Γιώργος Τσαγκόζης
Το Ποτάμι, η νέα ταινία του Χάρη Ραφτογιάννη, είναι μία δυστοπική, ρομαντική κομεντί, που ακολουθεί τη ζωή του μοναχικού κυρίου Μάκη που έχει παραδοθεί στη ρουτίνα του σαν εργαζόμενος για την ασφάλεια των αυτοκινητοδρόμων και τη σταδιακή αλλαγή του όταν γνωρίζει τη φτωχή Μαρίας που ζει σε έναν καταυλισμό και τρέφεται με νεκρά πουλιά.
Σε μία πόλη που θα μπορούσε να είναι η Αθήνα ή και όχι, σε ένα άχρονο σύμπαν που θα μπορούσε να είναι στο τώρα και το χτες, ξετυλίγεται μία αλληγορία, για την αστική μοναξιά, τον έρωτα και την παρακμή των καιρών που οι κοινωνικές παροχές εξανεμίζονται και ο καθένας πλέον κλείνεται στον μικρόκοσμο του.
Ο σκηνοθέτης και ο πρωταγωνιστής της ταινίας Μάκης Παπαδημητρίου απαντούν για την αγάπη, την πραγματικότητα που μοιάζει δυστοπική και τη μουσική που διαπερνά το φιλμ.
Μάκης Παπαδημητρίου:
Τι συμβαίνει και ένας άνθρωπος που φαίνεται να έχει παρατήσει τη ζωή μετά από όσα του έχουν συμβεί, αποφασίζει να ξεφύγει από το πλαίσιο του και να αναζητήσει την επαφή με “τον εχθρό”;
Κάποιος είναι παρατημένος από τη ζωή όταν δεν αισθάνεται χαρά και ευτυχία. Ο κύριος Μάκης στην ταινία έχει χάσει το άλλο του μισό και επιλέγει να ζει μέσα στην ασφάλεια, φοβούμενος ότι οι πράξεις του στο παρελθόν ήταν η αιτία που τον έφεραν σε αυτή τη θέση. Αν και διστακτικός στην αρχή και χωρίς ο ίδιος να το επιδιώκει, γνωρίζεται με μια κοπέλα και ο έρωτας τού χτυπά –έστω και ασθενικά– την πόρτα. Δεν ήταν μια συνειδητή πράξη το να ξεφύγει και να αλλάξει ζωή. Ήταν τυχερός που του συνέβη. Στον κύριο Μάκη της ταινίας, η τύχη φάνηκε γενναιόδωρη. Αλίμονο στους υπόλοιπους, σε όσους η τύχη δε θα χαμογελάσει και δεν έχουν διάθεση να αλλάξουν στάση ζωής – εν μέρει γιατί έτσι τους έχουν μάθει, εν μέρει γιατί το άγνωστο έχει πολύ ρίσκο.
Παρόλο που ζούμε στην εποχή που το περισσότερο φλερτ γίνεται ηλεκτρονικά, στην ταινία ο πρωταγωνιστής επιλέγει να γνωριστεί με τη Μαρία με την παραδοσιακή μέθοδο, παρότι αρκετά φοβισμένος για το πώς θα την προσεγγίσει. Γιατί όχι κάνα DM στο Insta της;
Χαχαχα, καλή ερώτηση. Η αλήθεια είναι ότι η κοπέλα στην ταινία πιθανότατα δεν είχε ούτε τηλέγραφο, οπότε η επικοινωνία θα ήταν λίγο δύσκολη! Παρόλα αυτά, νομίζω πως ο κύριος Μάκης είναι λίγο του παλαιού καιρού. Φαίνεται φυσικά και από το απίθανο όχημα που οδηγεί!
Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετώπισες στο γύρισμα της ταινίας, που είχε την ιδιαιτερότητα να πάρει πέντε χρόνια να ολοκληρωθεί και μάλιστα έπεσε πάνω στην πανδημία;
Τα γυρίσματα έγιναν καλοκαίρι και, ειδικά τις πρώτες μέρες που ήμασταν στον Γέρακα, οι συνθήκες ήταν πραγματικά πολύ δύσκολες. Πέρα από τη ζέστη, νομίζω ότι κύλησε σχετικά ομαλά, και αυτό οφείλεται στην υπομονή και την ηρεμία που διακρίνει τον Χάρη.
Τι συμβολίζει η “Ιθάκη” της ταινίας, που φαίνεται ότι τρέφεται από το παρόν (ο Γερμανός αφεντικό) και προσφέρει ένα καλό, υποτιθέμενο μέλλον;
Δεν είμαι σίγουρος ότι καταλαβαίνω την ερώτηση. Για το δεύτερο σκέλος, αν θα έκανα ένα σχόλιο, είναι ότι το “μαζί” είναι σίγουρα ένα πιο στέρεο θεμέλιο.
