Γιώργος Τσαγκόζης
Ήταν 12:39 το μεσημέρι της 12ης Ιουλίου 2004, όταν η Αθήνα βυθίστηκε ξαφνικά στο σκοτάδι. Ακριβώς έναν μήνα πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων, η ελληνική πρωτεύουσα και μεγάλο μέρος της χώρας υπέστησαν το μεγαλύτερο μπλακάουτ των τελευταίων δεκαετιών. Η θερμοκρασία ξεπερνούσε τους 40 βαθμούς, οι δρόμοι παρέλυσαν, εκατοντάδες πολίτες εγκλωβίστηκαν σε ανελκυστήρες και το μετρό σταμάτησε να λειτουργεί. Μέσα σε λίγα λεπτά, ένα τεχνικό πρόβλημα στο βόρειο ενεργειακό δίκτυο της χώρας προκάλεσε αλυσιδωτή κατάρρευση σε όλο το σύστημα υψηλής τάσης, αποκαλύπτοντας με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο τα εύθραυστα θεμέλια της ενεργειακής ασφάλειας, λίγες μόνο εβδομάδες πριν η Ελλάδα υποδεχθεί τον κόσμο.
Διαβάζουμε σε άρθρο του Ριζοσπάστη:
“Σε έκτακτη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε ο υπουργός Ανάπτυξης Δ. Σιούφας, απέδωσε τα αίτια της συσκότισης...«σε λανθασμένους υπολογισμούς στη διαχείριση της υψηλής τάσης του συστήματος»! Αυτό και τίποτα περισσότερο! Το ποιος και γιατί προέβη στους λανθασμένους χειρισμούς που παρέλυσαν το μεγαλύτερο πληθυσμιακά τμήμα της χώρας, δε χρειάζεται να το εξηγήσει ο Δ. Σιούφας, αλλά προκύπτει από την ανάλυση της απελευθερωμένης πλέον αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι κυβερνήσεις, τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και της ΝΔ, πιστές στην εφαρμογή των οδηγιών της ΕΕ και του κεφαλαίου, απελευθέρωσαν και τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Για την ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού, δηλαδή για την είσοδο των ιδιωτών στο «παιχνίδι», έσπασαν το ενιαίο σύστημα διαχείρισης της παραγωγής, της μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Η παραγωγή και η διανομή, παρέμειναν στην ιδιωτικοποιημένη ΔΕΗ, και το σύστημα μεταφοράς, το πιο νευραλγικό τμήμα του τομέα, παραχωρήθηκε στη νεοσύστατη ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία ΔΕΣΜΗΕ! Η ΔΕΗ λοιπόν παράγει ο ΔΕΣΜΗΕ μεταφέρει και διαχειρίζεται το σύστημα, αυτό που κατασκευάστηκε από τη ΔΕΗ, δηλαδή τον ελληνικό λαό.
Όπως αναφέρουν οι γνωρίζοντες, υπάρχει ένα αλαλούμ συνεννόησης μεταξύ της ΔΕΗ και του ΔΕΣΜΗΕ, το οποίο οφείλεται στον πολυκερματισμό του συστήματος. Χτες το ότι θα γινόταν μπλακ άουτ διαφαινόταν δύο ώρες πριν, ωστόσο δεν μπόρεσε να αποφευχθεί… Και ενώ από το ΔΕΣΜΗΕ, είχε διαπιστωθεί ότι η τάση του συστήματος ήταν ασταθής λόγω της υπερβολικής κατανάλωσης, δεν έγιναν οι απαραίτητοι χειρισμοί και οι ανάλογες συνεννοήσεις με τη ΔΕΗ για την απάλειψη του προβλήματος. Λίγο πριν τις 12:39, η κατανάλωση άγγιξε τα 9.200 μεγαβάτ, σημειώνοντας ιστορικό ρεκόρ. Αντί όμως συντονισμένα να επιχειρηθεί η σταθεροποίηση της τάσης μεταξύ του Βορείου και του Νοτίου συστήματος, αφέθηκαν τα πάντα στην τύχη. Το αποτέλεσμα ήταν λόγω της ανισορροπίας της τάσης, να τεθούν ταυτόχρονα κατά τρόπο «ντόμινο» εκτός λειτουργίας οι μονάδες στο Λαύριο, στο Αλιβέρι, στο Κερατσίνι και τη Μεγαλόπολη και να επακολουθήσει το μπλακ άουτ.”
“Γενική διακοπή ρεύματος σημειώθηκε στις 12.39 μ.μ. της Δευτέρας στη Στερεά Ελλάδα, τα νησιά Αιγαίου, την Πελοπόννησο και μέρος της Θεσσαλίας και των Ιόνιων Νήσων, λόγω της υπερβολικής ζήτησης (9.200 Μεγαβάτ μόνο στην Αθήνα) που παρατηρήθηκε εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών.
