Ευθύμης Κάλφας
Για δεύτερη φορά, σε λιγότερο από 6 μήνες, το Μνημείο Ολοκαυτώματος της Θεσσαλονίκης, «πέφτει» θύμα βανδαλισμού από αγνώστους οι οποίοι πέταξαν μαύρες μπογιές στο Μνημείο. Κάτι παρόμοιο είχε ξανασυμβεί και στις 21 Ιανουαρίου του 2018, τότε που υποστηρικτές της Χρυσής Αυγής οι οποίοι κατευθύνονταν προς το συλλαλητήριο για τη Μακεδονία είχαν γράψει με σπρέι κάτω από το γλυπτό «Χρυσή Αυγή».
Γιατί όμως να επιλέξει κανείς να βεβηλώσει το συγκεκριμένο μνημείο και πώς φτάσαμε στην κατασκευή του;
Αυτή είναι η ιστορία του μνημείου
Πού αποκαλύφθηκε πρώτη φορά;
Το Μνημείο Ολοκαυτώματος βρίσκεται στην πλατεία Ελευθερίας της Θεσσαλονίκης και στήθηκε προς τιμήν των 50.000 Ελλήνων Εβραίων της Θεσσαλονίκης οι οποίοι μαρτύρησαν στα Ναζιστικά στρατόπεδα του θανάτου. Το Μνημείο Ολοκαυτώματος δημιουργήθηκε από τους αδερφούς Γκλιντ και είχε αποκαλυφθεί στη συμβολή των οδών Αλεξάνδρου Παπαναστασίου και Νέας Εγνατίας, στις 23 Νοεμβρίου 1997 από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο. Το 2006 όμως μεταφέρθηκε στην τωρινή του τοποθεσία καθώς στην Πλατεία Ελευθερίας συγκέντρωναν οι Ναζί τους Εβραίους του 1942, υποχρεώνοντας τους σε βασανιστήρια και εξευτελισμούς. Μάλιστα, κάθε χρόνο, στις 27 Ιανουαρίου (ημέρα μνήμης), η Θεσσαλονίκη καταθέτει στεφάνι στη μνήμη των θυμάτων, σε τελετή που πραγματοποιείται. Γιατί όμως συμβαίνουν όλα αυτά;
Η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης
Πριν το ολοκαύτωμα, το 1941 δηλαδή, η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης αριθμούσε 52.000 ανθρώπους, αποτελώντας το ένα έκτο του συνολικού πληθυσμού της πόλης και το ένα πέμπτο της οικονομίας της ενώ υπήρχαν 16 συναγωγές και 20 δημοτικά σχολεία. οι Γερμανοί είχαν μπει στη Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου 1941. Κάποιες ημέρες μετά ξεκίνησαν να απαγορεύουν την είσοδο των Εβραίων σε καφενεία και ζαχαροπλαστεία, επέταξαν το νοσοκομείο Χιρς και πολλά εβραϊκά σπίτια, φυλάκισαν τα μέλη του κοινοτικού Συμβουλίου, διέταξαν όλους τους Εβραίους να παραδώσουν τα ραδιόφωνα τους και λεηλάτησαν τα γραφεία της Κοινότητας και τις πλουσιότερες εβραϊκές βιβλιοθήκες. Ένα χρόνο αργότερα οι άνδρες Εβραίοι μεταξύ 18 – 45 ετών διατάχθηκαν να παρουσιαστούν στην πλατεία Ελευθερίας, εκεί δηλαδή όπου αφού υπέστησαν απερίγραπτα μαρτύρια, καταγράφηκαν και στη συνέχεια οδηγήθηκαν σε καταναγκαστικά έργα.
Η Κοινότητα είχε καταβάλλει στους ναζί το ποσό των 2,5 δισ. δραχμών για να τους απελευθερώσουν ενώ μέχρι το τέλος του ίδιου χρόνου, οι ναζί κατάσχεσαν τις ανθούσες εβραϊκές επιχειρήσεις και κατέστρεψαν το Ισραηλιτικό Νεκροταφείο. Το 1943, θα φτάσει στη Θεσσαλονίκη μια επιτροπή των SD, η οποία θα φροντίσει για το οριστικό ξεκλήρισμα των Εβραίων, τους οποίους πλέον υποχρέωσαν να φορούν το κίτρινο άστρο του Δαβίδ και να κατοικούν σε ορισμένες μόνο συνοικίες ενώ τους είχαν απαγορεύσει επίσης τη χρήση τηλεφώνων αλλά και δημοσίων μεταφορικών μέσων. Στις 6 Μαρτίου του1943, απαγορεύτηκε η έξοδος των Εβραίων από τα γκέτο, ενώ στον συνοικισμό του Βαρώνου Χιρς στήθηκε το σκηνικό για την τελευταία πράξη της τραγωδίας.
Απολογισμός
Στις 15 Μαρτίου 1943, θα αναχωρήσει ο πρώτος συρμός με προορισμό τα στρατόπεδα του θανάτου στο Άουσβιτς. Από τους 46.091 Θεσσαλονικείς Εβραίους που μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, επέστρεψαν μόνο 1950, δηλαδή ένα ποσοστό γύρω στο 4%!
Mία Ιστορία της Θεσσαλονίκης | Οι Εβραίοι και το Ολοκαύτωμα
Mία Ιστορία της Θεσσαλονίκης | Οι Εβραίοι και το Ολοκαύτωμα
Με αφορμή τα 75 χρόνια μετά το Β’ παγκόσμιο πόλεμο και τις θηριωδίες των Γερμανών, σε μια πόλη που οι Εβραίοι είναι πλέον μεγάλη αναλογία του πληθυσμού της, το 1900 αριθμούσε 158.000 κατοίκους με 90.000 Εβραίους, 30.000 Μουσουλμάνους, 30.000 Έλληνες, 8.000 Βουλγάρους, Αρμένιους, Σέρβους… Δείτε εδώ το ντοκιμαντέρ του Livemedia πριν την παρουσίασή του.