Δημήτρης Καβατζικλής
Το κουτσομπολιό θεωρείται συχνά κοινωνικό ταμπού αλλά μια μελέτη του Πανεπιστημίου του Ντάρτμουθ αποδεικνύει μερικά από τα πλεονεκτήματά του. Το κουτσομπολιό βοηθά στην κοινωνικότητα και επιτρέπει την απόκτηση γνώσεων έμμεσα μέσω των εμπειριών των άλλων ανθρώπων, λέει το dartmouth.edu.
Το κουτσομπολιό δεν διαδίδει απαραιτήτως φήμες ή κακά μόνο πράγματα για τους άλλους, αλλά μπορεί να αφορά σύντομες συνομιλίες προσωπικά ή διαδικτυακά, όπως ένα τσατ κατά τη διάρκεια μιας τηλεδιάσκεψης. Προηγούμενη έρευνα διαπίστωσε ότι περίπου το 14% των καθημερινών συνομιλιών μας είναι κουτσομπολιά κυρίως ουδέτερου τόνου.
«Το κουτσομπολιό είναι μια περίπλοκη μορφή επικοινωνίας που συχνά παρεξηγείται», λέει ο Eshin Jolly, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Computational Social Affective Neuroscience Laboratory (COSAN) που συνέγραψε τη μελέτη με τον Luke Chang, βοηθό καθηγητή ψυχολογικών και εγκεφαλικών επιστημών και διευθυντή του εργαστηρίου COSAN. «Πέρα από την τυπική αρνητική του έννοια, το κουτσομπολιό μπορεί να γίνει ένα μέσο κοινωνικής και ουσιαστικής σύνδεσης», λέει ο Jolly.
Ο Jolly και ο Chang θέλησαν να μάθουν γιατί οι άνθρωποι ξοδεύουν τόσο πολύ χρόνο της προσωπικής και επαγγελματικής τους ζωής ανταλλάσσοντας πληροφορίες για τον εαυτό τους και τους άλλους, και προσπάθησαν να προσδιορίσουν το λόγο για τον οποίο κουτσομπολεύουμε και ποια λειτουργία εξυπηρετεί αυτή μας η συνήθεια.
Δημιούργησαν ένα διαδικτυακό παιχνίδι για να εξετάσουν το ρόλο του κουτσομπολιού και πώς αυτό εκδηλώνεται όσο οι πληροφορίες γίνονται πιο ασαφής. Χωρισμένοι σε ομάδες των έξι ατόμων, οι συμμετέχοντες έπαιξαν 10 γύρους του παιχνιδιού. Σε κάθε γύρο, τους δόθηκαν 10 δολάρια και μπορούσαν να επιλέξουν να κρατήσουν τα χρήματα ή να επενδύσουν οποιοδήποτε μέρος τους σε ένα ομαδικό ταμείο που πολλαπλασιαζόταν επί 1,5x και μοιραζόταν εξίσου μεταξύ των παικτών. Το παιχνίδι δημιουργεί μια ένταση μεταξύ εγωιστικής ελεύθερης συμπεριφοράς και συνεργατικής συμπεριφοράς και ανήκει σε αυτά που οι ερευνητές ονομάζουν «παιχνίδια δημόσιων αγαθών».
