Δημήτρης Καβατζικλής
Στην αρχή της πανδημίας του κορωνοϊού, τα ράφια των καταστημάτων άδειασαν γρήγορα από χαρτί τουαλέτας, αποκαλύπτοντας τον εξέχοντα ρόλου του προϊόντος αυτού στη σύγχρονη κοινωνία. Ωστόσο, παρά τη μαζική χρήση του, είναι σχετικά πρόσφατη ανακάλυψη. Πριν από την μαζική παραγωγή του από τα μέσα του 1800, οι άνθρωποι βασίζονταν σε λιγότερο πολυτελείς τρόπους για να σκουπιστούν. Το History Channel τους περιγράφει.
Από τα κοχύλια στα κοινά σφουγγάρια
Σε όλες τις ιστορικές περιόδους οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν διάφορα φυσικά υλικά και εργαλεία για τον καθαρισμό τους στην τουαλέτα. Στα αρχαία χρόνια, το σκούπισμα με βότσαλα και άλλα φυσικά υλικά και το ξέπλυμα με νερό ή χιόνι ήταν ο κανόνας. Ορισμένοι πολιτισμοί προτιμούσαν κοχύλια και γούνες ζώων.
«Το πιο διάσημο παράδειγμα αρχαίου χαρτιού τουαλέτας προέρχεται από τον ρωμαϊκό κόσμο και την ιστορία του Σενέκα για τον μονομάχο που αυτοκτόνησε πηγαίνοντας σε μια τουαλέτα και έμπηξε ένα ραβδί στο λαιμό του», λέει η Erica Rowan, περιβαλλοντολόγος αρχαιολόγος και καθηγήτρια κλασικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Τα σφουγγάρια καθαρίζονταν σε ένα κουβά με ξύδι ή θαλασσινό νερό και επαναχρησιμοποιούνταν.
Πέρα από τον κοινόχρηστο σφουγγάρι, οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν επίσης βρύα ή φύλλα και κεραμικά αντικείμενα που ήταν γνωστά ως πεσσοί. Οι πεσσοί ήταν κομμάτια από όστρακα, και όσοι τα χρησιμοποιούσαν είχαν συχνά χαραγμένα πάνω τους τα ονόματα των εχθρών τους.
Μικρά κομμάτια υφάσματος που βρέθηκαν στο αποχετευτικό δίκτυο του Herculaneum, μια από τις πόλεις που θάφτηκαν από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ., θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί στη θέση του χαρτιού τουαλέτας, αν και η Rowan επισημαίνει ότι «στην αρχαιότητα τα υφάσματα φτιάχνονταν με το χέρι, οπότε η χρήση γι’ αυτό το σκοπό δεν θα ήταν πρακτική.»
Το 1992, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν στο Xuanquanzhi της Κίνας ραβδιά ηλικίας 2.000 ετών, που ήταν γνωστά ως salaka, cechou και chugi, και χρονολογούνται από τη δυναστεία των Χαν. Ήταν φτιαγμένα από μπαμπού και άλλα είδη ξύλου και έμοιαζαν με σπάτουλες. Σπάτουλες για την υγιεινή στην τουαλέτα; Κι όμως!
Η εμφάνιση του χαρτιού
Αν και το χαρτί προήλθε από την Κίνα τον δεύτερο αιώνα π.Χ., η πρώτη καταγεγραμμένη χρήση του ως αντικείμενο υγιεινής είναι από τον 6ο αιώνα στη μεσαιωνική Κίνα. Στις αρχές του 14ου αιώνα, οι Κινέζοι παρήγαγαν από 1.000 έως 10.000 φύλλα χαρτιού ετησίως. Το 1393, χιλιάδες αρωματικά φύλλα χαρτιού παρήχθησαν για την αυτοκρατορική οικογένεια.
Το χαρτί έγινε ευρέως διαθέσιμο τον 15ο αιώνα, αλλά στον Δυτικό κόσμο έκανε την εμπορική του εμφάνιση το 1857, όταν ο Joseph Gayetty από τη Νέα Υόρκη άρχισε να πουλάει ένα «Φαρμακευτικό χαρτί» σε συσκευασίες των 500 φύλλων για 50 σεντ.
Πριν το προϊόν του βγει στην αγορά, οι Αμερικανοί αυτοσχεδίαζαν στην καθημερινή τους υγιεινή με έξυπνους τρόπους. Μέχρι το 1700, τα φύλλα από τα καλαμπόκια ήταν μια κοινή εναλλακτική λύση. Από τον 19ο αιώνα αντικαταστάθηκαν από εφημερίδες και περιοδικά. Τα πρώτα ρολά χαρτιού τουαλέτας εμφανίστηκαν το 1890, και από το 1930 το χαρτί υγείας άρχισε να κατασκευάζεται «χωρίς θραύσματα». Σήμερα, τα περισσότερα αμερικανικά νοικοκυριά προτιμούν μαλακό και απορροφητικό χαρτί υγείας.