Δεν υπάρχει μαγική λύση. «Είναι περισσότερο το να ζεις μαζί του, όχι το να το λύνεις», λέει η Fox Weber, προτείνοντας το να αποδέχεσαι την εσωτερική παράσταση που δίνουν τα συναισθήματά σου, χωρίς να την πιστεύεις.
«Το να το πεις σε κάποιον μπορεί να είναι τεράστια ανακούφιση από αυτόν τον προσωπικό τρόμο», προτείνει. Παράλληλα, τονίζει πως καλό θα ήταν να μην επενδύουμε όλη μας την αξία σε έναν τομέα. Για παράδειγμα, αν η καριέρα σου είναι ολόκληρη η ζωή σου, προφανώς και μερικές φορές θα πέφτεις σε τοίχο. Ακόμα και από την παραμικρή αποτυχία σε αυτό το κομμάτι. «Αν αμβλύνουμε την εικόνα που έχουμε για τους εαυτούς μας, μπορούμε να αντέξουμε τις διακυμάνσεις με περισσότερη ευκολία».
Το βασικότερο όμως; Η αποδοχή του ενδεχομένου της αποτυχίας. Για να το πούμε και με ένα quote της Sarah Hepola στο βιβλίο Conversations On Love της Natasha Lunn: «Για ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου, είχε την αίσθηση ότι δεν ήμουν αρκετά καλή ή ότι ήμουν καλύτερη από όλους τους άλλους. Ένα μπρος πίσω ανάμεσα στην υπεροχή και την κατωτερότητα. Το να μην παίρνω αυτό που θέλω με έστελνε πίσω στη μέση, στο σημείο που έβλεπα πως δεν είμαι καθόλου διαφορετική από τους άλλους».
