Γιώργος Τσαγκόζης
Ένα από τα πιο παράξενα και ταυτόχρονα ανησυχητικά προβλήματα της σύγχρονης επιστήμης δεν αφορά το παρόν, αλλά το μακρινό μέλλον: πώς προειδοποιείς ανθρώπους που θα ζουν σε 10.000 χρόνια να μην πλησιάσουν πυρηνικά απόβλητα;
Από τη δεκαετία του 1980, επιστήμονες εργάζονται πάνω σε αυτό το ερώτημα μέσω της «πυρηνικής σημειωτικής», σχεδιάζοντας μηνύματα που θα αντέξουν στον χρόνο, ακόμη κι όταν οι σημερινές γλώσσες θα έχουν χαθεί. Το 1993, το Sandia National Laboratories πρότεινε ένα πολυεπίπεδο σύστημα προειδοποίησης — από απλά σύμβολα μέχρι πλήρεις εξηγήσεις.
«Αυτό το μέρος είναι ένα μήνυμα… και μέρος ενός συστήματος μηνυμάτων… δώστε προσοχή σε αυτό!
Η αποστολή αυτού του μηνύματος ήταν σημαντική για εμάς. Θεωρούσαμε τους εαυτούς μας έναν ισχυρό πολιτισμό.
Αυτό το μέρος δεν είναι τόπος τιμής… δεν τιμάται εδώ κανένα σπουδαίο έργο… δεν υπάρχει τίποτα πολύτιμο εδώ.
Αυτό που υπάρχει εδώ ήταν επικίνδυνο και απωθητικό για εμάς. Αυτό το μήνυμα είναι μια προειδοποίηση για κίνδυνο.
Ο κίνδυνος βρίσκεται σε ένα συγκεκριμένο σημείο… αυξάνεται προς ένα κέντρο… το κέντρο του κινδύνου είναι εδώ… έχει συγκεκριμένο μέγεθος και σχήμα και βρίσκεται κάτω από εμάς.
Ο κίνδυνος εξακολουθεί να υπάρχει στη δική σας εποχή, όπως υπήρχε και στη δική μας.
Ο κίνδυνος αφορά το σώμα και μπορεί να σκοτώσει.
Η μορφή του κινδύνου είναι μια εκπομπή ενέργειας.
Ο κίνδυνος απελευθερώνεται μόνο αν διαταράξετε σημαντικά αυτό το μέρος. Είναι καλύτερο να το αποφεύγετε και να το αφήσετε ακατοίκητο».
Πέρα από τις λέξεις, οι επιστήμονες πρότειναν και «εχθρικά» τοπία: τεράστιες αιχμές, μαύρες πέτρες και εκτάσεις που αποπνέουν κίνδυνο. Η ιδέα είναι απλή, ακόμη κι αν κανείς δεν καταλάβει το μήνυμα, το ίδιο το τοπίο να φωνάζει «μην πλησιάζεις».
Γιατί το μεγαλύτερο ερώτημα παραμένει: Θα υπάρχουν άνθρωποι σε 10.000 χρόνια από τώρα και αν υπάρχουν θα μπορέσει κάποιος να καταλάβει τι προσπαθούμε να του πούμε;
