Δημήτρης Καβατζικλής
Αν έχετε περάσει χρόνο στα social media τον τελευταίο καιρό, σίγουρα έχετε δει το πρόσωπο του Simon Leviev. Μετά την πρεμιέρα του The Tinder Swindler στο Netflix, η ιστορία για τις υποτιθέμενες ατασθαλίες του, όπως η εξαπάτηση γυναικών που γνώριζε σε εφαρμογές γνωριμιών, προκάλεσε θύελλα στο διαδίκτυο, διαβάζουμε στο jezebel.
Πρόσφατα έκανε το ντεμπούτο της στο Netflix και μια ακόμη μίνι σειρά ντοκιμαντέρ τεσσάρων επεισοδίων με τίτλο «Bad Vegan», που αφηγείται μια ιστορία παρόμοια με αυτή του Leviev: Το 2016, η διάσημη raw vegan εστιάτορας Sarma Melngailis συνελήφθη μαζί με τον σύζυγό της, Anthony Strangis, και κατηγορήθηκε για κλοπή. Η Melngailis ισχυρίζεται ότι συμμετείχε στην απάτη επειδή ο Strangis τη χειραγωγούσε ώστε να πιστεύει ότι αν ακολουθούσε τα σχέδια του, αυτή και ο σκύλος της θα γίνονταν αθάνατοι.
Εν μέσω αυξανόμενης ευαισθητοποίησης σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους τα ντοκιμαντέρ που βασίζονται σε αληθινές ιστορίες μπορούν να εκμεταλλευτούν και να προωθήσουν ανακριβείς αντιλήψεις για τη βία και την εγκληματικότητα, ιστορίες όπως το Bad Vegan και το The Tinder Swindler κυριαρχούν.
«Υπάρχουν στοιχεία που υποδηλώνουν ότι οι δράστες ερωτικής απάτης χρησιμοποιούν τις ίδιες τεχνικές που συναντάμε σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας», λέει η εγκληματολόγος Cassandra Cross. «Η ερωτική απάτη αφορά τη χρήση εξαναγκασμού και ελέγχου και την ικανότητα των δραστών να χρησιμοποιούν τη δύναμή τους για να αναγκάσουν τα θύματα τους να κάνουν πράγματα που κανονικά δεν θα έκαναν».
Για την Melngailis και τον Strangis, κάθε κομμάτι της ιστορίας είναι πιο εντυπωσιακό από το επόμενο. Η φήμη του ζευγαριού έφτασε στο απόγειο όταν συνελήφθησαν το 2016 με την κατηγορία ότι είχαν αποσπάσει κεφάλαια από την επιχείρησή της Melngailis, το Pure Food & Wine (ένα εξαιρετικά δημοφιλές vegan εστιατόριο του Μανχάταν που έκτοτε έκλεισε), εξαπάτησαν επενδυτές και άφηναν τους υπαλλήλους σε χλωρό κλαρί. Η Melngailis ήταν μια φαινομενικά κανονική ιδιοκτήτρια επιχείρησης πριν γνωρίσει τον Strangis στο Twitter, όπου εργαζόταν ως reply guy για τον Alec Baldwin, έναν από τους διάσημους φίλους της Melngailis. Στο Bad Vegan αποκαλύπτεται ότι ο Strangis έπεισε την Melngailis ότι ήταν ένας πλούσιος μυστικός πράκτορας που εργαζόταν σε διεθνείς στρατιωτικές επιχειρήσεις. Απέκτησε πρόσβαση στους λογαριασμούς email της, ώστε να μπορεί να την κατασκοπεύει και να στέλνει email προσποιούμενος ότι είναι εκείνη, και υποσχέθηκε ότι, αν ολοκλήρωσε τις δοκιμασίες που της ανέθεσε, αυτή και το αγαπημένο της πίτμπουλ θα κέρδιζαν την αιώνια ζωή. Κατά τη διάρκεια της σχέσης τους, η Melngailis και η μητέρα της μετέφεραν περισσότερα από ένα εκατομμύριο δολάρια σε λογαριασμούς του Strangis, ο οποίος τα χρησιμοποίησε για να ικανοποιήσει τον εθισμό του στον τζόγο.
Είναι δύσκολο να συμπαθήσουμε τη Melngailis. Απέσπασε χρήματα επενδυτών χωρίς να σκοπεύει να τους βάλει ως συνέταιρους στο εστιατόριο, έκλεψε μισθούς υπαλλήλων και απέλυσε όσους εξέφραζαν αντιρρήσεις στις άσχημες συνθήκες εργασίας. Κατηγορήθηκε για απάτη και καταδικάστηκε σε τέσσερις μήνες φυλάκιση. Στις συνεντεύξεις που έδωσε η ίδια για το Bad Vegan, φαίνεται ότι να μην μπορεί να εξηγήσει πλήρως τις πράξεις της.
Ωστόσο, οι τακτικές που κατηγορείται ότι χρησιμοποίησε ο Strangis ανήκουν στο πρίσμα της ενδοοικογενειακής βίας. Το 2018, η Cross και άλλοι ερευνητές του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ συνέγραψαν μια μελέτη για το British Journal of Criminology που εξετάζει τη σχέση μεταξύ της ενδοοικογενειακής βίας και της ερωτικής απάτης. Ανέφεραν ότι οι δράστες είχαν επινοήσει τρόπους για να τους απομονώνουν τα θύματα και να μονοπωλούν το χρόνο τους ώστε να μην αισθάνονται σίγουρα για τον εαυτό τους και να ζουν υπό το φόβο της σωματικής βίας.
Από το πρίσμα της ενδοοικογενειακής βίας, αυτές οι ιστορίες φαίνονται όχι μόνο πιο τρομακτικές, αλλά και πιο κατανοητές. Μετά από δεκαετίες προσπαθειών για τη διόρθωση μύθων σχετικά με την κακοποίηση, χρειάζεται πολύ τόλμη για να ρωτήσει κάποιος γιατί τα θύματα ενδοοικογενειακής βίας δεν έφυγαν ή να ισχυριστεί ότι θα μπορούσαν να αποφύγουν την κακοποίηση. Ωστόσο, όπως έδειξαν οι αντιδράσεις στην ιστορία του Tinder Swindler, πολλοί άνθρωποι ήταν πρόθυμοι να κατηγορήσουν τα θύματα του Leviev ως gold diggers.
Λαμβάνοντας υπόψη την ενδοοικογενειακή κακοποίηση αυτών των ιστοριών, είναι ευκολότερο να ταυτιστεί κανείς με τις γυναίκες και να κατανοήσει το πρόβλημα: «Κανένα θύμα δεν ξυπνά το πρωί με σκοπό να χαρίσει όλη του την περιουσία», έγραψε η Cross σε ένα άρθρο για το The Conversation. «Αντίθετα, είναι το αποτέλεσμα μιας επίπονης διαδικασίας».