Δημήτρης Καβατζικλής
Το Smithfield Decretals είναι το καλύτερα σωζόμενο εικονογραφημένο αντίγραφο των επιστολών του Πάπα Γρηγορίου Θ’. Αποτελείται από 314 σελίδες με 1.971 παπικές επιστολές και άλλα έγγραφα σχετικά με το εκκλησιαστικό δίκαιο, που χρονολογούνται από τον 13ο αιώνα. Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του είναι ότι συνοδεύεται από εικονογραφήσεις με δαίμονες, έναν σωσία του Yoda, ιππότες που μάχονται σαλιγκάρια, φονικά κουνέλια και άλλα παράξενα πλάσματα, αναφέρει το openculture.
Όταν δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά, τη δεκαετία του 1230, τα περιθώρια των σελίδων είχαν αφεθεί σκόπιμα κενά από τους Γάλλους γραφείς, ώστε μελλοντικοί ιδιοκτήτες να μπορούν να προσθέσουν τις δικές τους σημειώσεις και σχολιασμούς.
Κάποια στιγμή πριν από το 1340 περίπου, όμως, το χειρόγραφο έπεσε στα χέρια κάποιου Άγγλου, πιθανότατα από το Λονδίνο, ο οποίος πλήρωσε μια ομάδα εικονογράφων να προσθέσουν περισσότερες εικονογραφήσεις στο κείμενο.
Οι καλλιτέχνες σχεδίασαν περίτεχνα περιγράμματα και εικόνες σε κάθε σελίδα του χειρογράφου, γεμίζοντας σχεδόν όλα τα περιθώρια, ακολουθώντας τη σύγχρονη τάση μεταξύ των εικονογράφων της ανατολικής Αγγλίας να σχεδιάζουν «drolleries», δηλαδή παράξενες, παράλογες και χιουμοριστικές εικόνες.
Χωρίς να σχετίζονται άμεσα με το κύριο κείμενο, πολλά από αυτά τα περίτεχνα έργα τέχνης του 14ου αιώνα φαίνεται να αφηγούνται τις δικές τους ιστορίες. Αυτές οι αφηγήσεις σχετίζονται με λογοτεχνικές και εικαστικές πηγές. Κάποιες από αυτές τις αφηγήσεις δεν έχουν διασωθεί σε άλλη λογοτεχνική μορφή και αποτελούν μεμονωμένες εικαστικές απεικονίσεις δημοφιλών ιστοριών της εποχής.
Οι εικόνες παρουσιάζουν το σατιρικό πνεύμα του Μεσαίωνα εν δράσει. Όπως για παράδειγμα ο περίφημος «Yoda», ο οποίος «πιθανότατα αντιπροσωπεύει τον Διάβολο ως καθηγητή δικαίου». Φαίνεται πως οι νομικοί του Μεσαίωνα είχαν παρόμοια φήμη με τους δικηγόρους του σήμερα, θεωρούνταν ανέντιμοι και ενδιαφέρονταν περισσότερο για το προσωπικό τους όφελος παρά για τη δικαιοσύνη».
Μπορείτε να δείτε όλες τις εικόνες στην ψηφιακή συλλογή της Βρετανικής Βιβλιοθήκης στο Internet Archive.
