Μικροπράγματα
Γράφει ο Δημήτρης Μακρίδης
«Η γλώσσα κάποτε, ήταν για όλους τους ανθρώπους κοινή. Σαν ένα ρόδι πριν να σπάσει και οι μικροί σπόροι διασκορπιστούν παντού. Ο ποιητής κατέχει την πρώτη αρχή.» Η υπέροχη φράση, που αναφέρεται στο καλότυχο και γεμάτο βιταμίνες φρούτο, ανήκει στον ποιητή Μιχάλη Κατσαρό. Εγώ σκέφτομαι ευθύς το περιοδικό για παιδιά που έφερε τον τίτλο «Το Ρόδι».
Οι περισσότεροι θυμούνται τον αντίκτυπο της Λιλιπούπολης μέσα από τα υπέροχα τραγούδια της. Δεν την άκουσαν όμως την ώρα της μετάδοσης της, δεν την σχολίασαν την άλλη μέρα στο σχολείο. Την γνώρισαν με το αυτί του ενήλικα σαν κάτι καθιερωμένο και κλασσικό. Αυτό όμως που συνδέει τις δεκαετίες της μεταπολίτευσης ως χειροπιαστή παρουσία είναι το Ρόδι, ένα παιδικό περιοδικό που κυκλοφόρησε τα Χριστούγεννα του 1977. Βασική συντακτική ομάδα, τέσσερις νεαρές τότε μητέρες που αποφάσισαν να φτιάξουν ένα περιοδικό για να το διαβάζουν πρώτα από όλα τα παιδιά τους. Η Δροσούλα Βασιλείου Έλλιοτ, η Ελένη Αρβανίτη-Γαζή, η Μαριάννα Βερέμη και η Χίλαρυ Σακελλαριάδη ξεκίνησαν ένα ωραίο μακρύ ταξίδι που κράτησε τρεις περιόδους κυκλοφορίας και απλώθηκε σε τρεις δεκαετίες. Από εκείνο το Ρόδι βγήκαμε χιλιάδες μικρά σποράκια από τη μεταπολίτευση μέχρι λίγο πριν από το ερχομό της νέας χιλιετίας.
Και ενώ τα τεύχη και οι αναγνώστες αυξάνονταν, οι παλιοί νέοι βούτηξαν τα ώριμα πλέον χέρια τους στα μελάνια της ιστορίας. Οράματα εκφυλίστηκαν, ιδέες σκούριασαν, το Ρόδι όμως κράτησε τη φρεσκάδα και τον πρωταρχικό του σκοπό και στόχο. Συνέχισε να προτάσσει τη γνώση, τη φιλομάθεια και την επαφή με την λογοτεχνία στους μικρούς του αναγνώστες. Συντρόφευσε φουρνιές παιδιών αντιμετωπίζοντάς τα ισότιμα. Αφήνοντας τους χώρο όχι μόνο να αναπνεύσουν αλλά και να εκφραστούν μέσα από τις σελίδες του. Δίπλα στους πίνακες του μπάρμπα- Σπύρου Βασιλείου φιγουράριζαν ζωγραφιές μαθητών Δημοτικού και όταν τελείωνες την ιστορία του Δημήτρη Χατζή, διάβαζες με την ίδια γραμματοσειρά το ποίημα μίας 9χρονης μαθήτριας. Ενώ, αν ήθελαν να μοιραστούν κάτι που τους στεναχωρούσε, μπορούσαν να πάρουν τηλέφωνο στο περιοδικό. Ναι, το περιοδικό είχε γραμμή ψυχολογικής στήριξης από τη μακρινή δεκαετία του ’70!
