Γιώργος Τσαγκόζης
Ένα από τα πιο αξιοπερίεργα trends του διαδικτύου τα τελευταία χρόνια, είναι οι φωτογραφίσεις και τα βίντεο από απόκοσμα μέρη, και δεν αναφέρομαι σε κάποιο ερημικό βουνό ή δάσος, που η απουσία ανθρώπων σε αυτά θεωρείται κάτι το φυσικό, αλλά σε κατασκευές και κτίρια που θα έπρεπε να βρίθουν από ανθρώπους, αλλά που για κάποιο λόγο, είναι απόκοσμα άδεια.
Τι είναι λοιπόν τα liminal spaces; Σύμφωνα με το Wiki:
Στην αισθητική του Διαδικτύου, οι “οριακοί χώροι” είναι άδειοι ή εγκαταλελειμμένοι χώροι που φαίνονται απόκοσμοι, εγκαταλελειμμένοι και συχνά σουρεαλιστικοί. Οι οριακοί χώροι είναι συνήθως τόποι μετάβασης, που σχετίζονται με την έννοια της οριακότητας.
Έρευνα από το Journal of Environmental Psychology έχει δείξει ότι οι “οριακοί χώροι” μπορεί να φαίνονται απόκοσμοι ή παράξενοι επειδή εμπίπτουν σε μια αλλόκοτη κοιλάδα αρχιτεκτονικής και φυσικών χώρων[1]. ένα άρθρο από το Pulse: the Journal of Science and Culture έχει αποδώσει αυτή την αλλόκοτη αίσθηση σε οικεία μέρη που στερούνται του συνήθως παρατηρούμενου πλαισίου τους
Η συζήτηση για τα liminal spaces έχει μπει και στο ελληνικό reddit όπου redditors ψάχνουν τη σωστή απόδοση του όρου στα ελληνικά:
“Τα “liminal space” ας πούμε θα θεωρούταν η αυλή ενός σπιτιού γιατί είναι ένας μεταβατικός χώρος ο οποίος διαχωρίζει το εσωτερικό του σπιτιού απτό έξω, είναι δηλαδή στο όριο. Η λέξη δεν περιορίζεται μόνο στον χώρο όμως αλλά και σε καταστάσεις γενικότερα για παράδειγμα ένα μέρος το οποίο βρίσκεται σε μια μεταβατική κατάσταση αλλά ο ίδιος ο χώρος δεν είναι μεταβατικός πχ ένα σχολείο τη νύχτα βρίσκεται σε μια μεταβατική κατάσταση για να φτάσει το πρωί για να πάνε τα παιδιά, μέχρι να φτάσει το πρωί όμως βρίσκεται σε μια ενδιάμεση κατάσταση από κλείσιμο σε άνοιγμα. Τη λέξη αυτή τη βρήκα απτό “liminal space” ο οποίος είναι ένας όρος που αρχικά χρησιμοποιουταν από αρχιτέκτονες για να περιγράψουν μέρη όπως αυλές που είπα αλλά έχει αναγεννηθεί κάπως τους τελευταίους μήνες στο διαδίκτυο με κάπως καινούργιο νόημα για να περιγράψει μέρη τα οποία βρίσκονται σε μια ύπαρξη η οποία δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε ή που δεν χρησιμοποιούνται με τον αυθεντικό τους σκοπό πχ ένα άδειο μολ (είναι αυτό το τεράστιο σύμπλεγμα καταστημάτων το οποίο έχει φτιαχτεί για να είναι τίγκα στους ανθρώπους αλλά δεν υπάρχει ψυχή) και φέρνουν συναισθήματα άγχους και ανατριχίλας.”
Για τα Liminal Spaces είχε γράψει και ο φιλόσοφος Mark Fischer στο βιβλίο του το “Το αλλόκοτο και τ ο απόκοσμο” (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αντίποδες):
“Η σημασία των Liminal Spaces ως μνημονικών μη-τόπων συνδέεται άμεσα με το ασυνείδητο. Αυτές οι εικόνες είναι βαθιά οικείες σε ορισμένους επειδή οι μη-τόποι έχουν διεισδύσει στην κατανόηση του κατοικημένου χώρου υπό τον καπιταλισμό. Αυτοί οι τόποι ως “χώροι αποκοπής” ως αναφορά στα βιντεοπαιχνίδια απεικονίζουν μια σουρεαλιστική κατανόηση, ίσως ακόμη και μια “διαίσθηση του εξωτερικού”.
Για να μη σας κουράζω με το φιλοσοφικό- ψυχολογικό νόημα των χώρων (ή μη χώρων) αυτών, σας παραθέτω 15 φωτογραφίες απο Liminal Spaces και το αγαπημένο μου video και θα μπείτε εύκολα στο νόημα.