Σύμφωνα με τον υπουργό Ανάπτυξης Δημήτρη Σιούφα το πρόβλημα προκλήθηκε από λάθος χειρισμούς της υψηλής τάσης στο Σύστημα Ελέγχου, Μεταφοράς και Παραγωγής Ενέργειας, και δεν οφείλεται σε έλλειψη ενέργειας.
Αρχικά ετέθη εκτός λειτουργίας το ενεργειακό κέντρο του Λαυρίου και ακολούθησαν σαν ντόμινο εκείνα της Μεγαλόπολης και του Αλιβερίου, με αποτέλεσμα να υπάρξει η διακοπή που διήρκεσε μέχρι τις 1:20 μ.μ.
Από την ώρα εκείνη άρχισε σταδιακά η αποκατάσταση του δικτύου και μία ώρα μετά τη διακοπή η επανηλεκτροδότηση ήταν γεγονός στο 70% της Αττικής.
Σε ανακοίνωση της ΔΕΗ η οποία επικαλείται την σχετική ενημέρωση που είχε από τη Διαχειριστής Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας ΑΕ (ΔΕΣΜΗΕ Α.Ε.) η διακοπή ρεύματος που σημειώθηκε το μεσημέρι, προήλθε από την ταχεία πτώση τάσεων λειτουργίας του Συστήματος (150 KV) με συνέπεια τη διακοπή λειτουργίας των Μονάδων Παραγωγής της ΔΕΗ σε Αττική, Πελοπόννησο και Εύβοια (Λαύριο, Κερατσίνι, Μεγαλόπολη και Αλιβέρι).
Παράλληλα η ΔΕΗ διαβεβαιώνει ότι «από πλευράς επάρκειας ισχύος κατά τη στιγμή του προβλήματος υπήρχε διαθέσιμη εφεδρική ισχύς της τάξεως των 800 MW» και προσθέτει ότι οι υπηρεσίες της «σε πλήρη ετοιμότητα ανταποκρίθηκαν σε ότι τους ζητήθηκε».
Σχετικά με την αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης αναφέρει ότι ξεκίνησε άμεσα με χειρισμούς και εντολές της ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ.
Από την πλευρά του, ο Διαχειριστής Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας ΑΕ με δική του ανακοίνωση αναφέρει ως αίτια του συμβάντος την «ταχεία πτώση τάσεως του Συστήματος, που ακολούθησε τη θέση εκτός λειτουργίας της Μονάδας Νο
ΙΙ του ΑΗΣ Λαυρίου κατά την επανεκκίνησή της μετά από βλάβη, σε συνδυασμό με τα πολύ υψηλά φορτία του συστήματος».
«Συνέπεια τούτου», προστίθεται, «ήταν ο αποσυγχρονισμός των μονάδων παραγωγής του Νοτίου Συστήματος που οδήγησε στη διακοπή τροφοδότησης των καταναλωτών της Στερεάς Ελλάδας νοτίως της Λαμίας, της Αττικής, της Πελοποννήσου, της Ευβοίας,
καθώς και των διασυνδεδεμένων νησιών Κεφαλλονιάς, Ζακύνθου, Λευκάδας και Ανδρου».
Αναφέρεται ακόμη ότι «η αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης ξεκίνησε άμεσα μετά το συμβάν και ολοκληρώθηκε σταδιακά μέχρι την 19:00» και σημειώνεται ότι τη στιγμή εμφανίσεως του προβλήματος η εφεδρεία του Συστήματος ανερχόταν σε 800 MW
περίπου.
Διακοπές τέτοιας έκτασης έχουν σημειωθεί μόλις τρεις φορές κατά την τελευταία 20ετία και συνήθως ήταν πολύωρες και χρειάζονταν κατά μέσο όρο 5-6 ώρες για την πλήρη αποκατάσταση της βλάβης.
Προβλήματα λόγω της διακοπής
Κατά τις ώρες της διακοπής παρατηρήθηκε κυκλοφοριακό χάος, λόγω εκατοντάδων σβησμένων φωτεινών σηματοδοτών. Την κατάσταση έσπευσαν να αντιμετωπίσουν τροχονόμοι.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία έλαβε περισσότερες από 500 κλήσεις για εγκλωβισμούς σε ανελκυστήρες, χωρίς ωστόσο να έχει αναφερθεί κάποιο δυσάρεστο γεγονός με ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού.
Ακινητοποιημένα παρέμειναν το Μετρό, ο ηλεκτρικός σιδηρόδρομος και πολλές γραμμές τρόλεϊ. Οι επιβάτες των συρμών που ήταν σε κίνηση την ώρα της διακοπής απομακρύνθηκαν ομαλά μέσα σε 15 λεπτά της ώρας.
Η ηλεκτροδότηση στο Μετρό αποκαταστάθηκε γύρω στις 2.00 μ.μ., αλλά η επαναλειτουργία του έγινε περίπου 20 λεπτά αργότερα, καθώς έπρεπε να γίνουν κάποιες ρυθμίσεις και έλεγχοι. Η κίνηση στον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο αποκαταστάθηκε λίγο πριν τις 3.00 μ.μ.