Υπό ορισμένες συνθήκες, οι πληροφορίες ήταν περιορισμένες, έτσι ώστε οι συμμετέχοντες να μπορούν να παρατηρούν τη συμπεριφορά των άλλων παικτών της ομάδας τους. «Η έμπνευσή μας ήταν να δημιουργήσουμε ένα ζωντανό σενάριο στο οποίο ο συμμετέχοντας είναι μέλος μιας κοινότητας και επηρεάζεται από τις ενέργειες των άλλων μελών, με τα περισσότερα από τα οποία σπάνια αλληλεπιδρούν άμεσα», εξήγησε ο Jolly.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι παίκτες μπορούσαν να συνομιλήσουν ιδιωτικά με έναν άλλο παίκτη της ομάδας τους. Αυτό επέτρεψε στους παίκτες να μεταδώσουν πληροφορίες σχετικά με τη συμπεριφορά άλλων παικτών, όπως π.χ αν ένας παίκτης χασομερούσε. Στη συνέχεια, οι παίκτες ανέφεραν την προθυμία τους, ή έλλειψη προθυμίας, να παίξουν ξανά με τον κάθε συμμετέχοντα.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Current Biology, δείχνει πώς το κουτσομπολιό είναι μια «πλούσια και πολύπλευρη μορφή επικοινωνίας» με πολλές κοινωνικές λειτουργίες. Εμφανίστηκαν διαφορετικοί τύποι κουτσομπολιού, ανάλογα με τον διαθέσιμο αριθμό πληροφοριών. Οι αυθόρμητες συνομιλίες αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια παιχνιδιού όταν οι παίκτες μπορούσαν να παρατηρήσουν τη συμπεριφορά λίγων μόνο των μελών της ομάδας τους. Όταν οι παίκτες μπορούσαν να παρατηρήσουν άμεσα όλα τα μέλη της ομάδας τους, προτιμούσαν να συνομιλούν για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων.
Οι συμμετέχοντες βασίστηκαν σε πληροφορίες από τους συνεργάτες τους για να μείνουν ενήμεροι για τη συμπεριφορά αυτών που δεν μπορούσαν να δουν, αποδεικνύοντας πώς το κουτσομπολιό επιτρέπει σε κάποιον να μάθει από τις εμπειρίες των άλλων όταν η άμεση παρατήρηση δεν είναι εφικτή.
Τα ευρήματα έδειξαν επίσης ότι οι συμμετέχοντες που συνομιλούσαν μεταξύ τους ένιωσαν πιο συνδεδεμένοι μεταξύ τους στο τέλος του παιχνιδιού και μοιράστηκαν ακόμη και παρόμοιες εμπειρίες.
«Λόγω της ανταλλαγής πληροφοριών, το κουτσομπολιό είναι ένας τρόπος σχηματισμού σχέσεων», λέει ο Chang. «Απαιτεί εμπιστοσύνη και διευκολύνει τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών που ενισχύονται όσο ενισχύεται η επικοινωνία.»
Σε ένα τυπικό παιχνίδι δημόσιων αγαθών, οι παίκτες συνεισφέρουν όλο και λιγότερο με την πάροδο του χρόνου και αυτό διαδίδεται μέσω ενός δικτύου ανθρώπων. Ωστόσο, σε αυτή τη μελέτη, η συνεργασία μειώθηκε λιγότερο με την πάροδο του χρόνου, αφού οι παίκτες μπορούσαν να επικοινωνήσουν ιδιωτικά. Η επικοινωνία αύξησε τη συλλογική συνεργασία, σύμφωνα με τη μελέτη.
Οι ερευνητές εξηγούν ότι το κουτσομπολιό δεν πρέπει να συνδέεται με την κακολογία. Σύμφωνα με τη μελέτη, τα ευρήματα της ομάδας για το ρόλο του κουτσομπολιού συνάδουν με τη δημιουργία μιας «κοινής πραγματικότητας» στην οποία φίλοι και συνάδελφοι ανακαλύπτουν συχνά κοινούς δεσμούς, συνάπτουν συμμαχίες, ανταλλάσσουν προσωπικές πληροφορίες και συζητούν για τη συμπεριφορά άλλων με σκοπό να αναπτύξουν μια κοινή κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά.
«Το κουτσομπολιό είναι χρήσιμο επειδή βοηθά τους ανθρώπους να μάθουν μέσα από τις εμπειρίες των άλλων, επιτρέποντάς τους να έρθουν πιο κοντά ο ένας στον άλλο», λέει ο Jolly.
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ψυχολογικό τεστ: Πόση μοναξιά αντιμετωπίζεις αυτή την περίοδο;