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σου στο θέατρο ή τον κινηματογράφο; Υπάρχει κάποια νέα συνεργασία ή κάποιο καλλιτεχνικό βήμα που σκοπεύεις να κάνεις στο άμεσο μέλλον;
Για την ώρα, είμαι στο θέατρο, στην παράσταση Τριαντάφυλλο στο Στήθος στο θέατρο Πτι Παλαί. Το καλοκαίρι θα κάνω μια ταινία στην Κύπρο και θα πάρω λίγες διακοπές. Για του χρόνου, βλέπουμε.
Χάρης Ραφτογιάννης:
Τι σε ενέπνευσε να συνδυάσεις τη ρομαντική κωμωδία με μια δυστοπική πραγματικότητα;
Είναι κάποιες φορές τόσο δυστοπική η πραγματικότητα, που σε ωθεί να βρεις μια διέξοδο. “Η πραγματικότητα δεν υπάρχει”, που έλεγε και ένα γνωστό σύνθημα. Τα μόνα που μπορούν να διασωθούν είναι οι ανθρώπινες σχέσεις, το χιούμορ, ο έρωτας – ή απλά η ιδέα όλων αυτών. Είναι ένα παράθυρο φυγής για να επαναφέρεις την αθωότητα.
Άλλαξες καθόλου το σενάριο ή την κατεύθυνση της ταινίας, επηρεασμένος από τις αλλαγές που συντελούνται γύρω μας;
Αν άλλαξε λόγω της πρόσφατης επικαιρότητας των Τεμπών; Όχι, καθώς η ταινία είχε γυριστεί κάποιους μήνες πιο πριν. Ωστόσο, μπορεί να μοιάζει επηρεασμένη, καθώς κάποιες θεματικές της αγγίζουν ζητήματα όπως η ασφάλεια, η ανευθυνότητα και η έλλειψη ανάληψης ευθυνών – θέματα που επανήλθαν έντονα στο προσκήνιο μετά την τραγωδία.
Υπήρξαν στιγμές που σκέφτηκες να τα παρατήσεις ή που ένιωσες ότι η πραγματικότητα προσπέρασε τη δυστοπία σου;
Υπήρχαν δυσκολίες. Και μάλιστα πολύ έντονες. Η δημιουργία μιας ταινίας σε μια χώρα χωρίς πολλά μέσα είναι σχεδόν μια ουτοπική πράξη. Και συχνά δυστοπική. Δουλεύαμε με έναν πολύ περιορισμένο προϋπολογισμό, ο οποίος έπρεπε να αποτυπώσει κόσμους που δεν υπάρχουν ακριβώς – έπρεπε να κατασκευαστούν.
Η πρωταγωνίστρια ζει τρεφόμενη από τα σκουπίδια και καταλήγει στο εμπορικό κέντρο να φάει το “πλαστικό” του πρωταγωνιστή. Βράζουμε όλοι στο ίδιο καζάνι και ο έρωτας είναι απλά μια μικρή στιγμή κοροϊδίας του πόνου που προκύπτει από τις κοινωνικές ανισότητες;
Ποιος ξέρει αν είναι απλά μια μικρή στιγμή; Είναι ένα ερώτημα: τι είναι αληθινό και τι όχι, τι είναι σκουπίδι και τι όχι. Η πρωταγωνίστρια αρχικά τρέφεται από τα “οργανικά”, τα αυθεντικά πτηνά, και στην πορεία γοητεύεται από την ψευδαίσθηση της μοντερνιάς – τα υπερ-επεξεργασμένα nuggets.
Η ταινία διαδραματίζεται σε μια μεγαλούπολη που είναι και δεν είναι η Αθήνα, σε έναν δυστοπικό κόσμο που είναι και δεν είναι το σήμερα. Τι σε ώθησε σε αυτή την επιλογή;
Στην ταινία, η πόλη εμφανίζεται ως μια αφηρημένη αναγωγή. Ζούμε σε μια εποχή που όλες οι πόλεις μοιάζουν μεταξύ τους, γίνονται πιο “αμερικάνικες”, πιο δυτικότροπες, πιο έντονα ταξικές. Το Ποτάμι έχει στοιχεία ενός παιδικού παραμυθιού. Κατά βάση, νομίζω πως είναι μια παιδική ταινία. Μια ταινία όπου οι χαρακτήρες είναι παιδιά.
Ήθελα μονάχα να υπογραμμιστεί ότι είναι και μια μουσική ταινία – πέρα από ένα love story – που έχει μέσα το πνεύμα των Dead Moon, Celia Cruz, Mary and the Boy, Σταύρου Ζώρα, Κτίρια τη Νύχτα, Χρυσάνθης Τσουκαλά.
«Το Ποτάμι» προβάλλεται Δευτέρα 17 και Τρίτη 18 και 24 & 25 Μάρτη, με αγγλικούς υπότιτλους στον κινηματογράφο ΑΣΤΟΡ. Τη Δευτέρα θα ακολουθήσει Q&A με τους συντελεστές και με συντονιστή τον σκηνοθέτη Παναγιώτη Παπαφράγκο. Διανομή: Weird Wave.