Πρόβλημα υπήρξε στην παρθενική δοκιμαστική διαδρομή του μετρό από το Σύνταγμα προς το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», στην οποία μάλιστα παρίστατο ο υπουργός Μεταφορών Μιχάλης Λιάπης.
Ο κ. Λιάπης είχε αμέσως μετά προγραμματισμένη συνάντηση με τον πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου και ζήτησε ενίσχυση του υποσταθμού για τα μέσα σταθερής τροχιάς, ώστε να μη διακοπεί η λειτουργία τους σε τυχόν ανάλογη κρίση στο μέλλον.
Στα Ολυμπιακά και άλλα νοσοκομεία δεν παρουσιάστηκαν δυσάρεστες καταστάσεις. Όσον αφορά τις Ολυμπιακές εγκαταστάσεις, διακοπή ρεύματος μίας ώρας αναφέρθηκε στο Ολυμπιακό συγκρότημα Γουδίου, όπου θα γίνουν οι αγώνες αντιπτέρησης και μοντέρνου πεντάθλου.
Στο Αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» δεν παρατηρήθηκε κανένα απολύτως πρόβλημα, καθώς από την πρώτη στιγμή του μπλακ-άουτ λειτούργησαν τα εφεδρικά συστήματα ηλεκτροδότησης.
Εκτός λειτουργίας τέθηκαν αντλιοστάσια και πιεστικά συγκροτήματα της ΕΥΔΑΠ, με αποτέλεσμα να σημειώνεται πτώση της πίεσης έως και πλήρης διακοπή της παροχής νερού σε περιοχές του Λεκανοπεδίου.
Στον ξένο Τύπο
Η είδηση του μπλακ-άουτ μεταδόθηκε τα ειδησεογραφικά πρακτορεία και από ξένα μέσα ενημέρωσης, κάποια από τα οποία μάλιστα διέκοψαν τα προγράμματά τους προκειμένου να μεταδώσουν την είδηση. Πάντα η διακοπή παρουσιάστηκε σε σχέση με τους επερχόμενους Αγώνες.
«Η κατάρρευση του ηλεκτρικού δικτύου εγείρει ερωτήματα για τη δυνατότητα της Αθήνας να χειριστεί τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων», σημειώνει το Associated Press.
«Μπλακ-άουτ σημειώθηκε στην ελληνική πρωτεύουσα το μεσημέρι της Δευτέρας, σχεδόν ένα μήνα πριν από την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, με τους υπεύθυνους να εμφανίζονται αβέβαιοι για την αιτία του προβλήματος», μεταδίδει το Reuters.
Σημειώνεται ότι την Κυριακή παρέμειναν χωρίς ρεύμα πολλές περιοχές της Αττικής (Γαλάτσι, Κορωπί, Κερατέα, Καλύβια) και πάλι λόγω υπερφόρτωσης του δικτύου της ΔΕΗ από την εκτεταμένη χρήση των κλιματιστικών.
Προβλήματα είχαν αναφερθεί και στην περιοχή του Αμαρουσίου κατά τη διάρκεια γενικής δοκιμής των ηλεκτρικών συστημάτων του ΟΑΚΑ.”
Παρότι δεν υπήρχαν τότε social media, οι θεωρίες συνωμοσίας, έδιναν και έπαιρναν με την δημοφιλέστερη να είναι ότι η χώρα μας δέχτηκε κυβερνοεπίθεση από ξένα, εχθρικά κέντρα.
Ο επίκουρος καθηγητής Πληροφορικής του ΕΛΜΕΠΑ, Χρήστος Μελάς, αποκάλυψε σχεδόν 20 χρόνια μετά ότι το μπλακάουτ που σημειώθηκε στις 12 Ιουλίου 2004 – έναν μήνα πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας – δεν οφειλόταν σε τεχνική αστοχία, αλλά επρόκειτο, σύμφωνα με τον ίδιο, για οργανωμένη κυβερνοεπίθεση. Μιλώντας στην εκπομπή «Ελεύθερο Σημείο» της Κρήτη TV, ο καθηγητής υποστήριξε πως η διακοπή ρεύματος αποτέλεσε πράξη δολιοφθοράς από «συγκεκριμένο κέντρο» με στόχο την αποσταθεροποίηση της χώρας ενόψει των Αγώνων. Τόνισε ότι η ενέργεια έχει εξιχνιαστεί και έχει καταγραφεί ως κυβερνοεπίθεση σε επίσημους φακέλους. Η θέση του έρχεται σε αντίθεση με τις τότε επίσημες εξηγήσεις από τη ΔΕΗ και τη ΔΕΣΜΗΕ, που απέδιδαν το μπλακάουτ στην υπερβολική ζήτηση, τις υψηλές θερμοκρασίες και τη βλάβη της Μονάδας Νο ΙΙ του ΑΗΣ Λαυρίου.