Πολλά παιδιά της πρώιμης και ύστερης μεταπολίτευσης θεωρούσαν σαν συγγενείς τους μία πλειάδα συγγραφέων και εικονογράφων. Λογοτέχνες όπως η Κίρα Σίνου, η Άλκη Ζέη, ο Κυριάκος Ντελόπουλος, ο Μάνος Κοντολέων, ο Νικηφόρος Βρεττάκος και τόσοι άλλοι, έγραφαν και μετέφραζαν ιστορίες στο εσωτερικό του. Μεταφέροντας τα παιδιά μακριά από τα τσιμέντα, σε άλλους κόσμους, που τους παρακινούσαν να φανταστούν οι ιστορίες αλλά και οι ζωγραφιές του. Γιατί τί καλύτερο ερέθισμα από το να είσαι παιδί και να βλέπεις ζωγραφιές του Μποστ, του Ακριθάκη και του Κυριτσόπουλου να κοσμούν τα εξώφυλλα του περιοδικού σου κάθε μήνα! Εκεί είδαν τα πρώτα σκαριφήματα του Ευγένιου Τριβιζά για την θρυλική Φρουτοπία. Εκεί οργάνωσαν τις ροδοπαρέες τους για το περιβάλλον. Εκεί διάβασαν το πρώτο θα μπορούσαμε να πούμε podcast του Θάνου Βερέμη για την Ελληνική Επανάσταση.
Με θυμάμαι να ξεφυλλίζω το έγχρωμο τεύχος στη δεύτερη περίοδο κυκλοφορίας του περιοδικού στα μέσα του ‘90. Μαθητής των πρώτων τάξεων του δημοτικού, δεν μπορούσα ακόμα να διαβάσω ολόκληρα τα κείμενα και περιοριζόμουν στα κόμιξ με τον Βαγγέλη και το δίδυμο Τρεχάλας-Πιλάφας. Ένιωθα όμως πως ήταν κάτι πολύ ωραίο. Κάθε σελίδα και πετριά στο παιδικό μου κεφάλι. Θυμάμαι τα γράμματα στο νησί των Πυροτεχνημάτων, τις συνεντεύξεις του Μολύβιου Μπλοκ, και την «Αλίκη και τους Πειρατές του διαστήματος».
Το δε διπλό καλοκαιρινό τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου το έχω συνδυάσει με τις διακοπές δίπλα στη θάλασσα. Το αναγνωστικό των διακοπών μας που διαβάζαμε χωρίς να ξεφυσάμε κάθε πρωί ατενίζοντας την Ηλειακή ακτογραμμή. Και δεν θυμάμαι να σας πω αν έβγαινε πιο πολύ φως από το περιοδικό ή από τον πρωινό καλοκαιρινό ήλιο. Και «με όποιον δάσκαλο θα κάτσεις τέτοια γράμματα θα μάθεις» όπως έλεγε η γιαγιά-Παραδοσούλα με τις παροιμίες της. Με πρότυπο το Ρόδι προσπαθήσαμε και φτιάξαμε τη δική μας εφημερίδα, που περιείχε όλα αυτά που διαβάζαμε. Με κάπως πιο χιουμοριστική διάθεση αλλά πιστοί στη γραμμή του περιοδικού.
Σε όλες τις παιδικές μου φωτογραφίες κάπου πίσω από το φόντο θα βρίσκεται και το τελευταίο τεύχος του περιοδικού. Δίπλα σε άλλα αντικείμενα και παροχές που γέννησαν άυλες και υλικές ελπίδες μίας μεσαίας τάξης που γιγαντωνόταν και διεκδικούσε ό,τι καλύτερο για τα παιδιά της. Με θυμάμαι να λέω «πως το Ρόδι χάλασε» επαναλαμβάνοντας τους μεγαλύτερους που σχολίαζαν την ανεπιτυχή προσπάθειά του να μιμηθεί άλλα εύπεπτα περιοδικά την 3η περίοδο κυκλοφορίας του. Αλλά κυρίως θυμάμαι τη μεγαλύτερη παρουσία του, την απουσία του από το 1998 και μετά, όταν έκλεισε για πάντα. Σαν κάτι να χάθηκε ξαφνικά σε μία στροφή του δρόμου προς την προεφηβεία και τίποτα άλλο δεν μπορούσε να το αντικαταστήσει.
Από τότε τα χρόνια πέρασαν και οι ροδοπαρέες σκόρπισαν. Ποτέ δεν ξέχασαν όμως από πού ξεκίνησαν. Όταν με ρωτάνε «από πού είστε;» και έχω κέφι, τους απαντώ πως είμαι από εκείνο το πρώτο Ρόδι που έσπασε και οι σπόροι του ξεχύθηκαν στα πέρατα της γης. Αυτή είναι η δικιά μου αρχή όπως και για χιλιάδες άλλα Ροδόπουλα.